मराठी

प्र. आपल्या धर्माविषयी… आणि देवाविषयीही प्रश्न पडतात तेव्हा!

प्र. माझ्या एका मैत्रिणीला आपल्या धर्माविषयी प्रश्न पडत आहेत, असं दिसतं. देवावर तरी आपला विश्वास आहे की नाही, याचीही तिला खात्री नाही. मी तिला काय सांगू?

उ. सर्वप्रथम, एवढंच म्हणेन की तुझ्यासारखी, तिची आणि तिच्या श्रद्धेची काळजी घेणारी व्यक्ती मैत्रीत लाभली, हे तिचं भाग्य आहे! अनेकदा एखाद्या व्यक्तीला देवाचा नव्याने शोध लागण्याचं सर्वांत महत्त्वाचं कारण म्हणजे एखाद्या मित्राने किंवा कुटुंबातल्या व्यक्तीने दाखवलेली आपुलकी आणि काळजी. म्हणून तिच्या पाठीशी राहा आणि तिच्याशी बोलत राहा.

पण प्रश्न असा आहे, “मी तिला काय सांगू?” याचं उत्तर देण्यासाठी मुळात लोकांना आपल्या धर्माविषयी आणि देवावरील विश्वासाविषयी प्रश्न का पडतात, हे आधी पाहणं योग्य ठरेल, असं मला वाटतं.

देवाविषयी किंवा आपल्या धर्माविषयी प्रश्न पडणं अगदी स्वाभाविक आहे. आश्चर्य वाटेल, पण माझ्या मते प्रश्न विचारणं हा खरं तर श्रद्धेत वाढ होण्यासाठी आवश्यक असा भाग आहे. मात्र ते योग्य रीतीने व्हायला हवं!

माझ्या मते, आपण आपल्या श्रद्धेविषयी दोन प्रकारे ‘प्रश्न विचारू’ शकतो. पहिला, अयोग्य मार्ग म्हणजे आपल्या श्रद्धेवर शंका घेणे. शंका अनेक कारणांनी मनात येऊ शकतात. कदाचित एखाद्या व्यक्तीच्या आयुष्यात एखादा फार कठीण प्रसंग ओढवला असेल. ‘देवाने हे का घडू दिले?’ असा प्रश्न त्या व्यक्तीला पडू शकतो. किंवा या जगातील क्षणभंगुर सुखांच्या मोहामुळे एखादी व्यक्ती देवापासून दूर जाऊ शकते; ती भौतिक गोष्टींच्या मागे लागू शकते, आपल्या कामातच गुरफटून जाऊ शकते किंवा एखाद्या पापात अडकू शकते. अशा वेळी देवाचे अस्तित्व आहे की नाही, अशी शंका त्या व्यक्तीला वाटू लागते. कारण तिला देव समजत नाही किंवा आपण ज्या पद्धतीने जगत आहोत त्याबद्दल तिला अपराधी वाटते. त्या अपराधी भावनेतून तात्पुरती सुटका मिळवण्याचा सर्वांत सोपा मार्ग म्हणजे देवावरच शंका घेणे. काही लोकांचा देवावर विश्वास असतो, पण त्यांना आपल्या धर्माविषयी शंका वाटू लागते. उदाहरणार्थ, कॅथलिक चर्च सोडल्यानंतर ज्यांना इतरत्र देवाचा अनुभव आला, अशा काही व्यक्ती मला आठवतात. अनेकदा असे घडते, कारण आपल्या चर्चमधील काही सदस्यांकडून त्या व्यक्ती दुखावल्या गेल्या असतात. यातून एवढेच दिसून येते की आपल्या चर्चची मानवी बाजू अपूर्ण आहे. पण एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्यायला हवी: आपल्या चर्चची दैवी बाजू नेहमीच परिपूर्ण असते. म्हणूनच आपल्या धर्माच्या चौकटीत, म्हणजेच इथे कॅथलिक चर्चमध्ये, देवाचा शोध घेत राहण्याचे हे सर्वांत महत्त्वाचे कारण आहे. कॅथलिक म्हणून आपली अशी श्रद्धा आहे की आपल्या चर्चमध्ये मानवी पातळीवर अपूर्णता असल्या, तरी खऱ्या श्रद्धेची परिपूर्णता कॅथलिक चर्चमध्येच लाभते, याची खात्री देव आपल्याला देतो. म्हणून आपल्या कॅथलिक चर्चमध्ये ज्यांना दुखावले गेल्याचा अनुभव आला आहे किंवा ज्यांच्या मनात गोंधळ निर्माण झाला आहे, त्यांनी चर्चला पुन्हा एक संधी देणे नेहमीच महत्त्वाचे आहे.

आपल्या श्रद्धेविषयी आणि धर्माविषयी प्रश्न विचारण्याचा एक ‘योग्य’ मार्गही आहे. सर्व प्रश्नांची उत्तरे आपल्याकडे नाहीत आणि आपल्याला सर्वकाही समजत नाही, हे आपण साधेपणाने आणि नम्रतेने मान्य करतो. असे प्रश्न आपल्याला शंकेकडे नेत नाहीत; उलट, सत्याचा आस्थेने शोध घेण्यास प्रवृत्त करतात. देवदूताने येशूच्या जन्माची शुभवार्ता दिली तेव्हा मरियेने गाब्रिएल देवदूताला विचारले, ‘हे कसे होईल?’ तिने विचारलेला प्रश्न याच प्रकारचा होता. तिने शंका घेतली नाही; तिला फक्त अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घ्यायचे होते. खरोखरच, तिच्या आयुष्यात योग्य वेळ आली की देव तिला अधिक सखोल दृष्टी आणि समज देत राहिला.

मग तुम्ही तुमच्या मैत्रिणीला काय सांगू शकता? सर्वप्रथम, तुम्हाला तिची काळजी आहे आणि तिचे म्हणणे ऐकून घ्यायचे आहे, असे तिला साधेपणाने सांगा. तिचे प्रश्न आणि तिच्या मनातला गोंधळ समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. ती दुखावली गेली आहे का किंवा तिच्या मनात राग आहे का, हे जाणून घ्या. सध्या तिच्या मनात चाललेल्या संघर्षाचे मूळ समजले, तर तुम्हाला तिला अधिक चांगले मार्गदर्शन करता येईल. अनेकदा यासाठी सर्वांत चांगला मार्ग म्हणजे तुमची स्वतःची देवावरची श्रद्धा आणि तुमच्या धर्मावरचे प्रेम यांविषयी तिच्याशी बोलणे. या प्रयत्नात पवित्र आत्म्याने तुम्हाला मार्गदर्शन करावे आणि योग्य वेळी योग्य शब्द सुचवावेत, अशी प्रार्थना करा. तिच्यासाठी दररोज प्रार्थना करा. तुम्ही असे केलेत, तर तुमच्या मैत्रिणीच्या आयुष्यात चांगला बदल घडवून आणण्यासाठी देव तुम्हाला मदत करील, असा मला विश्वास आहे!


आणखी कॅथलिक प्रश्न & उत्तरे