चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

ॲमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतरही!
देवाची अनुमतीदर्शक इच्छा
सामान्य काळातील तिसरा रविवार (वर्ष अ)
योहानाला अटक झाली आहे हे ऐकून येशू गालील प्रांतात निघून गेला… तेव्हापासून येशू असा उपदेश करू लागला, “पश्चात्ताप करा, कारण स्वर्गाचे राज्य जवळ आले आहे.” मत्तय 4:12, 17
बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाला अटक झाली तेव्हा त्याचे अनुयायी भयाने आणि दुःखाने व्याकूळ झाले असावेत. ज्याला ते संदेष्टा म्हणून मान देत होते, जो मशीहा येणार असल्याची निर्भयपणे घोषणा करत होता आणि लोकांना पश्चात्ताप करून बाप्तिस्मा घेण्यास आवाहन करत होता, त्यालाच तुरुंगात टाकण्यात आले होते. बेथलेहेममधील बालकांची कत्तल करण्याचा आदेश दिल्यामुळे कुख्यात झालेल्या हेरोद महानाचा पुत्र हेरोद अंतिपास याने योहानाला अटक केली. आपल्या पित्याप्रमाणेच हेरोद अंतिपासही महत्त्वाकांक्षी आणि नीतिभ्रष्ट होता. रोमन सत्तेच्या अधीन गालील व पेरिया या प्रदेशांचा मांडलिक शासक म्हणून सत्तेत टिकून राहण्यासाठी त्याला रोमची मर्जी राखावी लागत होती. यहुदी लोकांनी आपली सत्ता वैध मानावी म्हणून तो अनेकदा धर्माचा वापर करत असे, तरी त्याच्या कृतींनी यहुदी नियमशास्त्राचे वारंवार उल्लंघन होत असे.
हेरोदाचे घराणे नावापुरते यहुदी होते; मुळात ते इदुमी वंशाचे होते. त्यांची वंशपरंपरा याकोबापासून नव्हे, तर एसावापासून चालत आली होती. इ.स.पू. 135–104 या काळात इदुमी लोकांना सक्तीने यहुदी धर्म स्वीकारायला लावण्यात आले. या इतिहासामुळे हेरोदाच्या घराण्याला आपण यहुदी असल्याचा दावा करता येत होता. तरीही त्यांचे परकीय मूळ आणि रोमशी असलेली हातमिळवणी यांमुळे अनेक यहुदी त्यांना पसंत करत नव्हते. आपल्या पित्याप्रमाणेच हेरोद अंतिपासही यहुदी नियमशास्त्राचे प्रामाणिकपणे पालन करण्यापेक्षा राजकीय धूर्तपणाला आणि स्वतःच्या महत्त्वाकांक्षेला अधिक महत्त्व देत होता.
बाप्तिस्मा देणारा योहान लोकांसमोर आला तेव्हा त्याने आपला संदेश निर्भयपणे आणि दृढ विश्वासाने जाहीर केला. पापांची क्षमा मिळावी म्हणून पश्चात्ताप करा आणि बाप्तिस्मा घ्या, हे त्याच्या आवाहनाचे केंद्र होते. मशीहाच्या आगमनासाठी तयार राहण्याचा आग्रह त्याने लोकांना केला. त्याच वेळी, आपल्या काळातील नैतिक आणि आध्यात्मिक भ्रष्टाचाराविरुद्ध बोलण्यासही योहान कचरला नाही. परूशी आणि सदूकी यांना त्याने “सापाच्या पिलांनो” असे खडसावले; त्यांचा दांभिकपणा आणि खऱ्या पश्चात्तापाचा अभाव यांबद्दल त्याने त्यांना फटकारले. हेरोद अंतिपासने आपल्या पत्नीला घटस्फोट देऊन आपला सावत्र भाऊ फिलिप याची पत्नी हेरोदिया हिच्याशी लग्न केले. असे करून त्याने यहुदी नियमशास्त्र मोडले, म्हणून योहानाने त्याचाही धैर्याने निषेध केला. या विवाहाने मोशेच्या नियमशास्त्राचे उल्लंघन तर झालेच, पण आपली सत्ता आणि प्रतिष्ठा बळकट करण्याची हेरोदाची महत्त्वाकांक्षाही त्यातून दिसून आली. सत्ताधाऱ्यांच्याही पापांचा योहानाने निर्भयपणे निषेध केला; त्यामुळे अखेर त्याला अटक झाली आणि पुढे प्रभूसाठी त्याला प्राण द्यावे लागले.
योहानाच्या अटकेची ही ऐतिहासिक पार्श्वभूमी महत्त्वाची आहे, कारण ती आपल्याला देवाची ईश्वरी योजना समजून घेण्यास मदत करते: त्यातून अधिक मोठे भले घडवून आणण्यासाठी देव काही अनिष्ट गोष्टी घडू देतो. पुढे स्वतः येशूने योहानाच्या थोरवीची साक्ष दिली: “स्त्रियांपासून जन्मलेल्यांमध्ये बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानापेक्षा थोर असा कोणी झालेला नाही” (मत्तय 11:11). योहानाला अटक झाल्यानंतर थोड्याच काळात देवाच्या पुत्राने त्याची थोरवी जाहीर केली, तर देवाने चमत्कार करून त्याला छळातून का सोडवले नाही? याचे उत्तर योहानाच्या जीवनकार्यामध्ये आहे. त्याने आपले मुख्य कार्य पूर्ण केले होते: प्रभूसाठी, म्हणजेच “जगाचे पाप हरण करणाऱ्या देवाच्या कोकरासाठी,” मार्ग तयार करणे (योहान 1:29). योहानाचे कार्य पूर्ण झाल्यावर देवाने त्याला स्वतःच्या रक्ताने आपल्या साक्षीवर शिक्कामोर्तब करू दिले. अशा रीतीने प्रभूसाठी आणि सर्वांना मुक्त करणाऱ्या सत्यासाठी त्याने हुतात्मा म्हणून आपले जीवन अर्पण केले.
आज योहानाच्या अटकेवर चिंतन करा. आपण त्याच्या शिष्यांपैकी एक असतो, तर आपली प्रतिक्रिया काय झाली असती, याचा विचार करा. मानवी दृष्टिकोनातून हौतात्म्य समजून घेणे किंवा स्वीकारणे कठीण आहे, विशेषतः जेव्हा ते आपल्या स्वतःच्या किंवा आपल्या प्रियजनांच्या वाट्याला येते. योहानाच्या अटकेने आणि त्यानंतरच्या हौतात्म्याने त्याच्या शिष्यांना भय आणि दुःख वाटले असेल आणि त्यांची सुरक्षिततेची भावनाही ढळली असेल. पण अनंतकाळाच्या दृष्टीने पाहता, योहानाने आपल्या हौतात्म्यातूनच सर्वांत मोठी साक्ष दिली. त्यातून त्याचे जीवनकार्य पूर्ण झाले: त्याने आपल्या शिष्यांचे आणि आपल्या सर्वांचे लक्ष खरा संदेष्टा आणि मशीहा, येशू ख्रिस्त, याच्याकडे वळवले. स्वर्गात योहानाचा गौरव सदासर्वकाळ राहील, आणि शेवटी खरे महत्त्व यालाच आहे. योहानाच्या अढळ श्रद्धेचा सन्मान करताना, देव आपल्या जीवनात ज्या गोष्टी घडू देतो त्यांचा स्वीकार करण्याचा प्रयत्न करा. दुःखाला किंवा अनिष्टाला सामोरे जातानाही, आपण स्वतःला पूर्णपणे देवाच्या हाती सोपवले तर तो आपल्या ईश्वरी योजनेनुसार त्यातून अधिक मोठे भले घडवू शकतो, असा विश्वास ठेवा.
हे माझ्या प्रेमळ देवा, तू आमची काळजी वाहतोस. आपल्या परिपूर्ण ज्ञानाने त्यातून अधिक मोठे भले घडवून आणू शकतोस, हे जाणून तू तुझ्या विश्वासू अनुयायांच्या जीवनात अनिष्ट घडू देतोस. माझ्या जीवनात जेव्हा जेव्हा मला अन्यायाला सामोरे जावे लागते, तेव्हा मला हुतात्म्याचे हृदय दे, जे धैर्याने आणि तुझ्यावरील विश्वासाने भरलेले असेल. संत योहान बाप्तिस्ताचा आदर्श डोळ्यांसमोर ठेवून माझी प्रत्येक परीक्षा तुझ्या दुःखसहनाशी आणि मरणाशी जोडण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
मेतानोइया—मनपरिवर्तनाची वेळ
सामान्य काळातील तिसरा रविवार (वर्ष ब)
योहानाला अटक झाल्यानंतर येशू गालीलात आला आणि देवाची सुवार्ता जाहीर करू लागला: “ही परिपूर्तीची वेळ आहे. देवाचे राज्य जवळ आले आहे. पश्चात्ताप करा आणि सुवार्तेवर विश्वास ठेवा.” मार्क 1:14–15
मार्कच्या शुभवर्तमानानुसार, येशूचे वाळवंटातील चाळीस दिवस पूर्ण झाले, त्याच सुमारास बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाला अटक झाली. येशू वाळवंटातून विजयी होऊन परतला. ज्याची इतका काळ वाट पाहिली जात होती ती “पूर्ततेची वेळ” आली आहे आणि “देवाचे राज्य” जवळ आले आहे, अशी घोषणा करून त्याने आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्याला सुरुवात केली. अनेक यहुदी मशीहाच्या आगमनाची आतुरतेने वाट पाहत असल्यामुळे ही घोषणा ऐकून त्यांना आनंद झाला असता. पण “पश्चात्ताप करा आणि शुभवर्तमानावर विश्वास ठेवा” हे त्याचे आवाहन स्वीकारणे त्यांना अधिक कठीण गेले असते.
एखादी अनोळखी व्यक्ती तुमच्याजवळ आली आणि तिने धीटपणे सांगितले, “पश्चात्ताप करा,” तर तुमची प्रतिक्रिया काय असेल? पश्चात्तापासाठी वापरल्या जाणाऱ्या मेटानोइया या ग्रीक शब्दाचा शब्दशः अर्थ “मनपरिवर्तन” असा आहे. पण हा बदल केवळ विचारांपुरता मर्यादित नाही; त्यात आपल्या संपूर्ण जीवनाची दिशा बदलते. पश्चात्ताप करण्यासाठी आपली दृष्टी बदलावी लागते: आपल्या मार्गांऐवजी देवाचे मार्ग स्वीकारावे लागतात आणि मानवी सामर्थ्यावर विसंबण्याऐवजी देवाच्या कृपेवर अवलंबून राहावे लागते. याचा अर्थ देवाच्या शाश्वत योजनेविषयीच्या आपल्या स्वतःच्या कल्पना सोडून त्याचे ज्ञान स्वीकारणे.
हा संदेश स्वीकारणे त्या काळच्या लोकांना कठीण गेले असते. अनेक यहुदी मशीहाच्या आगमनाची आणि देवाच्या राज्याच्या स्थापनेची आतुरतेने वाट पाहत होते; पण येशू जे राज्य स्थापन करायला आला होता, ते त्यांच्या अपेक्षांप्रमाणे नव्हते. रोमन सत्ता उलथून टाकून सामर्थ्यवान व समृद्ध असे लौकिक राज्य स्थापन करणारा राजकीय मुक्तिदाता त्यांच्या कल्पनेत होता. दावीदाचे राज्य पुन्हा स्थापन व्हावे आणि पृथ्वीवर त्याचा विस्तार व्हावा, अशी त्यांची उत्कट इच्छा होती. पण देवाची योजना त्याहून कितीतरी महान होती: या जगाचे नसलेले, सर्वकाळ टिकणारे आध्यात्मिक राज्य.
आज नव्या कराराच्या काळातील यहुद्यांच्या अपेक्षांकडे मागे वळून पाहताना, येशूने ज्या राज्याची घोषणा केली आणि जे राज्य स्थापन केले, ते त्यांच्या अपेक्षांपेक्षा कितीतरी श्रेष्ठ होते, हे आपल्याला समजते. तरीही तोच संदेश आपल्याला सांगितला जातो, तेव्हा तो आपल्या जीवनाला लावताना आपणही अनेकदा तशाच चुका करतो.
आपल्या जीवनात काही गोष्टी बदलाव्यात, अशी आपल्याला अनेकदा उत्कट इच्छा असते आणि त्या बदलांसाठी आपण देवाकडे प्रार्थना करतो. अशी प्रार्थना करणे चांगले आहे. तरीही येशूच्या काळातील लोकांप्रमाणे आपल्यालाही काय सर्वांत चांगले आहे याबद्दल स्वतःच्या कल्पना असू शकतात. आज आपल्या जीवनात, आपल्या कुटुंबांत आणि आपल्या व्यापक समाजात देवाचे राज्य कसे असावे, याबद्दलही आपण आधीच काही धारणा करून घेतो. बाहेरची परिस्थिती बदलावी म्हणून आपण कळकळीने प्रार्थना करतो, पण काहीच घडत नाही. त्यामुळे आपण निराश होऊ शकतो; इतकेच नव्हे, तर आपला अपेक्षाभंगही होऊ शकतो.
आपल्या कल्पनेतले “राज्य” स्थापन न करून देवाने आपल्याला निराश केले, ही खरी समस्या नाही. खरी समस्या ही आहे की आपण येशूच्या संपूर्ण घोषणेकडे लक्ष दिलेले नाही: “पश्चात्ताप करा आणि सुवार्तेवर विश्वास ठेवा.”
इथे आणि आत्ताच देवाचे राज्य स्थापन होण्याचा मुख्य हेतू आपल्या जीवनातील, कुटुंबांतील आणि समाजातील बाह्य परिस्थिती बदलणे हा नाही. त्यासाठी आपले अंतःकरण आणि विचार बदलणे आवश्यक आहे. हा काही किरकोळ बदल नव्हे; तो मेटानोइया आहे, म्हणजे आपल्या संपूर्ण जीवनाची दिशा बदलणे. ही मेटानोइया सर्वप्रथम आपल्याला बदलते आणि आपल्या अंतःकरणात देवाचे राज्य स्थापन करते. त्यानंतर देव एकेका व्यक्तीच्या अंतःकरणाला स्पर्श करू शकतो.
देव आपले राज्य कोणावरही लादणार नाही. आपले चिरस्थायी आणि दृश्य राज्य पूर्णपणे प्रकट करण्यासाठी येशू पुन्हा येईल. तोपर्यंत आपल्यापैकी प्रत्येकाच्या अंतःकरणात मेटानोइया घडणे आवश्यक आहे. मेटानोइया आपल्यापासून सुरू होते आणि तिच्याद्वारे देवाचे राज्य एकेका व्यक्तीच्या अंतःकरणात वाढत जाते. ख्रिस्त गौरवाने राज्य करण्यासाठी परत येईपर्यंत ही वाढ चालू राहते.
येशू तुम्हाला सांगतो, “पश्चात्ताप करा आणि सुवार्तेवर विश्वास ठेवा.” आज या घोषणेवर चिंतन करा. आपल्या भोवतालच्या वाईट गोष्टी आणि आव्हाने यांच्याकडे आपले इतके लक्ष जाते की आपल्यालाही पश्चात्ताप करण्याची गरज आहे, याचा सहज विसर पडतो. पण स्वतःसाठी आणि इतरांसाठी आपण करू शकणारी सर्वांत मोठी गोष्ट म्हणजे पश्चात्ताप करून आपल्या संपूर्ण जीवनाची दिशा बदलणे. देवाचे राज्य आपल्या अंतःकरणात जिवंत असते, तेव्हा देव आपल्याद्वारे कार्य करू शकतो आणि इतरांच्या अंतःकरणाला स्पर्श करू शकतो. आज स्वतःपासून सुरुवात करा: पश्चात्ताप करा, सुवार्तेवर विश्वास ठेवा, आणि देवाचे राज्य पूर्णत्वास येण्याची वेळ खरोखर जवळ आली आहे, हे तुम्हाला उमगेल.
हे परमगौरवशाली राजा, सर्व विश्वासणाऱ्यांच्या मनात आणि अंतःकरणात तुझे राज्य स्थापन व्हावे, अशी तुझी इच्छा आहे. पश्चात्ताप करण्याची तुझी हाक ऐकायला आणि माझे संपूर्ण जीवन बदलून तिला प्रतिसाद द्यायला मला मदत कर. माझ्या अंतःकरणात तुझे राज्य स्थापन कर. ज्यांच्या अंतःकरणाला तू स्पर्श करू इच्छितोस, त्यांच्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी मला तुझ्या कृपेचे साधन बनव. तुझे राज्य पूर्णत्वास येण्याची वेळ माझ्या जीवनात आणि माझ्याद्वारे साकार होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
दररोजचे परिपूर्ण प्रवचन
सामान्य काळातील तिसरा रविवार (वर्ष क)
पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने येशू गालीलात परतला आणि त्याच्याविषयीची बातमी त्या संपूर्ण प्रदेशात पसरली. तो त्यांच्या सभास्थानांत शिकवत असे आणि सर्वजण त्याची प्रशंसा करत. जिथे तो लहानाचा मोठा झाला होता, त्या नाझरेथला तो आला आणि शब्बाथ दिवशी आपल्या प्रथेप्रमाणे सभास्थानात गेला… लूक 4:14–16
कल्पना करा की तुम्ही रविवारच्या मिस्साला आला आहात. संगीत सुरू होते, सगळे उभे राहतात आणि तुम्हाला आश्चर्याचा धक्का बसतो: ख्रिस्तप्रसादाचा विधी साजरा करण्यासाठी येशू स्वतः मिरवणुकीतून आत येतो. तो प्रारंभीचे विधी करतो, प्रवचन देतो, भाकर व द्राक्षारस यांचे अभिषेचन करतो आणि सर्व उपस्थितांना आपले शरीर व रक्त देतो. हा अनुभव तुमच्या नेहमीच्या रविवारपेक्षा वेगळा असेल का?
या प्रश्नाचे उत्तर “होय” असे देता येईल. येशूचे प्रवचन आपल्या कल्पनेतील कोणत्याही प्रवचनापेक्षा नक्कीच वेगळे असेल, कारण तो अतुलनीय अधिकाराने, स्पष्टतेने आणि प्रेमाने बोलेल. त्याचे शब्द थेट अंतःकरणात उतरतील. देवाविषयीचे, आपल्याविषयीचे आणि जगाविषयीचे सत्य तो अशा रीतीने उलगडून दाखवेल, जसे कोणत्याही मानवी प्रवचनकाराला कधीच जमणार नाही. त्याचा प्रत्येक शब्द दैवी ज्ञानाने भरलेला असेल आणि प्रत्येक श्रोत्याला देवाच्या रहस्याचा अधिक खोल अनुभव घेण्यास नेईल.
दुसऱ्या अर्थाने आपण ‘नाही’ असेही म्हणू शकतो, कारण आपण ज्या प्रत्येक मिस्सात सहभागी होतो, त्या मिस्सात आपली देवाशी प्रत्यक्ष भेट होते. युखरिस्तामध्ये तो खरोखर उपस्थित असतो—शरीर, रक्त, आत्मा आणि दैवत्व यांसह—आणि भाकर व द्राक्षारस यांच्या साध्या रूपांखाली तो स्वतःला आपल्याला अर्पण करतो. पवित्र शास्त्राच्या शब्दांतून तो आपल्याशी बोलतो. मिस्सातील प्रवचनातही आपल्यात खोलवर परिवर्तन घडवण्याचे सामर्थ्य असते, कारण देवाचे वचन जिवंत आहे. कोणत्याही प्रवचनाचा परिवर्तन घडवणारा परिणाम उपदेशकापेक्षा श्रोत्यावर अधिक अवलंबून असतो. एखाद्या व्यक्तीचे मन आणि हृदय खुले असेल, तर अगदी कमी समर्थ माध्यमातूनही देव बोलू शकतो, विशेषतः उपासनाविधीत. येशूचे प्रवचन सर्वार्थाने निर्दोष असतेच; पण ऐकण्यासाठी आपले कान आणि त्याच्या वचनासाठी आपली हृदये उघडी असली, तर प्रत्येक मिस्सात स्वतः ख्रिस्तच आपल्याला उपदेश करतो.
उपासनाविधीत आपली जिवंत ख्रिस्ताशी भेट होते. त्याला श्रद्धेच्या नजरेने ओळखणे हे आपल्यासमोरचे आव्हान आहे. रविवारचा मिस्सा आपल्याला नेहमीसारखाच वाटत असेल, तर त्याचे कारण ख्रिस्त तिथे नाही असे नव्हे; कदाचित विधीच्या परिचितपणामुळे त्याची उपस्थिती जाणणे आपल्याला कठीण जात असेल.
शब्बाथाच्या दिवशी नाझरेथमध्ये असेच घडले. येशूने यशया संदेष्ट्याच्या ग्रंथातून वाचले आणि मग आपले निर्दोष प्रवचन दिले. आजच्या शुभवर्तमानानंतरच्या वचनांत आपण वाचतो: “सर्व जण त्याच्याविषयी प्रशंसेने बोलत होते आणि त्याच्या मुखातून निघणारे कृपापूर्ण शब्द ऐकून थक्क झाले” (लूक 4:22). तरी त्याचे प्रवचन संपता संपता, “ते उठले, त्यांनी त्याला नगराबाहेर हाकलले आणि ज्या टेकडीवर त्यांचे नगर वसले होते, तिच्या कड्यावर त्याला नेले, जेणेकरून त्याला डोके खाली करून लोटून देता येईल. पण तो त्यांच्यामधून निघून गेला” (लूक 4:29–30). येशूचे प्रवचन निर्दोष असूनही जमावाने स्वतः देवाच्या वचनालाच नाकारले. दैवी सत्यासमोर मानवी स्वातंत्र्याचा असा विरोधाभास दिसतो.
उपासनावर्षातील प्रत्येक काळ आपल्याला ख्रिस्ताशी अधिक सखोल भेट घडवण्याचे आमंत्रण देतो, आणि सामान्य काळही त्याला अपवाद नाही. जीवनातील ‘सामान्य’ क्षणांत त्याची असामान्य उपस्थिती ओळखण्याचे आव्हान हा काळ आपल्यासमोर ठेवतो. आपला संदेश मनोरंजक बनवण्यासाठी किंवा डोळे दिपवणाऱ्या दृश्यांनी सजवण्यासाठी येशूला हॉलिवूडच्या तंत्रांची गरज भासत नाही. मिस्सात झगमगते प्रकाशझोत नसतात, नाट्यमय ध्वनीही नसतात—भाकर व द्राक्षारस यांच्या अभिषेकाच्या वेळी होणारा गंभीर घंटानाद सोडला तर. उलट, नाझरेथप्रमाणेच, साधेपणाने सांगितल्या जाणाऱ्या देवाच्या वचनात, भाकर व द्राक्षारस या साध्या चिन्हांत आणि आपल्या रोजच्या अनुभवांत मशीहाला भेटण्याचे आमंत्रण आपल्याला मिळते.
नाझरेथच्या लोकांसाठी हे साधेपणच अडखळण्याचे कारण ठरले. देवाच्या वचनांचे वैभव आणि आपल्या ओळखीचा सुताराचा मुलगा येशू यांचा मेळ त्यांना घालता आला नाही. या साधेपणापलीकडे त्यांना पाहता आले नाही, म्हणून त्यांच्यामध्येच असलेली तारणाची असामान्य देणगी त्यांना दिसली नाही.
दैनंदिन जीवनातील साध्या गोष्टींत ख्रिस्ताला भेटण्यास तुम्ही किती तयार आहात, यावर आज चिंतन करा. एखाद्या साध्या प्रवचनात, एखाद्या किरकोळ कामात किंवा तुमचे शेजारी, सहकारी आणि कुटुंबीय यांच्या चेहऱ्यांत तुम्हाला तो दिसतो का? ख्रिस्त जिवंत आहे आणि उपस्थित आहे, हे पाहण्यासाठी आपले हृदय उघडा. तो केवळ असामान्य प्रसंगांतच नव्हे, तर दैनंदिन जीवनातही आपली तारणारी कृपा शांतपणे प्रकट करतो.
हे माझ्या अद्भुत प्रभू, तुझ्या सर्वशक्तिमान सामर्थ्याने तू जीवनातील साध्या प्रसंगांतूनही आमच्याकडे येऊ शकतोस. तू ज्या ज्या प्रकारे माझ्याकडे येतोस, त्या प्रत्येक वेळी तुला पाहण्यासाठी माझे डोळे आणि तुझा स्वीकार करण्यासाठी माझे हृदय उघड. मिस्सात वाचल्या जाणाऱ्या आणि प्रवचनातून उलगडल्या जाणाऱ्या तुझ्या वचनात मला विशेषतः तुझी भेट घडो, अशी मी प्रार्थना करतो, जेणेकरून परमपवित्र युखरिस्तामध्ये तुझा स्वीकार करण्यासाठी माझी अधिक चांगली तयारी होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
क्षमाही न मिळणारे पाप
सामान्य काळातील तिसऱ्या आठवड्याचा सोमवार
“आमेन, मी तुम्हांला सांगतो, लोकांची सर्व पापे आणि त्यांनी उच्चारलेली सर्व दुर्भाषणे त्यांना क्षमा केली जातील. परंतु जो कोणी पवित्र आत्म्याविरुद्ध दुर्भाषण करतो, त्याला कधीही क्षमा मिळणार नाही; उलट तो सर्वकाळ टिकणाऱ्या पापाचा दोषी आहे.” कारण ते म्हणाले होते, “त्याच्यात अशुद्ध आत्मा आहे.” मार्क 3:28–30
ज्या पापाचा दोष सर्वकाळ माथी राहतो, त्या पापाचे ओझे सोसावे लागणे ही किती गंभीर गोष्ट आहे, याचा विचार करा. ही शक्यता भयावह आणि अप्रिय वाटली, तरी निकोप आध्यात्मिक जीवनासाठी ती समजून घेणे मूलभूत आहे. याचे उत्तम उदाहरण येशूसंघाच्या सहसंस्थापकांपैकी एक, लोयोलाचे संत इग्नेशियस, यांच्या आध्यात्मिक साधना या ग्रंथात दिसते. आध्यात्मिक साधना ही आजवर लिहिलेल्या आध्यात्मिक शिबिरांच्या सर्वाधिक परिवर्तनकारी पद्धतींपैकी एक मानली जाते. तीस दिवसांच्या शिबिरात सहभागी व्यक्तींना मार्गदर्शन करणाऱ्या आध्यात्मिक मार्गदर्शकांना हा ग्रंथ दिशा देतो, जेणेकरून त्या व्यक्ती खोलवर मनपरिवर्तन अनुभवू शकतील आणि जीवनातील महत्त्वाचे निर्णय घेऊ शकतील. या साधनांच्या पहिल्या आठवड्यात नरकाची भीषणता आणि एका मरणपापाचे गांभीर्य यांवर विविध चिंतने आहेत.
आजचे शुभवर्तमान केवळ तीस दिवसांच्या आध्यात्मिक शिबिराची सुरुवात करणाऱ्यांसाठीच नव्हे, तर आध्यात्मिक वाढ गांभीर्याने घेणाऱ्या प्रत्येकासाठीही अतिशय योग्य आहे. आपल्या आध्यात्मिक वाटचालीत एखाद्या साधनेचे फळ मिळावे म्हणून सुरुवातीला कठीण आणि अप्रिय वाटणाऱ्या गोष्टी अनेकदा कराव्या लागतात. अशीच एक साधना म्हणजे आपल्या प्रभूच्या या शब्दांवर चिंतन करणे: “पण जो कोणी पवित्र आत्म्याची निंदा करतो, त्याला कधीही क्षमा मिळणार नाही; उलट, तो सर्वकाळ टिकणाऱ्या पापाचा दोषी ठरतो.”
यावर भाष्य करताना कॅथलिक चर्चची धर्मशिक्षणसंहिता असे सांगते: “देवाच्या दयेला मर्यादा नाहीत; परंतु जो कोणी पश्चात्ताप करून त्याच्या दयेचा स्वीकार करण्यास जाणूनबुजून नकार देतो, तो आपल्या पापांची क्षमा आणि पवित्र आत्मा देऊ करत असलेले तारण नाकारतो. हृदयाच्या अशा कठोरपणामुळे मनुष्य शेवटपर्यंत पश्चात्ताप न करता राहू शकतो आणि तारणाला कायमचा मुकू शकतो” (#1864).
या शुभवर्तमानात ज्या पापाचा उल्लेख आहे, त्याला परंपरेने “पवित्र आत्म्याविरुद्धचे पाप” असे म्हटले जाते. संत थॉमस अक्विनास यांनी सुम्मा थिओलॉजिका (II-II, प्रश्न 14, अनुच्छेद 1–3) या ग्रंथात हे पाप कोणत्या सहा प्रकारे घडू शकते, ते स्पष्ट केले आहे:
- निराशा: देवाची दया नाकारणे आणि आपल्या पापांची क्षमा होऊ शकते यावर विश्वास ठेवण्यास नकार देणे.
- फाजील आत्मविश्वास: देवाच्या कृपेशिवाय किंवा पश्चात्तापाशिवाय आपले तारण होऊ शकते असे मानणे.
- पश्चात्ताप न करणे: पूर्वी केलेल्या पापांबद्दल पश्चात्ताप करण्यास नकार देणे.
- हटवादीपणा: पापातच राहण्याचा अढळ निश्चय करणे.
- माहीत असलेल्या सत्याला विरोध: आपल्या पापाचे समर्थन करण्यासाठी श्रद्धेतील सत्ये जाणूनबुजून नाकारणे.
- इतरांना लाभलेल्या कृपेचा मत्सर: पवित्र आत्मा इतरांच्या जीवनात जे कार्य करतो, त्याबद्दल मनात नाराजी बाळगणे.
आपल्या मानवी अंतःकरणाची खोली केवळ देवालाच माहीत आहे. आपला दोष किती आहे आणि तो कमी लेखण्यास काही परिस्थिती कारणीभूत आहे का, हेही तोच जाणतो. देवच परिपूर्ण न्यायाधीश आहे. तो दैवी समन्यायाने न्याय करतो; त्याचा परिपूर्ण न्याय आणि त्याची दया यांत एकरूपता आहे.
देवाची दया अमर्याद आहे, पण याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक जण स्वर्गात जातो. येशूची शिकवण आठवा: “अरुंद द्वारातून आत जा; कारण विनाशाकडे नेणारे द्वार रुंद आहे आणि रस्ता प्रशस्त आहे, आणि त्यातून आत जाणारे पुष्कळ आहेत. जीवनाकडे नेणारे द्वार किती अरुंद आहे आणि वाट किती चिंचोळी आहे! ती वाट ज्यांना सापडते ते थोडेच आहेत” (मत्तय 7:13–14).
संत थॉमस यांनी सांगितलेल्या या “शाश्वत पापाच्या” सर्व प्रकारांत एक गोष्ट समान आहे: शाश्वत सत्याच्या प्रकाशात आपली पापे पाहण्यास आणि त्यानंतर पश्चात्ताप करून आपले जीवन बदलण्यास दिलेला हट्टी नकार. हे नीट समजून घेतले, तर स्वर्गप्राप्ती सोपी आहे! आपण प्रामाणिक राहावे, पापापासून दूर वळावे आणि आपल्या प्रेमळ देवाच्या हाती स्वतःला सोपवावे—विशेषतः समेटाच्या संस्कारात. आपली सर्व पापे प्रामाणिकपणे कबूल करणे हा शाश्वत जीवनाकडे नेणाऱ्या अरुंद द्वारातून जाण्याचा खात्रीचा मार्ग आहे.
देव आपल्याकडून ज्या गोष्टींची अपेक्षा करतो, त्या किती गंभीर आहेत आणि त्यांचे परिणाम किती दूरगामी आहेत, यावर आज चिंतन करा. त्याच्या उदारतेला सीमा नाही, पण ती त्याने घालून दिलेल्या अटींनुसारच आपल्याला स्वीकारावी लागते. आजच्या शुभवर्तमानातून आपल्याला प्रभुभयाचे आध्यात्मिक वरदान लाभो. या वरदानाचे परिपूर्ण स्वरूप म्हणजे शिक्षेची भीती नव्हे, तर देवाविषयीचा गाढ आदर आणि प्रेम. त्याला अप्रिय वाटेल अशी कोणतीही गोष्ट टाळण्यास हा आदर आणि हे प्रेम आपल्याला प्रवृत्त करतात. या वरदानामुळे देवाशी आपले नाते अधिक गहिरे होते आणि अरुंद वाटेने चालत राहण्याचा आपला निश्चय बळकट होतो. कधी आपल्यात हटवादीपणा जाणवला, तर त्या मनोवृत्तीच्या धोक्याबद्दल सावध राहा.
हे परमदयाळू प्रभू, माझा सगळा हटवादीपणा दूर कर आणि माझे पाप तुला जसे दिसते तसे मलाही पाहता येऊ दे. मी माझ्या पापाचा पश्चात्ताप करतो आणि मला तुझ्या दैवी दयेची गरज आहे, हे कबूल करतो. कृपा करून त्या दयेचे द्वार माझ्यासाठी उघड, म्हणजे मला स्वर्गात सदैव तुझ्यासोबत राहता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
कुटुंबाच्या रक्तनात्याला नवा अर्थ
सामान्य काळातील तिसऱ्या आठवड्याचा मंगळवार
येशूची आई आणि त्याचे भाऊ त्या घरी आले. बाहेर उभे राहून त्यांनी येशूला निरोप पाठवला आणि त्याला बोलावले. त्याच्याभोवती बसलेले लोक त्याला म्हणाले, “तुझी आई, तुझे भाऊ आणि तुझ्या बहिणी बाहेर आहेत. ते तुझी चौकशी करत आहेत.” मार्क 3:31–32
येशूच्या काळात एखादी व्यक्ती कोणत्या कुळात जन्मली, याला फार महत्त्व होते. अब्राहामाच्या वंशजांपैकी, म्हणजे देवाने निवडलेल्या इस्राएलच्या लोकांपैकी, आपण आहोत की नाही, हे त्यावरून ठरत असे. देवाच्या करारातील कुटुंबाचे सदस्यत्व मुख्यतः जन्माने मिळणाऱ्या वंशपरंपरेवर ठरते, असे मानले जात असे. जमिनीवरील मालकीहक्क ठरवतानाही वंशपरंपरेला निर्णायक महत्त्व होते, कारण ते हक्क व्यक्तीच्या कुळाशी जोडलेले होते. वंश आणि भूमी यांच्यातील या नात्याला धर्मशास्त्रीयदृष्ट्या मोठे महत्त्व होते, कारण वचनदत्त भूमी हे देवाने इस्राएलशी केलेल्या कराराचे दृश्य चिन्ह होते.
इस्राएलच्या बारा वंशांपैकी दोन वंशांच्या परंपरेला विशेष महत्त्व होते. मंदिरात याजक म्हणून सेवा करण्यासाठी लेवी वंशातील लोकांची खास निवड करण्यात आली होती. शिवाय, मशीहा यहूदा वंशात, विशेषतः दावीद राजाच्या घराण्यात जन्माला येईल, अशी भविष्यवाणी करण्यात आली होती. त्यामुळे दावीदाच्या घराण्याला विशेष स्थान प्राप्त झाले. मत्तय आणि लूक यांनी दिलेल्या वंशावळींत हे महत्त्व दिसून येते. येशू हाच वचन दिलेला मशीहा आहे, या दाव्याला त्या वंशावळी कायदेशीर आणि आध्यात्मिक आधार देतात.
याच कारणांमुळे आजच्या शुभवर्तमानातील येशूच्या शब्दांनी अनेकांना आश्चर्य वाटले. येशू ज्या घरात शिकवत होता, तिथे त्याची आई आणि त्याचे भाऊ—म्हणजे त्याचे चुलत, मामे, मावस किंवा आतेभाऊ अथवा इतर नातेवाईक—आले. त्यांना त्याला भेटायचे होते. येथे प्रथम लक्षात घ्यायची गोष्ट अशी की, यहुदी संस्कृतीत अशा भावंडांसाठी किंवा जवळच्या कुटुंबापलीकडील नातेवाइकांसाठी स्वतंत्र शब्द नव्हते. त्यामुळे “भाऊ” आणि “बहिणी” हे शब्द अधिक व्यापक अर्थाने वापरले जात. आपल्या कौटुंबिक नात्यांचा मान राखून येशू त्यांना भेटायला लगेच बाहेर जाईल, अशी अपेक्षा तिथे जमलेल्या लोकांनी केली असावी. पण येशू त्या प्रसंगाचा उपयोग नवी शिकवण देण्यासाठी करतो. तो जमावाला विचारतो, “माझी आई आणि माझे भाऊ कोण?” मग स्वतःच त्या प्रश्नाचे उत्तर देत तो आपल्या सभोवती बसलेल्यांकडे बोट दाखवून म्हणाला, “पाहा, ही माझी आई आणि हे माझे भाऊ. कारण जो कोणी देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागतो, तोच माझा भाऊ, माझी बहीण आणि माझी आई आहे” (मार्क 3:34–35).
येशू आपल्या रक्ताच्या नातलगांचे महत्त्व कोणत्याही प्रकारे कमी लेखत नव्हता. खरे तर, त्याचे आपल्या आईशी असलेले नाते जनुकीय नात्यापेक्षाही कितीतरी खोल होते. उलट, लोकांच्या नैसर्गिक कौटुंबिक नात्यांची व्याप्ती वाढवून आध्यात्मिकरीत्या एक झालेल्या सर्वांना त्यांत सामावून घेण्यासाठी त्याने या संधीचा उपयोग केला. देवाच्या कुटुंबातील नाते जन्माने ठरत नाही, तर देवाच्या इच्छेचे पालन करण्यावर आधारलेले असते, असे त्याने शिकवले. नात्याला दिलेल्या या नव्या अर्थामुळे देवाच्या लोकांपैकी एक असणे म्हणजे काय, याविषयीची त्यांची समज बदलली आणि श्रद्धा व कृपा यांवर आधारलेल्या एकतेच्या नव्या नात्यांना वाट खुली झाली.
आजही कुटुंब हा जीवनाचा सर्वांत महत्त्वाचा पाया आहे. “कुटुंब म्हणजे, एका अर्थाने, घरगुती ख्रिस्तसभा आहे” (लुमेन जेन्तियुम, 11). प्रेम, सद्गुण आणि श्रद्धा यांना जन्म देणारा पहिला समुदाय म्हणून देवाने कुटुंबाची निवड केली आहे. अशा रीतीने कुटुंब प्रेमाचा समुदाय बनते आणि त्रैक्याच्या एकतेत सहभागी होते. परंतु ख्रिस्ताच्या रक्ताद्वारे आपल्याला लाभलेली अलौकिक नाती आता नैसर्गिक कौटुंबिक नात्यांची व्याप्ती वाढवतात. ख्रिस्ताचे रक्त आपल्या सर्वांना अधिक खोलवर एकत्र बांधते. ही अलौकिक नाती सर्वप्रथम आपल्या नैसर्गिक कुटुंबात अनुभवायला मिळावीत, हे आदर्श आहे. पण तसे घडले नाही, तरी ख्रिस्ताच्या रक्ताद्वारे आपल्याला लाभलेल्या अलौकिक नात्यांतून पृथ्वीवरील नात्यांच्या पलीकडे जाणारे एक आध्यात्मिक कुटुंब घडते. ख्रिस्ती म्हणून हे कौटुंबिक प्रेम आपल्या घरापुरते मर्यादित न ठेवता, देवाच्या इच्छेचे पालन करणाऱ्या सर्वांना श्रद्धेतील बंधू-भगिनी म्हणून आपलेसे करण्यास आपल्याला बोलावले आहे.
आज आपल्या कुटुंबात तुम्हाला लाभलेले आशीर्वाद आणि तुमच्यासमोर असलेली आव्हाने यांवर चिंतन करा. या नैसर्गिक नात्यांत अधिक खोलवर जाऊन चिरंतन आध्यात्मिक नाती जोडण्याचा प्रयत्न करणे सर्वांत महत्त्वाचे आहे. आपल्या व्यापक ख्रिस्ती समुदायाचाही विचार करा. इतरांशी श्रद्धेची आणि ख्रिस्ती प्रेमाची नाती जोडण्याचा तुम्ही प्रयत्न करता का? आज येशूच्या शब्दांवर चिंतन करताना, आपल्या कुटुंबाकडे आणि त्यापलीकडेही पाहा. देवाच्या इच्छेचे पालन करणाऱ्यांबद्दल देवाचे आभार माना आणि ख्रिस्ताच्या कृपेने लाभलेल्या नव्या रक्ताच्या नात्यावर आधारलेले जिव्हाळ्याचे संबंध जोपासण्याचा प्रयत्न करा.
हे परमपवित्र त्रैक्या, तू परिपूर्ण सुसंवादाचा आणि एकतेचा उगम आहेस. तुझ्या ठायी असलेले परस्पर प्रेम मानवी आकलनापलीकडचे आहे. मला आणि सर्व लोकांना त्या प्रेमाच्या एकतेत सामावून घे. पृथ्वीवरील माझ्या नैसर्गिक कुटुंबाला आशीर्वाद दे आणि तुझ्या कृपेने आम्हाला अधिकाधिक दृढपणे एकत्र बांध. माझ्या आध्यात्मिक कुटुंबालाही, म्हणजे माझ्या श्रद्धेतील बंधू-भगिनींनाही आशीर्वाद दे. तुझ्या पवित्र इच्छेचे पालन करताना जुळलेल्या नात्यांनी आम्ही एक झालो आहोत. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
हट्टी हृदयापर्यंत पोहोचण्याचा अथक प्रयत्न
सामान्य काळातील तिसऱ्या आठवड्याचा बुधवार
“काही बी सुपीक जमिनीत पडले आणि त्याला फळ आले. ते उगवले, वाढले आणि त्याने तीसपट, साठपट व शंभरपट पीक दिले.” तो पुढे म्हणाला, “ज्याला ऐकायला कान आहेत, त्याने ऐकावे.” तो एकांतात असताना, बाराही प्रेषितांनी आणि त्यांच्यासोबत असलेल्यांनी त्याला दाखल्यांविषयी विचारले. मार्क 4:8–10
पेरणाऱ्याचा दाखला हा येशूच्या शिकवणीतील एक मूलभूत दाखला आहे. नावेतून मोठ्या जनसमुदायाला उपदेश करताना येशूने देवाच्या राज्याचे रहस्य उलगडण्यासाठी दाखले दिले. नंतर त्याच्या शिष्यांनी त्याला विचारले की तो थेट न बोलता आडवळणाने का बोलतो. येशूने उत्तर दिले, “देवाच्या राज्याचे रहस्य तुम्हाला देण्यात आले आहे. पण जे बाहेरचे आहेत, त्यांना सर्व काही दाखल्यांतून सांगितले जाते, यासाठी की ‘ते पाहतील, त्यांना दिसेल, तरी त्यांना उमगणार नाही; ते कान देऊन ऐकतील, तरी त्यांना समजणार नाही; अशा रीतीने ते देवाकडे वळणार नाहीत आणि त्यांना क्षमा मिळणार नाही’” (मार्क 4:11–12).
पहिल्यांदा ऐकताना हे उत्तर कोड्यात टाकणारे वाटू शकते. काहींना समजणार नाही आणि त्यामुळे त्यांची हृदये आणखी कठीण होऊ शकतील, अशा रीतीने येशू का शिकवेल? हे समजून घेण्यासाठी येशूने ज्याचे शब्द उद्धृत केले त्या यशया संदेष्ट्याकडे वळू या (पाहा: यशया 6:8–13). देवाने यशयाला हट्टी आणि पश्चात्ताप करण्यास तयार नसलेल्या लोकांना उपदेश करण्यासाठी पाठवले. ते “पाहतील, त्यांना दिसेल, तरी त्यांना उमगणार नाही” आणि “कान देऊन ऐकतील, तरी त्यांना समजणार नाही,” असे देवाने सांगितले. यशयाने कितीही तळमळीने उपदेश केला, तरी देवाने त्यांची हृदये कठीण राहू दिली, जेणेकरून पश्चात्ताप करण्यास नकार दिल्याचे परिणाम त्यांना भोगावे लागतील. या संदेष्ट्याच्या कार्यातून येशूने दाखले का वापरले, हे अधिक स्पष्ट होते.
“सर्वांचे तारण व्हावे आणि त्यांना सत्याचे ज्ञान व्हावे,” अशी देवाची इच्छा आहे (1 तिमथ्य 2:4). तरीही, जे त्याचे वचन नाकारतात, त्यांचा हट्टीपणा देव कधीकधी दयेपोटी कायम राहू देतो. दाखल्यांचा दुहेरी हेतू आहे. ज्यांची अंतःकरणे खुली आहेत, त्यांना दाखले चिंतनास प्रवृत्त करतात आणि त्यांची श्रद्धा अधिक दृढ करणारी गहन सत्ये उलगडून दाखवतात. ज्यांची अंतःकरणे बंद आहेत, त्यांना दाखले त्यांचा स्वतःचा विरोध उघड करून दाखवतात आणि त्यांच्या आध्यात्मिक रिकामेपणाची जाणीव अधिक तीव्र करतात. ही प्रक्रिया वेदनादायक असली, तरी ती दयेची कृती आहे. लोकांना त्यांच्या पापाच्या परिणामांना सामोरे जावे लागावे आणि त्यांनी पश्चात्ताप करून देवाकडे वळावे, हा तिचा हेतू आहे.
विशेषतः पेरणाऱ्याचा दाखला आपल्याला आपल्या स्वतःच्या हृदयाची “माती” तपासून पाहण्यास आमंत्रित करतो. देव आपल्या उदारतेने त्याच्या वचनाचे बी सर्वत्र पेरतो आणि सर्वांना कृपा व सत्य देऊ करतो. तुम्ही कोणत्या प्रकारची जमीन आहात? तुम्ही वाटेसारखे आहात का, जिथे लक्ष विचलित करणाऱ्या गोष्टी, गर्व किंवा उदासीनता वचनाला लगेच गिळून टाकतात आणि त्याला वाढायला वावच उरत नाही? की तुम्ही खडकाळ जमिनीसारखे आहात, जिथे वचन उत्साहाने स्वीकारले जाते, पण परीक्षा आणि संकटे सहन करण्याइतकी खोल मुळे त्याला फुटत नाहीत? की तुम्ही काटेरी जमिनीसारखे आहात, जिथे संसाराच्या चिंता, संपत्तीचा मोह आणि निरनिराळ्या गोष्टींना प्राधान्य देण्याची ओढाताण यांमुळे वचनाला फळ येण्यापूर्वीच त्याची वाढ खुंटते?
खरे तर, वर वर्णन केलेल्यांपैकी कोणत्याही प्रकारात आपण मोडू नये. येशू आपल्याला आपल्या अंतःकरणाची जमीन सुपीक करण्यास बोलावतो—असे अंतःकरण घडवण्यास, जे त्याचे वचन स्वीकारते आणि ज्यात त्याची कृपा मूळ धरून भरपूर फळ देते. आपण कृपेचा स्वीकार केला आणि आपल्याला मिळालेली सत्ये निष्ठेने जपली व जोपासली, तरच देवाचे वचन आपल्या जीवनात कसे बहरते, हे आपल्याला दिसेल.
जे मनाने बंद आणि हट्टी वाटतात, त्यांच्याशी कसे वागावे, हेही हा दाखला आपल्याला शिकवतो. अशा वेळी निराश होऊन किंवा रागावून प्रयत्न सोडून देण्याचा मोह होतो. पण येशूने तसे केले नाही आणि यशयानेही तसे केले नाही. ज्यांनी यशयाला नाकारले, त्यांनाही त्याने देवाचा संदेश सांगितला आणि अशा रीतीने आपल्यावर सोपवलेले कार्य पूर्ण केले. त्याचप्रमाणे, आपल्याला नकार मिळणार हे माहीत असूनही येशू सर्व लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी दाखल्यांतून शिकवत राहिला.
आज तुमच्या अंतःकरणाची जमीन कशी आहे, यावर चिंतन करा. ज्यांच्यापर्यंत शुभवर्तमान पोहोचवण्यास तुम्हाला बोलावले आहे, त्यांच्या अंतःकरणाचाही विचार करा. प्रार्थनेद्वारे तुमच्यातील देवाचे वचन जोपासा, म्हणजे त्याला फळ येईल. देवाचे वचन इतरांना सांगत राहा. ‘मी किती काळ संदेश देत राहू?’ असे यशयाने विचारले, तेव्हा देवाने उत्तर दिले, “शहरे उजाड होऊन त्यांत कोणीही राहणार नाही, घरे माणसांविना ओस पडतील आणि देश ओसाड होईल, तोपर्यंत.” म्हणजेच, नकार मिळाला तरी थांबू नका. सारी आशा संपल्यासारखी वाटली, तरीही थांबू नका. देवाच्या वचनाचे बी निष्ठेने पेरा. हट्टी अंतःकरणांची कठीण जमीनही एक दिवस चांगले फळ देऊ शकते, असा विश्वास ठेवा.
हे माझ्या प्रभू, तू न थकता आणि अपार उदारतेने तुझे वचन पेरतोस. सर्वांनी पश्चात्ताप करून तुझ्याकडे वळावे, या आशेने तू सर्वांवर तुझ्या सत्याचा वर्षाव करतोस. जे तुझे वचन लक्षपूर्वक ऐकतात, ते प्रेमाने जपतात आणि आपल्या अंतःकरणात जोपासतात, त्यांच्यात मलाही स्थान दे. माझी श्रद्धा मूळ धरून वाढत असताना, इतरांपर्यंत पोहोचण्यासाठी मला तुझ्या कृपेचे साधन बनव. ज्यांना तू माझ्यावर सोपवले आहेस, त्यांच्या अंतःकरणात तुझे सत्य न थकता पेरण्यास मला साहाय्य कर. पृथ्वीवरील माझ्या आयुष्याच्या अखेरपर्यंत या कार्यात टिकून राहण्यासाठी मला बळ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
ख्रिस्ताचा दीपाधार होणे
सामान्य काळातील तिसऱ्या आठवड्याचा गुरुवार
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “दिवा आणतात तो मापाच्या टोपलीखाली किंवा पलंगाखाली ठेवण्यासाठी का? तो दीपाधारावर ठेवण्यासाठीच आणतात ना? जे काही लपलेले आहे ते दिसावे म्हणूनच लपलेले आहे; जे काही गुप्त आहे ते उजेडात यावे म्हणूनच गुप्त आहे. ज्याला ऐकायला कान आहेत, त्याने ऐकावे.” मार्क 4:21–23
तुमच्या जीवनाला दिशा कशातून मिळते? तुमच्या निर्णयांवर कशाचा प्रभाव पडतो? अनेकांना धनसंपत्ती किंवा प्रतिष्ठा यांसारख्या सांसारिक इच्छांची प्रेरणा असते. काही जण क्षणिक सुखांत समाधान शोधतात. तर काही जण लोकप्रिय व्यक्तिमत्त्वांकडून किंवा समाज ज्यांना यशस्वी मानतो अशा लोकांकडून प्रेरणा घेतात. पण ख्रिस्ती म्हणून आपल्याला एकाच स्रोताकडून प्रेरणा आणि चालना घेण्यास बोलावले आहे: देवाच्या सत्याच्या प्रकाशाकडून.
आजच्या शुभवर्तमानातील दिवा हे स्वतः ख्रिस्ताचे प्रतीक आहे. दिवा अंधारी खोली उजळतो, तसा ख्रिस्त आपले मन उजळतो आणि निर्णय घेताना आपल्याला दिशा देतो. मापाच्या टोपलीखाली किंवा पलंगाखाली लपवलेला दिवा आपले काम करू शकत नाही. त्याचप्रमाणे, ख्रिस्ताने आपल्या जीवनाची प्रत्येक बाजू उजळली पाहिजे आणि आपले शब्द, कृती व आपण इतरांना देत असलेली साक्ष यांतून त्याचा प्रकाश झळकला पाहिजे.
दिवा हे दैवी सत्य असलेल्या ख्रिस्ताचे प्रतीक असेल, तर दीपाधार हे त्या सत्याला उंच स्थान देण्याचे आणि ते इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे साधन दर्शवतो. देव, त्याची कृपा आणि शुभवर्तमानातील सत्य हाच प्रकाश आहे; पण तो आपल्यापर्यंत निरनिराळ्या मार्गांनी पोहोचतो. देवाचा प्रकाश आपल्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी आहे याची खात्री करणे, हे ख्रिस्ती म्हणून आपले पहिले ध्येय आहे. म्हणजे, जीवनात प्रश्न उभे राहतात तेव्हा सत्य आणि मार्गदर्शन यांचा एकमेव स्रोत असलेल्या त्या प्रकाशाकडे आपण सर्वप्रथम वळतो. त्यासाठी आपण पवित्र शास्त्र आणि कॅथलिक धर्मशिक्षण यांचा आधार घेतो, संतांच्या जीवनाकडे पाहतो आणि इतर पवित्र जीवन जगणाऱ्या व्यक्तींकडून प्रेरणा घेतो.
दीपाधार दिव्याला आधार देऊन उंचावर ठेवतो. तो दिव्याला भक्कम बैठकही देतो, त्यामुळे जीवनातील आव्हानांचे वारे वाहत असतानाही त्याचा प्रकाश स्थिर राहतो आणि दिसत राहतो. त्याचप्रमाणे, प्रार्थना, संस्कार आणि सत्कृत्ये यांमुळे सत्याचा प्रकाश आपल्या जीवनात स्थिर राहतो आणि सतत तेजाने चमकत राहतो.
आपले जीवन उजळले आणि देवाने आपल्यासाठी निवडलेला मार्ग आपल्याला स्पष्ट दिसू लागला की, तो प्रकाश आपल्यातून सहजपणे इतरांपर्यंत पोहोचू लागतो. हेच शुभवर्तमानप्रसाराचे मर्म आहे. रोजची प्रार्थना, संस्कारमय जीवन, प्रेमाची कृत्ये आणि शुभवर्तमानाची साक्ष देण्याचे धैर्य यांमुळे आपण ख्रिस्ताचा प्रकाश उंच धरणारा दीपाधार बनतो. आपल्या उदाहरणातून इतरांना त्या प्रकाशाचा अनुभव येतो, तेव्हा त्यांनाही त्याच्या उगमाजवळ येण्याचे आमंत्रण मिळते, जेणेकरून शुभवर्तमानातील सत्य त्यांचेही जीवन उजळू शकेल.
शुभवर्तमानाचा प्रसार करताना कधीकधी आपल्याला अडचणी येतात. शुभवर्तमानात अजिबात रस नसल्याचे सांगणारे लोक भेटतात, तेव्हा गप्प बसून ख्रिस्ताचा प्रकाश झाकून ठेवण्याचा मोह होतो. पण त्यामुळे इतर जण अंधारातच राहतात. इतरांना अंधारच आवडत असेल, तर आपण ख्रिस्ताच्या प्रकाशासाठी दीपाधार होऊ नये, असा विचार करायला लावून सैतान अनेकदा आपली फसवणूक करतो. आपले बोलणे त्यांना दुखावेल किंवा आपण स्वतःला ‘तुमच्यापेक्षा अधिक पवित्र’ समजतो असे त्यांना वाटेल, अशी भीती आपल्याला वाटू शकते. हा एक धोकादायक सापळा आहे.
प्रेम आपल्याला सुवार्ता सांगण्यास प्रवृत्त करते. प्रत्येकाला आपल्या जीवनात ख्रिस्ताची गरज आहे, मग त्याची जाणीव त्याला असो वा नसो, किंवा तो ख्रिस्ताच्या प्रकाशाला विरोध करत असो. ख्रिस्ताचा प्रकाश इतरांपर्यंत पोहोचवणारे दीपासन होणे तुम्हाला कठीण वाटत असेल, तर येशूच्या पुढील शब्दांवर मनन करा: “जे काही लपलेले आहे ते उघड व्हावे म्हणूनच, आणि जे काही गुप्त आहे ते प्रकाशात यावे म्हणूनच.” म्हणजेच, एके दिवशी आपण सर्वजण ख्रिस्ताच्या न्यायासनासमोर उभे राहू. अंतिम न्यायाच्या वेळी प्रत्येक गुप्त विचार आणि कृती प्रकाशात येईल आणि ती आपल्याला व ख्रिस्तासमोर उभ्या असलेल्या सर्वांना दिसेल. त्या दिवशी, ख्रिस्ताचा प्रकाश इतरांपर्यंत पोहोचवणारे दीपासन होण्यासाठी आपण शक्य ते सर्व केले, याची आपल्याला खंत वाटेल का? नक्कीच नाही. उलट, आपले शब्द आणि कृती निष्फळ वाटल्या असल्या, तरी आपण केलेल्या प्रत्येक प्रयत्नाचा आपल्याला आनंद होईल. आपण पसरवलेला प्रकाश कदाचित दुसऱ्या कोणाची वाट लगेच उजळणार नाही. तरीही, मातीत पेरलेल्या बियाप्रमाणे त्यात वाढण्याची आणि देवाने ठरवलेल्या योग्य वेळी फळ देण्याची क्षमता आहे.
भीती, आत्मसंतुष्टता किंवा स्वतःविषयीची शंका यांमुळे तुम्ही तुमच्या जीवनातील ख्रिस्ताचा प्रकाश झाकला आहे का, यावर आज मनन करा. देवाने तुमच्या वाटेवर आणलेल्या अशा लोकांचा विचार करा, ज्यांना त्याच्या प्रकाशाची गरज आहे, पण तुमच्यामार्फत अजून त्यांना त्या प्रकाशाचा अनुभव आलेला नाही. ख्रिस्ताचे दीपासन होण्याचा निश्चय करा आणि त्याचे सत्य सर्वांना दिसावे म्हणून ते धैर्याने व प्रेमाने उंच धरा.
हे येशू, जगाच्या प्रकाशा, सर्वांना मुक्त करणारे सत्य आणि सारा अंधार दूर करणारा प्रकाश तूच आहेस, हे प्रकट करण्यासाठी तू आलास. माझ्या जीवनात तेजाने प्रकाश आणि सदैव मला मार्ग दाखव, म्हणजे मीही तुझे साधन होईन आणि तू माझ्यात विसावून माझ्याद्वारे इतरांच्या जीवनात प्रकाशशील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
जिवंत वचनाची वाणी ऐकणे
सामान्य काळातील तिसऱ्या आठवड्याचा शुक्रवार
अशा अनेक दृष्टान्तांतून तो त्यांना त्यांच्या आकलनशक्तीप्रमाणे वचन सांगत असे. दृष्टान्ताशिवाय तो त्यांच्याशी बोलत नसे; पण आपल्या शिष्यांना मात्र तो एकांतात सर्व काही समजावून सांगत असे. मार्क 4:33–34
आजच्या सुवार्तेची सुरुवात देवाच्या राज्याविषयीच्या दोन दाखल्यांनी होते. त्यांत बियांची परिचित प्रतिमा वापरली आहे. या दोन्ही दाखल्यांतून दिसते की देवाचे राज्य गूढ रीतीने आणि विपुलतेने वाढते. ही वाढ अनेकदा मानवी आकलनाच्या आणि नियंत्रणाच्या पलीकडे असते.
पहिला दाखला पेरणाऱ्याने आपल्या शेतात विखुरलेल्या बियाच्या गूढ वाढीकडे आपले लक्ष वेधतो: “रात्रंदिवस तो झोपतो आणि उठतो; बी रुजते आणि वाढते, पण हे कसे घडते ते त्याला कळत नाही” (मार्क 4:27). यातून देवाची कृपा गुप्तपणे आणि हळूहळू कशी कार्य करते, हे अधोरेखित होते. बी मातीत कसे वाढते हे पेरणाऱ्याला पूर्णपणे कळत नाही. त्याचप्रमाणे देवाचे राज्य शांतपणे, पण सामर्थ्याने वाढते आणि ही वाढ मुख्यतः देवाच्या पुढाकाराने घडते.
दुसरा दाखला मोहरीच्या दाण्याविषयी आहे. तो सर्व बियांत लहान असतो, पण पेरल्यावर “तो उगवतो, सर्व झाडांहून मोठा होतो आणि त्याला मोठ्या फांद्या फुटतात, त्यामुळे आकाशातील पक्षी त्याच्या सावलीत आश्रय घेऊ शकतात” (मार्क 4:32). अगदी साध्या सुरुवातीपासून वाढत जाऊन देवाचे राज्य किती व्यापक आणि जीवनदायी बनते, हे दाखवून हा दाखला त्या राज्याचे परिवर्तन घडवणारे सामर्थ्य प्रकट करतो. जे क्षुल्लक वाटते त्याद्वारे देव अनेकदा महान कार्ये घडवतो.
हे दाखले महत्त्वाचे आहेत आणि प्रार्थनापूर्वक मनन केल्याने त्यांतून आपल्याला आध्यात्मिक पोषण मिळते. पण वर उद्धृत केल्याप्रमाणे, सुवार्तालेखक पुढे जे सांगतो तेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. श्रोत्यांना दैवी रहस्यांमध्ये अधिक खोलवर नेणे हा दाखल्यांचा हेतू होता. आपण त्यांतील संदेशावर प्रार्थनापूर्वक मनन केले पाहिजे आणि पवित्र आत्म्याला देवाचे वचन आपल्याला उलगडून दाखवू दिले पाहिजे. येशू लोकसमुदायाशी केवळ दाखल्यांतून बोलत असे, म्हणून आपणही त्या लोकांपैकीच आहोत हे ओळखले पाहिजे. पण त्याचबरोबर येशूच्या स्वतःच्या शिष्यांमध्ये आपली गणना व्हावी म्हणूनही आपण प्रयत्न केले पाहिजेत: “तो आपल्या शिष्यांना मात्र एकांतात सर्व काही समजावून सांगत असे.”
देवाचे वचन जिवंत आहे. पवित्र शास्त्र हा केवळ अभ्यास आणि अर्थ लावण्याची गरज असलेला एखादा प्राचीन तत्त्वज्ञानाचा ग्रंथ नाही. देवाचे वचन समजून घेण्यात अभ्यास आणि अर्थ लावणे यांना नक्कीच योग्य स्थान आहे. पण देवाचे वचन जिवंत असल्यामुळे ते समजून घेणे हा निव्वळ बौद्धिक व्यायाम नाही. जेव्हा आपण ते वाचतो किंवा त्याची घोषणा ऐकतो, तेव्हा देव तिथे उपस्थित असतो. ज्यांची मने आणि हृदये खुली व ऐकण्यास तयार आहेत, त्यांच्याशी देव स्वतः बोलतो. आपण अशा वृत्तीने देवाच्या वचनाकडे वळलो, तर देव आपल्याला “एकांतात सर्व काही समजावून सांगेल.”
इथे “एकांतात” याचा अर्थ “वैयक्तिक रीतीने” असा आहे. देवाच्या वचनात मन लावल्याने आपण त्याच्याशी वैयक्तिक संवाद साधू लागतो. अशा संवादात देव थेट आपल्याशी बोलतो, आपल्या वचनातून स्वतःला प्रकट करतो आणि आपल्याला सुज्ञता, ज्ञान, समज व सल्ला या आध्यात्मिक दानांनी परिपूर्ण करतो. पवित्र आत्म्याची ही दाने आपल्या आध्यात्मिक वाढीसाठी अत्यावश्यक आहेत. श्रद्धा, आशा आणि प्रेम यांत वाढण्याचा तो प्रमुख मार्ग आहे.
देवाचे वचन हे जिवंत वचन आहे आणि ते तुम्हाला देवाशी वैयक्तिक संवाद साधण्यास बोलावते, असे तुम्हाला वाटते का? सुवार्तेच्या या उताऱ्यात तुम्हाला दिलेले आमंत्रण किती गहन आहे, यावर मनन करा. येशूला तुमच्याशी “एकांतात” बोलायचे आहे आणि त्याच्या राज्याची रहस्ये तुम्हाला अशा रीतीने उलगडून दाखवायची आहेत, की ती तुमच्या अंतःकरणाला स्पर्श करतील आणि तुमच्या स्वतःच्या वाटचालीला नेमकी अनुरूप ठरतील.
आपल्या दैनंदिन जीवनात आपण देवाच्या वचनाला कसा प्रतिसाद देतो, यावर आज चिंतन करा. दृष्टान्तांवर आणि आपल्या जीवनात त्यांचा काय अर्थ आहे यावर प्रार्थनापूर्वक मनन करण्यासाठी वेळ काढा. पवित्र शास्त्रातील एखादा छोटा उतारा वाचण्यासाठी आणि त्यावर मनन करण्यासाठी दररोज एक ठरावीक वेळ राखून ठेवण्याचा विचार करा. देवाला त्याच्या वचनाचे बीज तुमच्या हृदयात पेरू द्या. त्याचे राज्य तुमच्या जीवनात रुजत असताना आणि वाढत असताना, त्या शेतकऱ्याप्रमाणे ते विस्मयाने आणि आदरभावाने पाहा. विश्वासातून केलेल्या अगदी लहान कृतीही प्रामाणिक असतील आणि देवाच्या कृपेने त्यांचे पोषण होईल, तर मोहरीच्या दाण्याप्रमाणे त्यांतून काहीतरी विलक्षण घडू शकते, असा भरवसा ठेवा. पवित्र आत्म्याची दाने स्वीकारण्यासाठी आपले हृदय खुले करा. देवाची वाणी ओळखण्यासाठी प्रज्ञा, त्याची इच्छा जाणण्यासाठी ज्ञान, त्याच्या सत्याची खोली उमजण्यासाठी समज आणि त्याच्या वचनाप्रमाणे वागण्यासाठी सल्ला ही दाने मागा.
हे माझ्या प्रभू, माझ्या जिवलग देवा, रात्रंदिवस माझ्याशी बोलावे, तुझ्या राज्याची रहस्ये मला उलगडून दाखवावीत आणि तुझे जिवंत वचन मला सांगावे, अशी तुझी इच्छा आहे. तुला जे काही प्रकट करायचे आहे ते स्वीकारण्यासाठी माझे मन आणि हृदय उघड, जेणेकरून तुझ्या वचनाद्वारे तुझे राज्य माझ्या हृदयात रुजेल आणि त्याला विपुल फळ येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
अनोळखी परिस्थितीचा सामना आणि भीतीवर मात
सामान्य काळातील तिसऱ्या आठवड्याचा शनिवार
“चला, आपण पलीकडच्या तीराला जाऊ या.” लोकसमुदायाला मागे सोडून त्यांनी येशूला तो जसा होता तसाच नावेत आपल्याबरोबर घेतले. त्याच्याबरोबर इतर नावाही होत्या. एक भयंकर वादळ उठले आणि लाटा नावेवर आदळून तिच्यात पाणी भरू लागले होते. येशू नावेच्या मागच्या भागात उशीवर डोके ठेवून झोपला होता. मार्क 4:35–38
आपल्या प्रभूची वचने भविष्यसूचक होती, तशाच त्याच्या कृतीही होत्या. गालील समुद्राच्या काठी येशूने दिवसभर लोकांना दृष्टान्तांद्वारे शिकवले. त्यानंतर आजच्या शुभवर्तमानातील प्रसंग सुरू होतो. इतक्या प्रदीर्घ दिवसानंतर येशू आणि त्याचे शिष्य रात्री कफर्णहूममध्येच थांबून निवांत झोप घेतील, असे वाटणे साहजिक होते. पण त्याऐवजी येशू आपल्या शिष्यांना रात्रीचा लांब प्रवास नावेतून त्याच्याबरोबर करायला आणि समुद्र ओलांडून गरसेकरांच्या प्रदेशात जायला बोलावतो.
गरसेकरांपैकी बहुतेक जण यहुदी नव्हते. त्यांचा प्रदेश दकापलीचा एक भाग होता. दकापली हा दहा नगरांचा समूह होता, ज्यावर ग्रीक-रोमन संस्कृतीचा आणि मूर्तिपूजक प्रथांचा मोठा प्रभाव होता. तेथील ग्रीक धाटणीची वास्तुशैली, चालीरीती आणि श्रद्धा यांमुळे तो प्रदेश गालील समुद्राभोवतालच्या यहुदी प्रदेशांपेक्षा सांस्कृतिकदृष्ट्या वेगळा होता. समुद्र ओलांडण्याचे येशूचे आमंत्रण केवळ रात्रीच्या लांब प्रवासासाठी नव्हते. दुसरा दिवस आपल्या यहुदी गावापेक्षा सांस्कृतिकदृष्ट्या वेगळ्या आणि कदाचित अस्वस्थ वाटेल अशा वातावरणात घालवण्याचेही ते आमंत्रण होते.
या दोन अंगांनी दिलेल्या आमंत्रणाकडे एक भविष्यसूचक कृती म्हणून पाहायला हवे. या कृतीतून येशूने आपल्या शिष्यांना, आणि आपल्यालाही, परिचित आणि सोयीस्कर वातावरण सोडून अनोळखी व आव्हानात्मक परिस्थितीत पाऊल टाकायला बोलावले. हा धडा आपल्या जीवनात अनेक प्रकारे लागू होतो. अनेक गोष्टी कराव्याशा आपल्याला वाटत नाहीत, आणि देव अनेक प्रकारे आपल्याला परिचित व सोयीस्कर वातावरणातून बाहेर पडून अनोळखी परिस्थितीत जायला बोलावतो. आपण थकलेलो असलो आणि विश्रांती घेणे पसंत करत असलो, तरी भीतीमुळे देवाच्या हाकेला प्रतिसाद देण्यापासून आपण कधीही मागे हटू नये. देव बोलावतो तेव्हा आपण प्रतिसाद दिलाच पाहिजे.
गालील समुद्र ओलांडण्याच्या या प्रवासातही अनेक भविष्यसूचक धडे आहेत. कफर्णहूमहून गरसेकरांच्या प्रदेशापर्यंतचे अंतर नावेतून सुमारे पाच ते सहा मैल होते. समुद्र शांत असता, तर या प्रवासाला एक ते दोन तास लागले असते. मात्र वादळामुळे प्रवासाचा वेळ बहुधा वाढला असावा. विशेषतः वारा आणि लाटा यांना तोंड देत शिष्यांना नाव चालवावी लागली असेल, तर प्रवासाला कित्येक तास लागले असण्याची शक्यता आहे.
या प्रवासातील एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे वादळ सुरू असताना येशू झोपलेला होता. “लाटा नावेवर आदळून तिच्यात पाणी भरू लागले होते,” अशा वेळी कोणालाही झोपणे कठीण गेले असते. म्हणून आपल्याला एक आध्यात्मिक धडा देण्यासाठी आपला प्रभू जाणीवपूर्वक झोपला होता, असे आपण समजले पाहिजे. कधीकधी देव दूर असल्यासारखा किंवा आपल्याला त्याची गरज असताना तो झोपल्यासारखा वाटेल. तरीही तो तिथेच असतो. आपण त्याच्याकडे वळावे, त्याला जागे करावे आणि त्याचा धावा करावा, याची तो वाट पाहत असतो.
ते मासेमारीत आणि नाव चालवण्यात अनुभवी होते, तरीही ते फार घाबरले. आपल्याला त्याच्यावर श्रद्धा ठेवण्याची आणि त्याच्यावर भरवसा ठेवण्याची किती गरज आहे, हे शिष्यांना कळावे म्हणून येशूने त्यांना ही भीती अनुभवू दिली. येशू झोपलेला असतानाही त्याची शांत उपस्थिती याची आठवण करून देत होती की समुद्रांची निर्मिती करणाऱ्यापुढे कोणत्याही वादळाचे, मग ते भौतिक असो वा आध्यात्मिक, काहीही चालत नाही. “शांत हो! स्तब्ध राहा!” असे म्हणून त्याने वाऱ्याला आणि लाटांना दटावले. त्यामुळे समुद्र पुन्हा शांत झालाच, पण येशूचा दैवी अधिकारही प्रकट झाला आणि तो स्वतः देव आहे हे दिसून आले: “हे प्रभू, सैन्यांच्या देवा, तुझ्यासारखा कोण आहे? हे सामर्थ्यशाली प्रभू, तुझी विश्वासूता तुला चोहीकडून वेढून आहे. खवळलेल्या समुद्रावर तू राज्य करतोस; त्याच्या उसळणाऱ्या लाटा तू शांत करतोस” (स्तोत्र 89:9–10).
दिवसभराच्या थकव्यानंतर समुद्राच्या पलीकडे जाण्यासाठी येशूने शिष्यांना दिलेल्या आमंत्रणावर आज चिंतन करा. त्याचप्रमाणे, या जगाच्या गोंधळात जिथे देवाची कृपा पोहोचलेली नाही, तिथे ती घेऊन जाण्यासाठी देव कधी कधी आपल्याला त्या गोंधळात उतरायला बोलावतो. विश्रांती महत्त्वाची असली, तरी कधी कधी स्वतःच्या सोयीचा त्याग करून अपरिचित दिशेने समुद्रात उतरावे लागते—शेजाऱ्यांशी किंवा ज्यांच्याशी संपर्क साधायला आपण संकोचतो अशा इतरांशी संपर्क साधावा लागतो, चर्चच्या सेवाकार्यांत स्वेच्छेने हातभार लावावा लागतो, किंवा आपल्या सवयीच्या चौकटीबाहेर नेणारी नवी आव्हाने स्वीकारावी लागतात. या प्रसंगावर चिंतन करताना ख्रिस्ताचे शब्द तुमच्या हृदयात घुमू द्या आणि तुमच्या आत्म्याला शांती देऊ द्या: “शांत हो! स्तब्ध हो!” भिऊ नका. श्रद्धा ठेवा. त्याच्या आज्ञेने प्रत्येक वादळ शमेल असा भरवसा ठेवा. तो सदैव तुमच्याबरोबर आहे आणि तुम्हाला सुरक्षितपणे पलीकडच्या तीरावर नेत आहे, ही जाणीव दृढ ठेवा.
हे सर्वशक्तिमान देवा, तुझ्या मानवी स्वभावात तू प्रत्येक अडचणीला सामोरा गेलास आणि त्या सर्वांवर मात केलीस, जेणेकरून मलाही तसे करण्याची कृपा तू देऊ शकशील. जेव्हा तू मला माझ्या सवयीच्या चौकटीबाहेर पडून अपरिचित वाटेवर जायला बोलावतोस, तेव्हा तुझ्या हाकेला उदार मनाने प्रतिसाद देण्याचे धैर्य मला दे. तू सदैव माझ्या जवळ आहेस आणि प्रार्थनेने व श्रद्धेच्या कृतीने मी तुला जागे करावे, याची वाट पाहत आहेस, ही जाणीव मला राहू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड पेपरबॅक & ई-पुस्तक स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

ॲमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतरही!
