
पेंटेकॉस्ट रविवार—महापर्व
पास्काकाळाच्या सातव्या आठवड्यानंतरचा रविवार
उपासनाविधीचा रंग: लाल
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त
पॉडकास्ट वाहिन्या:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल
वचन:
पेंटेकॉस्टचा दिवस उजाडला तेव्हा ते सर्व जण एकाच ठिकाणी जमले होते. अचानक आकाशातून जोराने वाहणाऱ्या वाऱ्यासारखा आवाज आला आणि ते ज्या घरात होते ते सारे घर त्या आवाजाने भरून गेले. मग अग्नीच्या जिभांसारख्या जिभा त्यांना दिसल्या. त्या वेगवेगळ्या होऊन त्यांच्यापैकी प्रत्येकावर येऊन स्थिरावल्या. ते सर्व जण पवित्र आत्म्याने भरून गेले आणि आत्म्याने त्यांना जशी बोलण्याची देणगी दिली, तसे ते निरनिराळ्या भाषांत बोलू लागले. ~प्रेषितांची कृत्ये 2:1–4
चिंतन: आज आपण पेंटेकॉस्टचे परम वैभवशाली महापर्व साजरे करतो. या दिवशी पित्याने आणि पुत्राने येशूच्या शिष्यांना वचन दिलेली देणगी दिली. मृतांतून उठल्यानंतर येशू चाळीस दिवस आपल्या शिष्यांना दर्शन देत राहिला. त्या भेटींमध्ये त्याने आपल्या पुनरुत्थानाचे पुरावे त्यांना दिले, त्यांना शिकवत राहिला आणि आपल्या मृत्यूविषयी व पुनरुत्थानाविषयी त्याने त्यांना जे काही प्रकट केले होते, त्या सर्वांची आठवण करून दिली. अशा रीतीने त्याने त्यांना त्यांच्या कार्याच्या पुढील टप्प्यासाठी तयार केले. “त्यांच्याबरोबर असताना त्याने त्यांना आज्ञा केली की, यरुशलेम सोडून जाऊ नका, तर ‘मी तुम्हाला सांगितलेल्या पित्याच्या वचनाची पूर्तता होण्याची वाट पाहा. कारण योहानाने पाण्याने बाप्तिस्मा दिला, पण काही दिवसांत तुमचा बाप्तिस्मा पवित्र आत्म्याने होईल’” (प्रेषितांची कृत्ये 1:4–5).
येशूच्या स्वर्गारोहणानंतरच्या दहा दिवसांत अकरा प्रेषित, येशूची माता आणि इतर अनेक शिष्य माडीवरच्या खोलीत एकत्र जमले होते. ते सगळे मिळून 120 जण होते. बहुधा ही तीच जागा होती जिथे प्रेषितांनी येशूबरोबर पास्काचे भोजन घेतले होते आणि पहिला युकरिस्त साजरा केला होता. ते जमले तेव्हा त्यांच्यापुढचे पहिले काम होते यहूदाच्या जागी दुसऱ्या व्यक्तीची निवड करणे. त्यांनी चिठ्ठ्या टाकल्या आणि मत्तियाची बारा प्रेषितांपैकी एक म्हणून निवड झाली.
येशूच्या पुनरुत्थानानंतरच्या पन्नासाव्या दिवशी, म्हणजे त्याच्या स्वर्गारोहणानंतर दहा दिवसांनी, ते 120 शिष्य पुन्हा माडीवरच्या खोलीत जमले होते. तेव्हा त्यांच्या कल्पनेपलीकडची एक घटना घडली. आकाशातून जोराने वाहणाऱ्या वाऱ्यासारखा आवाज आला. ते ज्या खोलीत होते ती त्या आवाजाने भरून गेली. अग्नीच्या जिभांसारख्या जिभा जमलेल्या सर्वांवर उतरल्या आणि त्यांना वेगवेगळ्या भाषा बोलण्याची देणगी मिळाली. त्यामुळे पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने त्यांना यरुशलेममधील निरनिराळ्या लोकसमूहांशी त्यांच्या भाषांत बोलता आले. येशूने त्यांना हेच वचन दिले होते, आणि देवाची देणगी मिळताच त्यांना त्याचा अर्थ उमगला.
पवित्र आत्मा मिळाल्यावर शिष्य यरुशलेमच्या लोकांमध्ये गेले आणि सर्वांना धैर्याने सुवार्ता सांगू लागले. यरुशलेमचे रहिवासी थक्क झाले आणि गोंधळून गेले. काहींनी शिष्य मद्य प्यायले आहेत असा आरोप केला आणि त्यांची थट्टा केली. पण काहींनी लगेच विश्वास ठेवला. तेव्हा पेत्र उभा राहिला आणि त्याने तारणाचे संपूर्ण रहस्य उलगडून सांगणारे प्रभावी व हृदयाला भिडणारे प्रवचन दिले. येशू हा तारणारा आहे आणि पश्चात्ताप करून बाप्तिस्मा घेणे आवश्यक आहे, असे त्याने सांगितले. “ज्यांनी त्याचा संदेश स्वीकारला त्यांचा बाप्तिस्मा झाला आणि त्या दिवशी सुमारे तीन हजार जण त्यांच्यात सामील झाले” (प्रेषितांची कृत्ये 2:41). त्यानंतर हे नवे अनुयायी प्रेषितांची शिकवण मन लावून ऐकू लागले आणि युकरिस्ताच्या उत्सवात निष्ठेने सहभागी होऊ लागले. अशा रीतीने यरुशलेममध्ये एक दृढ ख्रिस्ती समुदाय उभा राहिला.
समुदाय वाढत गेला, त्याचे सदस्य प्रेषितांची शिकवण आत्मसात करत राहिले आणि त्यांच्यावर पवित्र आत्म्याचा वर्षाव होत राहिला. त्या काळात चमत्कार घडले. पेत्र आणि योहान यांनी एका आंधळ्या मनुष्याला दृष्टी दिली. लवकरच 5,000 जणांनी ख्रिस्तावर विश्वास ठेवला आणि ते पवित्र आत्म्याने भरून गेले. सर्व प्रेषितांच्या हातून आणखी चमत्कार घडले. आसपासच्या गावांमधून लोक आले आणि त्यांनीही ख्रिस्तावर विश्वास ठेवला. हे नवे विश्वासणारे एकोप्याने राहत आणि आपले अन्न व साधनसंपत्ती इतरांबरोबर वाटून घेत.
लवकरच यहुदी महासभेच्या सदस्यांना चिंता वाटू लागली. येशूचे कार्य आपण थांबवले आहे, असे त्यांना वाटले होते; पण प्रेषितांच्या कार्यामुळे हजारो लोक ख्रिस्तावर विश्वास ठेवत असल्याचे त्यांना दिसले. प्रेषितांना अटक करून तुरुंगात टाकण्यात आले. पण रात्री एका देवदूताने त्यांना बाहेर सोडले. दुसऱ्या दिवशी ते मंदिरात पुन्हा दिसले आणि तेथे उपदेश करत राहिले व रोग्यांना बरे करत राहिले. महासभेचे सदस्य गोंधळून गेले; काय करावे हे त्यांना कळेना. लोकांमध्ये निर्माण झालेला हा उत्साह लवकरच ओसरेल आणि सर्व काही पूर्वीसारखे होईल, अशी त्यांना आशा होती. पण तसे झाले नाही.
हजारो शिष्यांकडे सामायिक असलेल्या पैशातून आणि अन्नसामग्रीतून गरिबांची अधिक चांगली काळजी घेण्याची गरज प्रेषितांना जाणवली. म्हणून त्यांनी या सेवेसाठी सात पुरुषांची सेवक (डिकन) म्हणून नेमणूक केली, जेणेकरून प्रेषितांना सुवार्तेचा उपदेश करणे, रोग्यांना बरे करणे आणि संस्कार देणे चालू ठेवता येईल. त्यानंतर थोड्याच काळात रक्त सांडले. नुकतीच सेवकपदाची दीक्षा मिळालेल्या सात जणांपैकी एक, स्तेफन, श्रद्धेसाठी हुतात्मा झाला. “त्या दिवशी यरुशलेममधील ख्रिस्तसभेचा तीव्र छळ सुरू झाला आणि प्रेषितांखेरीज सर्व जण यहुदिया व शोमरोनच्या ग्रामीण भागात विखुरले” (प्रेषितांची कृत्ये 8:1).
वरील वर्णनातून पवित्र आत्म्याची भूमिका स्पष्ट होते. पेन्टेकॉस्ट हा ख्रिस्तसभेचा जन्मदिवस होता. ख्रिस्तसभा घडवणे आणि ख्रिस्ताच्या शरीरातील प्रत्येक बाप्तिस्माप्राप्त सदस्याला आपापले विशिष्ट कर्तव्य पार पाडण्याचे सामर्थ्य देणे, हे पवित्र आत्म्याचे कार्य होते. काहींना सुवार्तेचा उपदेश करायचा होता, काहींनी गरिबांची काळजी घेतली, काहींनी आपल्या श्रद्धेसाठी रक्त सांडले, तर इतरांना दुसऱ्या नगरांत व गावांत पाठवले जाणार होते. ख्रिस्तसभेचा विस्तार यरुशलेमच्या पलीकडे व्हावा म्हणून पवित्र आत्म्याने यरुशलेममधील श्रद्धावंतांच्या समुदायाची पांगापांग होऊ दिली, हे स्पष्ट आहे. नव्याने श्रद्धा स्वीकारलेले आणि पवित्र आत्म्याकडून सामर्थ्य लाभलेले शिष्य नवजात ख्रिस्तसभेचा विस्तार करण्यासाठी दूरदूर गेले. ख्रिस्ताचे हे नवे शरीर परिपक्व होत गेले आणि आपले कार्य पार पाडू लागले, तशी ख्रिस्तसभा झपाट्याने वाढली.
पुढील वर्षांत आणि शतकांत पवित्र आत्मा ख्रिस्तसभा घडवत राहिला. आज ज्याला आपण नवा करार म्हणतो, तो लिहिण्याची प्रेरणा प्रेषितांना मिळाली, जेणेकरून भावी श्रद्धावंतांना सुवार्तेची प्रत्यक्ष साक्ष देणारी वर्णने उपलब्ध होतील. त्यानंतर प्रेषितांच्या उत्तराधिकाऱ्यांनी संत पेत्राच्या उत्तराधिकाऱ्याशी ऐक्य राखून पवित्र परंपरा घडवण्यास हातभार लावला. नव्याने उद्भवणाऱ्या प्रश्नांना उत्तर देताना या परंपरेत देवाच्या वचनाचा अर्थ अधिकाधिक खोलवर उलगडत जातो. येशूने पेत्राला आणि त्याच्या उत्तराधिकाऱ्यांना वचन दिले होते की तो पेत्राला स्वर्गराज्याच्या किल्ल्या देईल, जेणेकरून पेत्र आणि त्याचे उत्तराधिकारी स्वर्गाप्रमाणे पृथ्वीवरही बांधू व सोडू शकतील. या वचनाची पूर्तता काळानुसार उलगडत गेली आणि त्यामुळे ख्रिस्तसभा परिपक्व होत गेली. वाढत्या श्रद्धावंत समुदायांना पवित्र संस्कारांद्वारे आध्यात्मिक पोषण मिळत राहावे, हे पवित्र आत्म्याने शक्य केले. जो मृतांतून उठला आणि आता पित्याच्या उजवीकडे विराजमान आहे, त्याच्याशी वैयक्तिक नाते जोडण्याचे आणि प्रार्थना करण्याचे सामर्थ्य श्रद्धावंतांना मिळाले. इतर श्रद्धावंतांना ख्रिस्तसभेच्या उभारणीसाठी आवश्यक अशी विशेष कृपादाने मिळाली. पृथ्वीच्या शेवटापर्यंत सुवार्तेची घोषणा होत राहिली आणि देवाच्या लोकांना गहन पावित्र्याचे व देवाशी ऐक्याचे जीवन जगण्याकडे आणले गेले. हे सर्व पवित्र आत्म्याच्या देणगीने घडते. ही देणगी प्रथम पेन्टेकॉस्टच्या दिवशी दिली गेली आणि आजही ती दिली जात आहे.
ख्रिस्तसभेची उभारणी करून तिला तिचे दैवी कार्य पार पाडण्याचे सामर्थ्य देण्याबरोबरच पवित्र आत्मा प्रत्येक श्रद्धावंतालाही पवित्र करतो, विशेषतः आपली सात वरदाने देऊन. कॅथलिक ख्रिस्तसभेच्या धर्मशिक्षणग्रंथानुसार, “पवित्र आत्म्याची सात वरदाने ही आहेत: सुज्ञता, समज, सल्ला, धैर्य, ज्ञान, भक्ती आणि प्रभूचे भय… ही वरदाने ज्यांना मिळतात, त्यांच्या सद्गुणांना ती पूर्णत्व व परिपूर्णता देतात. दैवी प्रेरणांना तत्परतेने अनुसरण्यास ती श्रद्धावंतांना आज्ञाधारक बनवतात” (#1831). याशिवाय, पवित्र आत्मा आपल्यामध्ये बारा फळे उत्पन्न करतो: “आत्म्याची फळे म्हणजे शाश्वत गौरवाची प्रथमफळे म्हणून पवित्र आत्मा आपल्यामध्ये घडवत असलेली परिपूर्णता. ख्रिस्तसभेच्या परंपरेत अशा बारा फळांचा उल्लेख आहे: ‘ईश्वर व शेजाऱ्यावरील प्रेम, आनंद, शांती, धीर, दयाळूपणा, चांगुलपणा, उदारता, सौम्यता, विश्वासूपणा, मर्यादशीलता, आत्मसंयम, शुचिता’” (#1832). ही कृपादाने प्रथम बाप्तिस्म्यात मिळतात आणि दृढीकरण संस्कारात पूर्णत्वास जातात. बाप्तिस्मा व दृढीकरण संस्कार स्वीकारलेल्या ख्रिस्ताच्या प्रत्येक सदस्याला ही कृपादाने आपल्या जीवनात पूर्णपणे फलद्रूप करण्याची क्षमता आहे, जेणेकरून त्याला पावित्र्यात वाढता येईल आणि आपले दैवी कार्य पार पाडता येईल.
पेन्टेकॉस्टचा हा महान महासण साजरा करताना पवित्र आत्म्याला आपल्या जीवनात येण्यासाठी आळवा. अनेकदा आपण आपले मन आणि हृदय उघडे न ठेवताच बाप्तिस्मा व दृढीकरण हे संस्कार स्वीकारतो. पवित्र आत्म्याला आपल्या जीवनात पूर्णपणे कार्य करू देत नाही. आज पवित्र आत्म्याची प्रार्थना करा. देव तुम्हाला जे काही देऊ इच्छितो, ते स्वीकारण्यासाठी स्वतःला अधिक खुले करा, जेणेकरून तुम्ही पवित्र व्हाल आणि त्याच्या शरीराचे, म्हणजे ख्रिस्तसभेचे, अधिक सक्रिय सदस्य व्हाल.
प्रार्थना: हे पवित्र आत्म्या, माझ्याकडे ये आणि मला तुझी सातही वरदाने दे, म्हणजे मी ख्रिस्त येशूच्या अधिक जवळ येईन आणि त्याच्या शरीराचा सदस्य म्हणून अधिक विश्वासूपणे वागेन. माझ्या आणि इतरांच्या जीवनात चांगली फळे उत्पन्न कर, म्हणजे सुवार्तेचा तारणदायी संदेश दूरदूर पोहोचेल आणि सर्व लोक तुझ्या शाश्वत स्तुतीसाठी व गौरवासाठी तुझ्याकडे आकर्षित होतील. हे परमपवित्र त्र्यैक्या—पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा—माझे तुझ्यावर प्रेम आहे, माझी तुझ्यावर श्रद्धा आहे आणि माझा तुझ्यावर भरवसा आहे.
हे चिंतन या ग्रंथातून घेतले आहे:
उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४
अधिक वाचन:
पेन्टेकॉस्टसाठी सुवार्तेवरील चिंतन
पेन्टेकॉस्ट रविवारची प्रार्थना
संतांची वर्णानुक्रमे संपूर्ण यादी>>>
(संक्षिप्त आवृत्ती)
पेंटेकॉस्ट रविवार—महापर्व
पास्काकाळाच्या सातव्या आठवड्यानंतरचा रविवार
आज आपण पेन्टेकॉस्टचा गौरवशाली महासण साजरा करतो. या दिवशी पिता आणि पुत्र यांनी येशूच्या शिष्यांना देण्याचे वचन दिलेली देणगी त्यांना मिळाली. मृतांतून उठल्यानंतर येशू चाळीस दिवस आपल्या शिष्यांना दर्शन देत राहिला. त्याने त्यांना आपल्या पुनरुत्थानाचे पुरावे दिले, त्यांना शिकवले आणि आपल्या मृत्यूविषयी व पुनरुत्थानाविषयी त्याने त्यांना जे काही प्रकट केले होते, त्या सर्वांची आठवण करून दिली. अशा रीतीने त्याने त्यांना त्यांच्या कार्याच्या पुढील टप्प्यासाठी तयार केले.
येशूच्या स्वर्गारोहणानंतरच्या दहा दिवसांत अकरा प्रेषित वरच्या मजल्यावरील खोलीत एकत्र जमले. बहुधा याच ठिकाणी त्यांनी पहिले युखरिस्तीय भोजन घेतले होते. येशूची आई आणि इतर अनेक शिष्यही त्यांच्याबरोबर होते; ते सर्व मिळून 120 जण होते. या सभेत त्यांनी चिठ्ठ्या टाकून यहूदाचा उत्तराधिकारी म्हणून मत्तियाची निवड केली.
येशूच्या पुनरुत्थानानंतरच्या पन्नासाव्या दिवशी, म्हणजे त्याच्या स्वर्गारोहणानंतर दहा दिवसांनी, 120 शिष्य पुन्हा माडीवरच्या खोलीत एकत्र जमले होते. तेव्हा त्यांनी कल्पनेपलीकडचा अनुभव घेतला. आकाशातून सोसाट्याच्या वाऱ्यासारखा आवाज आला आणि तो त्या खोलीत भरून राहिला. अग्नीच्या जिभांसारख्या ज्वाळा तिथे जमलेल्या प्रत्येकावर उतरल्या. पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने त्यांना विविध भाषा बोलण्याचे वरदान मिळाले. त्यामुळे यरुशलेममध्ये जमलेल्या निरनिराळ्या समुदायांतील लोकांशी त्यांना वेगवेगळ्या भाषांत बोलता आले.
शिष्यांनी बाहेर पडून यरुशलेममध्ये धैर्याने शुभवर्तमानाची घोषणा केली. पेत्राने उभे राहून एक प्रभावी आणि मनाला भिडणारा उपदेश केला. त्यात त्याने तारणाचे संपूर्ण रहस्य उलगडून सांगितले. येशू हाच तारणारा आहे आणि पापांचा पश्चात्ताप करून बाप्तिस्मा घेण्याची गरज आहे, असे त्याने सांगितले. “ज्यांनी त्याचा संदेश स्वीकारला त्यांनी बाप्तिस्मा घेतला, आणि त्या दिवशी सुमारे तीन हजार लोक त्यांच्यात सामील झाले” (प्रेषितांची कृत्ये 2:41). त्यानंतर हे नवे अनुयायी प्रेषितांकडून शिकण्यात आणि पवित्र युखारिस्ता साजरी करण्यात निष्ठेने रमले.
पेंटेकॉस्ट हा ख्रिस्तसभेचा जन्मदिवस आहे. पवित्र आत्म्याने ख्रिस्तसभा घडवली आणि बाप्तिस्मा घेतलेल्या प्रत्येक सदस्याला आपापले विशिष्ट कर्तव्य पार पाडण्याचे सामर्थ्य दिले. काहींनी उपदेश केला, काहींनी गरिबांची काळजी घेतली, तर काहींनी आपल्या श्रद्धेसाठी रक्त सांडले. नव्याने श्रद्धा स्वीकारलेले आणि पवित्र आत्म्याकडून सामर्थ्य मिळालेले शिष्य नुकत्याच जन्मलेल्या ख्रिस्तसभेचा विस्तार करण्यासाठी दूरदूर गेले. ख्रिस्ताचे हे नवे शरीर आपले कार्य पार पाडत असताना ख्रिस्तसभा झपाट्याने वाढली.
पुढील वर्षांत आणि शतकांत पवित्र आत्मा ख्रिस्तसभेला घडवत राहिला. भावी श्रद्धावंतांना शुभवर्तमानाची प्रत्यक्ष साक्ष मिळावी म्हणून, आज ज्याला नवा करार म्हणतात तो लिहिण्याची प्रेरणा प्रेषितांना मिळाली. प्रेषितांच्या आणि संत पेत्राच्या उत्तराधिकाऱ्यांनी पवित्र परंपरा घडवण्यास हातभार लावला. या परंपरेत नव्याने उद्भवणाऱ्या प्रश्नांना उत्तर देताना देवाच्या वचनाचा अर्थ अधिकाधिक खोलवर उलगडत जातो.
पवित्र आत्मा प्रत्येक श्रद्धावंतालाही पवित्र करतो, विशेषतः आपल्या सात वरदानांद्वारे. कॅथलिक ख्रिस्तसभेच्या धर्मशिक्षणसंहितेनुसार, “पवित्र आत्म्याची सात वरदाने अशी आहेत: सुज्ञता, समज, योग्य सल्ला, धैर्य, ज्ञान, भक्ती आणि प्रभूचे भय… ही वरदाने ज्यांना मिळतात त्यांच्या सद्गुणांना पूर्णत्व देतात आणि ते परिपूर्ण करतात. ती श्रद्धावंतांना दैवी प्रेरणांचे तत्परतेने पालन करण्यास तयार करतात” (#1831). पवित्र आत्मा आपल्यात बारा फळेही घडवतो: “आत्म्याची फळे म्हणजे पवित्र आत्मा आपल्यात घडवतो ते परिपूर्ण गुण. ही फळे शाश्वत गौरवाची पहिली फळे आहेत. ख्रिस्तसभेच्या परंपरेत त्यांपैकी बारा फळे सांगितली आहेत: ‘प्रीती, आनंद, शांती, संयम, दयाळूपणा, चांगुलपणा, उदारता, सौम्यता, निष्ठा, शालीनता, आत्मसंयम आणि शुचिता’” (#1832). या कृपा बाप्तिस्मा संस्कारात दिल्या जातात आणि दृढीकरण संस्कारात त्या परिपूर्ण होतात. बाप्तिस्मा आणि दृढीकरण हे संस्कार घेतलेल्या ख्रिस्ताच्या प्रत्येक सदस्याच्या जीवनात या कृपा पूर्णपणे फुलू शकतात. अशा रीतीने प्रत्येक जण पवित्रतेत वाढू शकतो आणि देवाने सोपवलेले कार्य पार पाडू शकतो.
हे पवित्र आत्म्या, माझ्याकडे ये आणि तुझी सातही वरदाने मला दे. त्यामुळे मला ख्रिस्त येशूच्या अधिक जवळ जाता येवो आणि त्याच्या शरीराचा एक सदस्य म्हणून अधिक निष्ठेने वागता येवो. माझ्या जीवनात आणि इतरांच्या जीवनात चांगली फळे येऊ दे, जेणेकरून शुभवर्तमानाचा तारणदायी संदेश सर्व लोकांना तुझ्याकडे आकर्षित करो आणि तुझी स्तुती व गौरव सदैव होत राहो. हे परमपवित्र त्रैक्या—पित्या, पुत्रा आणि पवित्र आत्म्या—माझे तुझ्यावर प्रेम आहे, तुझ्यावर माझी श्रद्धा आहे आणि माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
