Kwa nini utamani kutafuta utakatifu? Zaidi ya hayo, hilo linamaanisha nini hasa? Kwa mtazamo wa kinadharia, kuwa mtakatifu kunaonekana kuwa jambo lenye kuvutia, linalokaribisha, lenye fumbo na linalostahili kusifiwa. Lakini je, WEWE unatamani kuwa mtakatifu?
Mara nyingi sana, tunapokabiliwa na swali hilo, jambo la kwanza linalotujia akilini ni, “Itanibidi kuacha nini?” Mara nyingi utakatifu hutazamwa kwa mtazamo hasi, yaani, wale walio watakatifu huonekana kuwa watu wanaostahili kusifiwa ambao wameacha sehemu kubwa ya yale “yanayofurahisha” maishani.
Unapomfikiria mtu aliye mtakatifu, ni nani anayekujia akilini kwanza? Mtakatifu maarufu? Padre mnyenyekevu? Mtawa wa kike wa maisha ya klauzura? Shangazi au bibi mwenye upendo? Yeyote anayekujia akilini, mara nyingi watu hao huonekana kuwa watu wema tunaowasifu lakini ambao tumechagua kutowaiga. Kwa nini iko hivyo?
Lengo la sura hii ya kwanza ni kutoa hoja kwamba utakatifu ni jambo ambalo unatamani kujitahidi kulifikia. Kwa kweli, ni jambo ambalo wewe kwa dhati unatamani kulifikia, iwe unatambua hilo au la. Hapana, kufikia maisha ya utakatifu si rahisi. Si maisha yaliyojaa “kufanya unachotaka kwa sababu unataka kukifanya.” Malengo kama hayo ni ya juu juu sana na hayawezi kamwe kufikiwa kikamilifu.
Sote tumeumbwa tukiwa na hamu ya asili ya kupata furaha. Tatizo ni kwamba mara nyingi tunachanganyikiwa kuhusu namna ya kuipata furaha tunayoitamani. Wengine huota daima kuwa matajiri. Lakini hebu litafakari jambo hilo kwa unyoofu. Kama ungeshinda dola milioni 100, je, hilo lingekufanya uwe na furaha? Huenda hilo ni gumu kujibu, kwa sababu, kwa juu juu, jambo hilo linaweza kutamanika sana. Fikiria yote ambayo ungeweza kufanya ukiwa na utajiri huo!
Hata hivyo, ukweli ni kwamba pesa zote duniani hazitakufanya uwe na furaha zaidi. Hata kumekuwa na tafiti mbalimbali za kina ambazo zimeonyesha kwamba watu wanaoshinda bahati nasibu kwa kweli hawafikii kiwango cha juu zaidi cha furaha. Ni kweli, pesa nyingi zinaweza kupunguza kwa kiasi fulani msongo wa mawazo, kurahisisha maisha kwa namna fulani na kukuwezesha kufanya mambo mengi ya kufurahisha. Hata hivyo, hatimaye, si pesa, umaarufu, hadhi, mafanikio wala kitu kingine chochote kinachothaminiwa sana na ulimwengu huu kitakachokufanya uwe na furaha zaidi katika maana yake halisi kabisa.
Fikiria pia udanganyifu wa kuamini kwamba “umaarufu” utakufanya uwe na furaha. Kwa mfano, kama ungekuwa mwigizaji maarufu, mwanasiasa mwenye mamlaka makubwa au mjasiriamali mashuhuri, je, hadhi yako ingekuletea utimilifu wa papo hapo maishani? Tena, daima kutakuwa na kiwango fulani cha kuridhika kinachotokana na mafanikio na umaarufu, lakini hakina kina sana na kitakuacha ukitamani zaidi tu.
Miaka kadhaa iliyopita, mahojiano na mwigizaji wa kike maarufu sana wa Hollywood yalichapishwa katika gazeti la kitaifa. Katika mahojiano hayo, mwigizaji huyo alieleza kwamba mara nyingi hurudi chumbani mwake hotelini baada ya sherehe kubwa na ghafla hujikuta akihisi upweke mkubwa. Mtu angefikiri kwamba kama ungekuwa mwigizaji wa kike maarufu unayerudi nyumbani kutoka katika mojawapo ya mikusanyiko bora zaidi ya kijamii huko Hollywood, ungekuwa ukijisikia vizuri sana, si kuhisi upweke.
Hata hivyo, furaha si kitu ambacho ulimwengu unaweza kutoa. Haiji kamwe kwa njia ya utajiri, umaarufu au mafanikio ya kidunia. Ni jambo lenye kina kikubwa zaidi na linaweza kupatikana na mtu yeyote.
Miaka kadhaa iliyopita, mseminari mmoja kutoka Marekani alitumia kipindi cha kiangazi katika nchi ya kigeni akijifunza lugha na utamaduni wake. Alikaa kwa juma moja katika kijiji maskini sana cha mashambani ambako nyumba nyingi zilikuwa na sakafu za udongo. Siku moja, mmoja wa wakulima wa eneo hilo alianza mazungumzo na mseminari huyo. Mseminari alikuwa ametumia juma hilo akihuzunishwa na umaskini waliokuwa wakiishi wenyeji, kwa hiyo hakuwa amejitayarisha kwa yale ambayo mkulima angemwambia. Mkulima alimtazama, akatabasamu na kusema: “Ninyi Wamarekani wa kusikitikiwa! Mna vitu vingi sana na daima mnashughulika mno na mambo ya maisha. Nitazame mimi! Nina kila kitu ninachoweza kutamani. Ninatumia siku yangu nikiwa na kondoo wangu na katika mashamba yangu. Nina familia nzuri sana na kila kitu ninachoweza kutamani.” Mseminari aliondoka baada ya mazungumzo hayo akiwa ameshangaa lakini pia akivutiwa na jinsi mzee huyo alivyomhurumia kwa sababu ya utajiri wake wa mali na hadhi yake katika jamii!
Furaha ya kweli ni nini? Kwa maneno machache, furaha ni utakatifu. Utakatifu ndio njia pekee ya kufikia utimilifu kamili maishani. Hakuna kitu kingine kinachoweza hata kukaribia kutosheleza hamu ya kina unayoihisi moyoni mwako. Kama alivyosema Mtakatifu Augustino katika maneno yake maarufu: “Mioyo yetu haina utulivu mpaka ipumzike ndani Yako, Ee Bwana.” Je, wakati mwingine unaona kwamba moyo wako hauna utulivu? Je, unaona kwamba kuna kitu kinachokosekana maishani mwako? Ni kitu gani? Ni nini kinachoweza kujaza pengo hilo unalolihisi?
Maana ya Utakatifu
Ikiwa unaweza kukubali ukweli kwamba utakatifu ndio unaokufanya uwe na furaha, swali linalofuata lenye umuhimu mkubwa zaidi ni hili: Kuwa mtakatifu kunamaanisha nini? Je, utakatifu ni maisha ya ibada za uchaji tu, kwenda kanisani kila wakati, kuepuka matatizo, kumtendea kila mtu kwa wema na kuwa mtu mwema katika kila jambo? Huenda kwa kiasi fulani ndivyo ulivyo, lakini hiyo ni maana iliyorahisishwa mno ya utakatifu, ambayo pia si sahihi kikamilifu.
Utakatifu wa kweli, katika undani wake mkubwa kabisa, unahitaji kufafanuliwa kwa kina. Unamaanisha kwamba umemkabidhi Mungu kwa unyenyekevu kila sehemu ya maisha yako, umejitoa kwa wengine kwa hiari bila kujibakiza, umechagua kuyapokea mateso yote ya maisha kwa upendo, umechagua kuyaunganisha na Msalaba wa Kristo, na umechagua kuacha kila kitu ambacho ulimwengu huu unatoa kama chema, ukichagua badala yake utajiri wa Mbinguni. Je, hilo linakuvutia? Huenda si mwanzoni. Hata hivyo, kama ungezielewa sifa hizi zinazofafanua utakatifu, ungezitamani kwa nafsi yako yote. Lakini ikiwa maana hiyo ya utakatifu inaonekana kuwa nzito kidogo mwanzoni, usiwe na wasiwasi kwa sasa. Maana hiyo yenye kina kikubwa sana itafafanuliwa kwa uangalifu na kwa ukamilifu katika sehemu yote iliyobaki ya kitabu hiki.
Zaidi ya hayo, utakatifu unapatikana katika kuishi bila ubinafsi. Kutokuwa na ubinafsi ni vigumu kwa watu wengi kwa sababu ya mwelekeo wetu wa kujifikiria wenyewe. Mfikirie mtoto wa miaka miwili anayeombwa kugawana peremende yake na ndugu yake. Mtoto wa miaka miwili bado hajashinda ubinafsi na, kwa hiyo, hatapata uradhi mkubwa kwa kumpa mwingine peremende yake. Kwa kusikitisha, wengi wetu hatukomai kamwe kuelekea maisha yasiyo na ubinafsi, bali tunachagua kubaki “watoto wachanga” kiroho.
Kumbuka maneno haya ya Yesu, “Kwa maana yeyote anayetaka kuyaokoa maisha yake atayapoteza, lakini yeyote anayeyapoteza maisha yake kwa ajili yangu atayaokoa” (Luka 9:24). “Kuyapoteza” maisha yetu kunamaanisha kujifunza kuushinda ubinafsi na kuchagua badala yake kujitoa kwa wengine bila kuhesabu gharama. Ni tunapofanya hivi tu ndipo tunapogundua sisi ni nani na tunapokuwa watu tulioumbwa kuwa. Kwa maneno mengine, unapoishi kwa vitendo bila ubinafsi, mambo mawili hutokea. Kwanza, “unajigundua” wewe mwenyewe. Unagundua maana ya kuwa binadamu kulingana na mpango wa Mungu. Mungu alikuumba uwe mtu asiye na ubinafsi, na ni kwa kutenda bila ubinafsi tu ndipo unapogundua ukweli huu wa kina kuhusu wewe ni nani. Pili, unapogundua uliumbwa uwe mtu wa namna gani, pia unakuwa mtu huyo. Kwa kutenda bila ubinafsi, unakuwa mtu asiye na ubinafsi na, hivyo, unakuwa binadamu kwa ukamilifu zaidi, kwa maana ya kuwa mtu ambaye Mungu alikuumba uwe. Mchakato huu wa kujitambua na kubadilika unafungua macho na una utukufu!
Kwa mfano, kumbuka hadithi inayojulikana sana ya Krismasi kuhusu Ebenezer Scrooge. Katika hadithi hiyo, Ebenezer aliishi maisha ya kujifikiria mwenyewe sana, akijishughulisha tu na nafsi yake na utajiri wake. Baada ya kukutana usiku na mizimu ya Krismasi iliyopita, ya sasa na ya baadaye, macho yake yalifunguliwa. Aliamka akitambua kwamba kujitoa kwa wengine na kuyatanguliza mahitaji yao ndicho alichokuwa amekikosa maishani. Matokeo yake, maisha mapya aliyokuwa ameyagundua ya kuwapenda wengine yalimjaza furaha ya hali ya juu kabisa. Katika hadithi hiyo, Ebenezer aligundua aliumbwa awe mtu wa namna gani, na akawa mtu huyo kwa matendo yake ya upendo usio na ubinafsi. Sote tunapaswa kujitahidi kujitambua kwa namna hii ikiwa tunataka kugundua kusudi la maisha yetu na kuwa watakatifu.
Utakatifu pia unamaanisha kwamba tunaruhusu magumu ya maisha na mateso yote tunayovumilia yawe chanzo cha muungano na Mungu badala ya kuwa kikwazo katika uhusiano wetu Naye. Hili si jambo rahisi! Tunapoteseka, mara moja tunajaribiwa kuwa na ubinafsi na tunaelekea kutazama tu majeraha tuliyopata. Kwa mfano, ikiwa mtu ana maumivu makali sana ya jino, huenda ikawa vigumu kuwafikiria wengine akiwa katika maumivu hayo. Lakini kwa kweli mateso na utakatifu havipingani. Na kwa sababu hiyo, mateso na furaha havipingani. Kinyume chake, mateso yanaweza kwa kweli kuwa chanzo cha utimilifu mkubwa zaidi maishani yanapobadilishwa na neema.
Tafakari maisha ya Bwana wetu. Aliishi utakatifu kwa ukamilifu katika hali yake ya kibinadamu na, kwa hiyo, ndiye kielelezo chake kamili. Alikuwa Mungu. Alijaa kila fadhila na aliwapenda watu wote bila masharti. Hata hivyo, hatimaye alichukiwa na wengi, aliteswa na aliuawa. Lakini katika hayo yote, aliyakubali mateso yote bila kusita, akiyageuza kuwa tendo la upendo wa kujitoa sadaka.
Swali linalotusaidia kuelewa kwa kina ni hili: Je, Yesu alikuwa na furaha katika ulimwengu huu? Je, mateso aliyovumilia yalimnyang’anya uradhi wake wa kibinadamu? Haya ni maswali muhimu sana ya kujibu. Kwa kweli, Yesu alifurahia sana kuweza kujitoa bila ubinafsi hata kidogo, akikubali mateso na kifo kwa kudhulumiwa, akiyageuza kuwa upendo wa kujitoa sadaka, na kupata furaha kubwa katika kufanya hivyo. Ingawa kauli hii ya mwisho imejaa maana ya kina, tunapaswa kujua kwamba Yesu alikuwa na furaha kamilifu maishani. Kwa hakika, furaha Yake iliongezeka alipoalikwa, kwa mapenzi ya Baba, kuyatoa maisha Yake sadaka kwa ajili ya wokovu wa ulimwengu. Mateso na dhuluma alizovumilia hazikupunguza furaha Yake. Badala yake, ziliongeza furaha Yake kwa sababu aliyakumbatia mateso Yake kwa upendo. Unapojibu kwa upendo dhuluma na aina nyingine za mateso, roho yako inabadilishwa na kufanywa ifanane na Kristo kwa ukamilifu zaidi. Mabadiliko haya ndiyo yanayoleta uradhi wa kina maishani usio na kifani.
Ndiyo, Yesu alikuwa na asili ya kimungu. Kwa hiyo, huenda ikawa vigumu kuamini kwamba unaweza kuiga mfano Wake na kushiriki kikamilifu katika kufanana Naye. Hata hivyo, hicho ndicho hasa unachoitwa kufanya maishani. Unaitwa “kuwa mkamilifu” kama Mungu Mwenyewe alivyo mkamilifu (tazama Mathayo 5:48). Ikiwa unaweza kuamini kwamba maisha ya Yesu ndio mfano bora unaopaswa kuiga, basi uko tayari kuanza kufuata njia ya utakatifu.
Kutoka Akilini Mwako hadi Moyoni Mwako
Ni rahisi zaidi kuamini kile unachopaswa kufanya kuliko kufanya kile unachoamini. Mara nyingi akili zetu zinaweza kufahamu kilicho bora, lakini utashi wetu mara nyingi hupata shida kukichagua. Hata hivyo, kuelewa mchakato huu wenye hatua mbili kunasaidia.
Kuamini hutangulia. Akili yako lazima kwanza itafute kufahamu kielelezo bora unachoitwa kuiga. Lazima ujitahidi kuelewa ukamilifu wa maisha ya Kristo kama kielelezo chako. Lazima uyatafakari mapenzi ya Mungu na kufahamu maisha ya fadhila aliyokuchagulia kupitia mfano aliouweka.
Hata hivyo, kumjua Mungu na kuyajua mapenzi Yake matakatifu ni hatua ya kwanza tu. Baada ya hapo, lazima uruhusu yale uliyoyajua kwa njia ya imani yaingie katika utashi wako ili moyo wako uweze kubadilika. Kadiri unavyoyahamisha yale unayoyaamini kwa hakika kutoka akilini mwako hadi katika utashi wako, unaimarishwa ili kuchagua na kuishi kulingana na mapenzi ya Mungu. Ni pale tu utashi wa mwanadamu unapolinganishwa na mapenzi ya Mungu ndipo unapoanza kuwa mtakatifu. Utashi wako unapobadilishwa, moyo wako unajazwa uwepo wa Mungu.
Kwa kulinganisha, fikiria kwamba unataka kupunguza uzito. Kwa sababu hiyo, unatumia majuma kadhaa kusoma kuhusu mipango yote ya karibuni ya kupunguza uzito. Katika kipindi hicho, unakuwa kwa kiasi fulani mtaalamu wa kutambua kinachofaa na kisichofaa. Unachunguza tathmini za aina nyingi za mipangilio ya ulaji na hata kununua vyakula vinavyofaa na virutubisho vya lishe. Lakini kujifunza kuhusu kupunguza uzito ni tofauti sana na kupunguza uzito wenyewe. Ili habari zote ulizojifunza kuhusu mipango bora zaidi ya kupunguza uzito zizae matunda maishani mwako, lazima uanze kuitekeleza mipango hiyo.
Ndivyo ilivyo pia kwa utakatifu. Kuyahamisha mapenzi ya Mungu kutoka akilini mwako hadi katika utashi wako si jambo rahisi. Kunahitaji fadhila nyingi na kuongoka kwa kina. Kunaweza kufanyika tu hatua kwa hatua. Hata hivyo, ukichagua kuanza safari hiyo na kuendelea kufuata njia hiyo, utaanza kuona maendeleo kadiri maisha yako yanavyobadilishwa.
Mojawapo ya njia muhimu zaidi za kuanza safari hii ni kuchukua hatua mahususi na za vitendo. Lazima tuchunguze kwa kina mawazo na mapenzi ya Mungu. Kisha lazima tutathmini mawazo yetu wenyewe katika mwanga wa ufunuo huu, na lazima turuhusu neema ibadilishe fikra zetu, matendo yetu, na hatimaye mioyo yetu, matamanio yetu, shauku yetu na hata hisia zetu.
Njia ya Kutosonga Nyuma
Uamuzi muhimu wa awali unaopaswa kufanya ni kuchagua kuanza kufuata “njia ya kutosonga nyuma.” Kumbuka maneno ya Yesu: “Hakuna mtu anayeweka mkono wake kwenye jembe la kukokotwa na kutazama yale aliyoyaacha nyuma anayefaa kwa ufalme wa Mungu” (Luka 9:62). Ikiwa unaweza kukubaliana na msingi kwamba uliumbwa kwa ajili ya utakatifu na kwamba utakatifu ndio njia ya mwanadamu kufikia utimilifu na, kwa hiyo, njia ya furaha, basi jitoe kuutafuta na kuufikia. Tafuta kufikia maisha ya utakatifu na utumie tafakari za vitendo zinazofuata kama alama za kukuongoza katika safari hiyo.
Sura ya 2 – Fadhila ya Unyenyekevu
Pia Kinapatikana kama Kitabu cha Kielektroniki au chenye Jalada Laini:
Amazon – Google Play – iTunes – Barnes and Noble
