
Ilustracje, domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons: Wyróżniająca – Główna
29 sierpnia: Męczeństwo św. Jana Chrzciciela, męczennika — wspomnienie
ok. 1 r. przed Chr. – ok. 30 r.
Patron chrztu, handlarzy ptakami, osób nawróconych, życia monastycznego, autostrad, drukarzy, krawców, jagniąt i więźniów
Wzywany w obronie przed padaczką, drgawkami, gradobiciem i skurczami
Kanonizacja przed ustanowieniem Kongregacji
Kolor liturgiczny: czerwony
Wersja: Pełna – Skrócona
Kanały podcastu:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Cytat:
Herod bowiem kazał pochwycić Jana, związać go i wtrącić do więzienia z powodu Herodiady, żony swego brata Filipa. Jan mówił mu bowiem: „Nie wolno ci jej mieć”. Chociaż chciał go zabić, bał się ludu, ponieważ uważano go za proroka. Kiedy jednak obchodzono urodziny Heroda, córka Herodiady zatańczyła przed gośćmi i tak spodobała się Herodowi, że pod przysięgą obiecał dać jej wszystko, o cokolwiek poprosi. Namówiona przez matkę, powiedziała: „Daj mi tu na misie głowę Jana Chrzciciela”. Król się zasmucił, lecz ze względu na przysięgi i obecnych gości rozkazał spełnić jej prośbę i kazał ściąć Jana w więzieniu. Przyniesiono jego głowę na misie i dano dziewczynie, a ona zaniosła ją swojej matce. Jego uczniowie przyszli, zabrali ciało i pogrzebali je, a potem poszli i opowiedzieli o tym Jezusowi. ~Mateusz 14:3–12
Rozważanie: Jan, syn Zachariasza i Elżbiety, urodził się około sześciu miesięcy przed Zbawicielem świata. Prawdopodobnie przyszedł na świat w małej, wiejskiej miejscowości żydowskiej Ein Karem, położonej w górzystej okolicy około pięciu mil na zachód od Jerozolimy. Okoliczne ziemie zapewne służyły uprawie roli i pasterstwu, a życie skupiało się wokół centrum miejscowości i studni. Jan dostąpił wyjątkowego błogosławieństwa: przy jego narodzinach obecni byli zarówno Syn Boży, jak i Matka Boża. Wielu teologów katolickich, w tym Doktor Anielski Kościoła, św. Tomasz z Akwinu, uważa, że choć Jan został poczęty w grzechu pierworodnym, został uświęcony w łonie matki natychmiast po tym, jak Najświętsza Maryja Panna pozdrowiła jego matkę Elżbietę, kilka miesięcy przed jego narodzinami. „Gdy Elżbieta usłyszała pozdrowienie Maryi, poruszyło się dzieciątko w jej łonie…” (Łukasz 1:41). To poruszenie w łonie matki interpretowano jako uświęcenie Jana przez łaskę jeszcze przed jego narodzinami. Jezus powie później o Janie: „Zaprawdę, powiadam wam: Między narodzonymi z niewiast nie powstał większy od Jana Chrzciciela” (Mateusz 11:11).
O dzieciństwie Jana niewiele wiadomo poza tym, co zapisano w Biblii: „Dziecię zaś rosło i umacniało się duchem, a żyło na pustyni aż do dnia swego ukazania się przed Izraelem” (Łukasz 1:80). Choć rodzice zapewne wychowywali go pobożnie w wierze żydowskiej w rodzinnej miejscowości, Jan ostatecznie udał się na pustynię, około dwudziestu mil na wschód od swego rodzinnego miasta, by żyć jako pustelnik, modląc się, praktykując pokutę i przygotowując się do swojej misji.
Pierwszą misją Jana było pełnienie roli poprzednika Pana. Jako ostatni z proroków Starego Testamentu i pierwszy z proroków Nowego Testamentu stanowi on pomost prowadzący do Chrystusa. Misją Jana było iść przed Jezusem „w duchu i mocy Eliasza, żeby serca ojców nakłonić ku dzieciom, a nieposłusznych — do usposobienia sprawiedliwych, by przygotować Panu lud doskonały” (Łukasz 1:17). Między rokiem 27 a 29 Jan otrzymał natchnienie od Boga na Pustyni Judzkiej i zaczął gromadzić uczniów, których nauczał, wzywał do nawrócenia i chrzcił wodą. Jan głosił z wielką surowością, nazywając niektórych „plemieniem żmijowym” i domagając się dowodów ich nawrócenia. Wzywał do nawrócenia celników, żołnierzy, przywódców religijnych, zwykłych mieszkańców miast, a nawet Heroda. Wielu odpowiedziało na to wezwanie.
Ziemskie życie Jana osiągnęło swój punkt kulminacyjny, gdy podczas udzielania chrztu na pustyni ujrzał zbliżającego się do niego Jezusa, Syna Bożego. Jan natychmiast zawołał: „Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata. To jest Ten, o którym powiedziałem: «Po mnie przyjdzie Mąż, który mnie przewyższył godnością, gdyż był wcześniej ode mnie». Ja Go przedtem nie znałem, ale przyszedłem chrzcić wodą w tym celu, aby On się objawił Izraelowi… Ja to ujrzałem i daję świadectwo, że On jest Synem Bożym” (Jan 1:29–31; 34). Jan z oporami ochrzcił Jezusa, po czym Duch Święty zstąpił na Jezusa w widzialnej postaci, a głos Ojca zagrzmiał: „Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie” (Mateusz 3:17). Od tej chwili życie Jana zaczęło schodzić na dalszy plan: „Potrzeba, by On wzrastał, a ja się umniejszał” (Jan 3:30).
Dziś Kościół obchodzi jedną ze swoich najstarszych uroczystości liturgicznych — wspomnienie Ścięcia św. Jana Chrzciciela. Tak jak Jan poprzedził Jezusa w narodzeniu, głoszeniu i udzielaniu chrztu, tak też poprzedził Go w śmierci, umierając jako zapowiedź Tego, który miał złożyć swoje życie w ofierze na krzyżu.
Śmierć Jana była następstwem jego odważnego głoszenia prawdy. Jego wezwanie do nawrócenia obejmowało wszystkich, także Heroda Antypasa, tetrarchę, władcę Galilei i Perei. Choć wydaje się, że obszar, na którym Jan nauczał — dolina Jordanu — nie podlegał bezpośrednio Herodowi, Herod jednak dobrze wiedział o nauczaniu Jana i o tym, że Jan go potępiał. W rezultacie Herod zdołał doprowadzić do aresztowania i uwięzienia Jana.
Jan został najprawdopodobniej uwięziony w twierdzy zwanej Macheront, zbudowanej przez ojca Heroda Antypasa, Heroda Wielkiego, na północny zachód od Morza Martwego, na terenie dzisiejszej Jordanii. Mógł też zostać uwięziony w Herodionie, innym pałacu pozostającym pod władzą Heroda, położonym tuż na południe od Jerozolimy.
Dwie Ewangelie opowiadają o śmierci Jana: Mateusz 14:1–12 i Marek 6:14–29. Krytyka, z jaką Jan występował wobec Heroda, dotyczyła konkretnej sprawy. Potępiał bezprawne małżeństwo Heroda z żoną jego brata, Herodiadą. Choć Herod zdawał się obawiać Jana i jego uczniów ze względu na popularność Jana i moc jego słów, postanowił zaspokoić nienawiść, jaką Herodiada żywiła do Jana za to, że potępiał ją i Heroda. W dniu urodzin Heroda córka Herodiady, według tradycji nosząca imię Salome, zatańczyła przed Herodem i jego gośćmi. Tak mu się spodobała, że obiecał jej wszystko, o co go poprosi, nawet połowę swojego królestwa. Jej matka dostrzegła w tym okazję do zemsty i przekonała córkę, by zażądała głowy Jana Chrzciciela na misie. Herod w swojej słabości spełnił to żądanie.
Biblia mówi nam, że po śmierci Jana „przyszli jego uczniowie, zabrali ciało i pogrzebali je; potem poszli i donieśli o tym Jezusowi” (Mateusz 14:12). Na tę wiadomość Jezus oddalił się sam łodzią na miejsce pustynne, aby się modlić. Jezus nie tylko przeżywał ludzki smutek z powodu śmierci swojego krewnego, ale także stanął twarzą w twarz z rzeczywistością własnego losu. Czas Jego modlitwy był zatem okresem, w którym w sposób doskonały odnawiał swoją wierność misji, z jaką został posłany: oddania życia dla zbawienia dusz. Według tradycji ciało Jana pochowano w mieście Sebaste, około pięćdziesięciu mil na północ od Jerozolimy. Na przestrzeni wieków powstały różne tradycje dotyczące losów jego głowy. Według niektórych Herodiada zakopała ją w stercie gnoju, by ukryć ją przed jego uczniami; później została odnaleziona i pochowana na Górze Oliwnej, a dziś jest przechowywana w kościele San Silvestro in Capite w Rzymie, we Włoszech. Tej tradycji, podobnie jak wielu innych, nie sposób potwierdzić.
Oddając cześć temu człowiekowi, którego nasz Pan tak bardzo uczcił, oddajemy również cześć samemu naszemu Panu. Jan poświęcił życie misji, do której został powołany. Nigdy się nie zachwiał i chętnie przyjął nawet śmierć, zamiast uchylić się od woli Bożej. Ukazał światu Baranka Bożego i przygotował Jezusowi drogę przez swoje nauczanie, chrzest nawrócenia oraz śmierć, która zapowiadała śmierć samego Jezusa. Rozważając życie św. Jana, zwróć szczególną uwagę na to, z jak całkowitym oddaniem postanowił bezinteresownie poświęcić się otrzymanej misji. Tam, gdzie dostrzegasz w swoim życiu wahanie, czerp natchnienie ze św. Jana Chrzciciela, modląc się o to, by za jego przykładem okazywać odwagę i zdecydowanie w wypełnianiu woli Bożej.
Modlitwa: Święty Janie Chrzcicielu, otrzymałeś świętą misję i zostałeś uświęcony w łonie swojej matki w przygotowaniu do tej misji. Nigdy nie odstąpiłeś od swojego powołania i zawsze wskazywałeś drogę do Chrystusa, Zbawiciela wszystkich. Proszę, módl się za mnie o taką samą odwagę, jaką ty miałeś, oraz o zdecydowanie w wypełnianiu moich obowiązków, bez względu na cenę. Święty Janie Chrzcicielu, módl się za mną. Jezu, ufam Tobie.
Święci i święta roku liturgicznego
Tomy I–IV
Dalsza lektura:
Święci i święta katolickie & uroczystości
(Wersja skrócona)
29 sierpnia: Męczeństwo św. Jana Chrzciciela, męczennika — wspomnienie
ok. 1 r. p.n.e.–ok. 30 r.
Patron chrztu, handlarzy ptakami, osób nawróconych, życia monastycznego, autostrad, drukarzy, krawców, jagniąt i więźniów
Wzywany w obronie przed padaczką, drgawkami, gradobiciem i skurczami
Kanonizacja przed ustanowieniem Kongregacji
Jan, syn Zachariasza i Elżbiety, urodził się prawdopodobnie w Ain Karem, w górzystej okolicy, pięć mil na zachód od Jerozolimy, około sześciu miesięcy przed narodzeniem Jezusa. Przy jego narodzinach obecni byli Syn Boży i Matka Boża. Święty Tomasz z Akwinu i inni teologowie katoliccy uważają, że Jan został uświęcony w łonie matki zaraz po tym, jak Najświętsza Maryja Panna pozdrowiła jego matkę (Łukasz 1:41). To, co wiemy o dzieciństwie Jana, znajdujemy w Ewangelii według św. Łukasza 1:80: „Dziecię zaś rosło i wzmacniało się na duchu, a żyło na pustkowiu aż do dnia ukazania się przed Izraelem”. Wychowany jako pobożny Żyd, Jan z czasem udał się na pustynię, aby się modlić, czynić pokutę i przygotowywać się do swojej misji.
Przede wszystkim Jan jest poprzednikiem Pana. Jako ostatni prorok Starego Testamentu i pierwszy prorok Nowego Testamentu stanowi pomost prowadzący do Chrystusa. Między rokiem 27 a 29 Jan zgromadził uczniów z różnych środowisk, których nauczał, wzywał do nawrócenia i chrzcił wodą.
Ziemskie życie Jana osiągnęło swój punkt kulminacyjny, gdy podczas udzielania chrztu zobaczył zbliżającego się Jezusa. Jan zawołał: „Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata. To jest Ten, o którym powiedziałem: «Po mnie przyjdzie Mąż, który mnie przewyższył godnością, gdyż był wcześniej ode mnie». Ja Go przedtem nie znałem, ale przyszedłem chrzcić wodą w tym celu, aby On się objawił Izraelowi… Ja to ujrzałem i daję świadectwo, że On jest Synem Bożym” (Jan 1:29–31; 34). Gdy Jan, mimo początkowych oporów, ochrzcił Jezusa, Duch Święty zstąpił na Jezusa w postaci gołębicy, a głos Ojca zagrzmiał: „Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie” (Mateusz 3:17). Odtąd życie Jana zeszło na dalszy plan: „Potrzeba, by On wzrastał, a ja się umniejszał” (Jan 3:30).
Wspomnienie Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela zapowiada ofiarne oddanie życia przez Jezusa na krzyżu. Śmierć Jana była następstwem jego odważnego głoszenia prawdy. Potępił on Heroda Antypasa, tetrarchę i władcę Galilei oraz Perei, za jego nieprawy związek małżeński z Herodiadą, żoną jego brata. Herod wykorzystał swoją władzę, by kazać aresztować i uwięzić Jana.
Historię śmierci Jana opisują dwie Ewangelie: Mateusz 14:1–12 i Marek 6:14–29. Choć Herod zdawał się obawiać popularności Jana i jego pełnych mocy słów, uległ nienawiści, jaką Herodiada żywiła do Jana. W dniu urodzin Heroda córka Herodiady, według tradycji nosząca imię Salome, zatańczyła przed Herodem i jego gośćmi. Tak mu się spodobała, że obiecał dać jej wszystko, o co poprosi, nawet połowę swojego królestwa. Widząc sposobność do zemsty, Herodiada przekonała Salome, by poprosiła o głowę Chrzciciela na misie.
Gdy słaby Herod spełnił tę prośbę i kazał ściąć Jana, jak mówi Biblia, „przyszli jego uczniowie, zabrali ciało i pogrzebali je; potem poszli i donieśli o tym Jezusowi” (Mateusz 14:12). Jezus oddalił się wówczas na miejsce pustynne, aby się modlić. Opłakując śmierć swojego kuzyna, Jezus stanął twarzą w twarz z własnym losem. Na modlitwie odnowił swoją wierność misji oddania życia dla zbawienia dusz. Jan mógł zostać pochowany w Sebaste, pięćdziesiąt mil na północ od Jerozolimy. Tradycja mówi, że jego głowa jest przechowywana w kościele San Silvestro in Capite w Rzymie, lecz nie da się tego potwierdzić.
Święty Janie Chrzcicielu, powierzono ci świętą misję i uświęcono cię w łonie matki, aby cię do niej przygotować. Zawsze wskazywałeś drogę do Chrystusa, Zbawiciela wszystkich. Proszę, módl się o taką samą odwagę i determinację dla mnie, abym bez względu na cenę wypełniał swoje obowiązki. Święty Janie Chrzcicielu, módl się za mną. Jezu, ufam Tobie.

