प्रायश्चित्तकाळाच्या पाचव्या आठवड्यातील सोमवार
शारीरिक खादाडपणा म्हणजे अन्न किंवा मद्य यांची असंयमित लालसा. एकदा जिभेचे चोचले पुरवले की क्षणभर मिळालेले समाधान लगेच ओसरते आणि पुन्हा तृप्तीची ओढ लागते. अति खाण्यापिण्याने अस्वस्थता क्षणभर कमी होते, पण शेवटी ती आणखी वाढते. खादाडपणा हे अनेकदा खोलवरच्या आध्यात्मिक किंवा भावनिक संघर्षांचे लक्षण असते. मनःशांतीचा शोध, मनातली पोकळी भरून काढण्याचा प्रयत्न किंवा जीवनात एकंदरीत समाधान न वाटणे यांतून तो उद्भवू शकतो. या पापाशी तुम्हाला का झगडावे लागते, हे समजून घेण्यासाठी स्वतःच्या परिस्थितीकडे नीट पाहणे महत्त्वाचे आहे.
खादाडपणाचे दुष्परिणाम होतात: बुद्धी बोथट होते, इच्छाशक्ती दुर्बल होते, आनंद कमी होतो, वैफल्य येते, स्वतःच्या आरोग्याची काळजी कमी होते आणि असमाधानाची भावना सतत राहते. याउलट, आत्मसंयम पाळण्याचे अनेक फायदे आहेत: बुद्धी तल्लख होते, इच्छाशक्ती बळकट होते आणि दोन्हींना नवी ऊर्जा मिळते. खादाडपणाच्या दुर्गुणावर मात केल्याने जे स्वातंत्र्य मिळते, त्यातून आनंद मिळतो. शिवाय, आपण मिताहार पाळतो तेव्हा खाणेपिणे अधिक आनंददायी आणि समाधानकारक होते. आत्मसंयमामुळे शारीरिक आरोग्य सुधारते आणि त्याचा लाभ आपल्या आध्यात्मिक आणि भावनिक स्वास्थ्यालाही होतो.
शारीरिक खादाडपणाबरोबरच आध्यात्मिक खादाडपणाचाही धोका असतो. आध्यात्मिक जीवनात सातत्याने प्रगती करणाऱ्या आणि देवाची विशेष जवळीक अनुभवणाऱ्या लोकांनाही तो भेडसावू शकतो. ध्यानात आणि प्रेषितीय सेवाकार्यात आध्यात्मिक गोडी अनुभवायला मिळाली की, देवाच्या इच्छेप्रमाणे नम्रपणे व निष्ठेने सेवा करण्यापेक्षा त्या सुखद आध्यात्मिक भावनांतच अधिक रमणे सहज घडते, विशेषतः देवाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी त्याग करावा लागतो तेव्हा. आध्यात्मिक गोडी अनुभवायला मिळत नाही तेव्हा, ती पुन्हा मिळेल या आशेने एखादी नवी भक्तिसाधना करून पाहण्याचा किंवा एखादे नवे प्रेषितीय सेवाकार्य सुरू करण्याचा मोह होऊ शकतो. ती गोडी परत आली नाही तर वैफल्य आणि गोंधळ निर्माण होऊ शकतात. पण आध्यात्मिक कोरडेपणा अनेकदा देवाकडूनच येतो. त्याद्वारे तो आपल्या विश्वासू सेवकांचे जीवन आपल्या इच्छेशी अधिक सुसंगत होईल असे घडवतो. आध्यात्मिक कामांच्या धावपळीपेक्षा देवाची इच्छा पूर्ण करणे हे त्यागमय प्रेमात अधिक खोलवर रुजलेले असते. त्यातून मिळणारे आध्यात्मिक समाधान सुखद आध्यात्मिक भावनांच्या कितीतरी पलीकडचे असते.
वधस्तंभावरून येशूने स्तोत्र 22 मधील शब्द उच्चारत, “माझ्या देवा, माझ्या देवा, तू मला का सोडून दिलेस?” (मत्तय 27:46) असा आक्रोश केला, हे आठवा. आपल्या मानवी आत्म्यात पित्याच्या उपस्थितीची जाणीव पूर्णपणे नाहीशी होण्याचा अनुभव येशूने स्वतःला घेऊ दिला. त्यामागचा एक उद्देश हा होता की, आपल्या जीवनाला दिशा देण्यासाठी आपण आध्यात्मिक भावनांवर अवलंबून राहू नये, हे त्याने आपल्याला दाखवावे. वधस्तंभावर इतका तीव्र आध्यात्मिक कोरडेपणा अनुभवत असतानाही, त्या क्षणी त्याला कसे वाटत होते याची पर्वा न करता, येशूने जे योग्य होते ते केले आणि दृढनिश्चयाने पित्याची इच्छा पूर्ण केली. सर्व प्रकारच्या खादाडपणावर हाच परिपूर्ण उपाय आहे. कितीही कोरडेपणा किंवा रिकामेपणा जाणवला, आध्यात्मिक सांत्वन नाहीसे झाले, तरी आपण धीर न सोडता जे करायला हवे ते केले, तर कोणत्याही परिस्थितीत टिकून राहण्यासाठी येशूचे बळ आपल्याला मिळते, हे आपल्या अनुभवास येईल. आपली श्रद्धा शुद्ध होईल आणि आपल्या जीवनावर देवाला अधिक अधिकार देऊ.
खादाडपणाशी तुमचा संघर्ष कोणकोणत्या प्रकारे होतो, याचे चिंतन करा. मग वधस्तंभावरून येशूने केलेल्या आक्रोशाकडे तुमचे मन वळवा. त्याच्या त्या कृतीत आजवर प्रकट झालेले सर्वांत महान प्रेम आणि आजवर अनुभवलेली सर्वांत तीव्र अंतःकरणाची वेदना एकवटली होती. वधस्तंभाच्या या गहन रहस्याने आपल्या जीवनाला दिशा दिली पाहिजे. त्यामुळे स्वतःचे चोचले पुरवण्याच्या प्रत्येक सवयीपासून मुक्त होऊन आपण त्याच्या त्यागमय प्रेमाच्या कृतीत सहभागी होऊ शकू आणि आपल्या कल्पनेपलीकडच्या रीतीने देवाची कृपा आपल्यामधून झळकेल.
हे माझ्या त्यागमय प्रभू, तुझे प्रेम इतके गहन होते की ते आपल्या आकलनापलीकडचे आहे. स्वतःच्या स्वतंत्र इच्छेने तू आम्हाला शुद्ध प्रेमाची देणगी द्यावी म्हणून रिकामेपणा आणि अंतःकरणाची वेदना सहन करण्याचे तू स्वीकारलेस. माझी श्रद्धा दृढ व्हावी आणि माझे प्रेम शुद्ध व्हावे म्हणून स्वतःचे चोचले पुरवण्याच्या प्रत्येक प्रयत्नातून मला मुक्त कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
हेही पाहा: एकोणतिसावा दिवस: वधस्तंभाच्या पायथ्याशी 40 दिवस
प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी साहित्य
