
विकिमीडियामार्फत उपलब्ध; सार्वजनिक मालकीतील
28 डिसेंबर: पवित्र निरपराध बाल रक्तसाक्षी — सण
इ. स. 1
अर्भके, सोडून दिलेली अर्भके, बालगायकवृंद, विद्यार्थी आणि वेदीसेवक यांचे आश्रयदाते संत
महत्त्वाकांक्षा आणि मत्सर यांपासून रक्षण मिळावे म्हणून त्यांची मध्यस्थी मागितली जाते
संतपदविषयक मंडळाच्या स्थापनेपूर्वीच संत म्हणून मान्यता
उपासनाविधीचा रंग: लाल
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त
पॉडकास्ट वाहिन्या:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल
उद्धरण:
ज्ञानी पुरुषांनी आपल्याला फसवले आहे, हे हेरोदाच्या लक्षात येताच तो संतापला. त्या ज्ञानी पुरुषांकडून त्याने जी वेळ निश्चित करून घेतली होती, तिच्या हिशोबाने बेथलेहेम व त्याच्या परिसरातील दोन वर्षांच्या व त्याहून लहान वयाच्या सर्व मुलांची कत्तल करण्याची आज्ञा त्याने दिली. तेव्हा यिर्मया संदेष्ट्याद्वारे सांगितलेले वचन पूर्ण झाले: “रामा येथे एक आक्रोश ऐकू आला, हुंदके आणि मोठा विलाप; राहेल आपल्या मुलांसाठी रडत होती. ती सांत्वन स्वीकारायला तयार नव्हती, कारण तिची मुले आता नव्हती.” ~मत्तय 2:16–18
चिंतन: यहुदियाचा राजा हेरोद महान याला निराधार संशय आणि असुरक्षिततेच्या भावनेने पछाडले होते. तो आपली सत्ता जपण्याबाबत कमालीचा मत्सरी होता. आपल्याला ज्याच्यापासून धोका आहे असे त्याला वाटे, त्याच्यावर तो निर्दयपणे हल्ला करी; अगदी आपल्या जवळच्या कुटुंबीयांनाही तो सोडत नसे. इ. स. पू. 35 मध्ये त्याच्या मेहुण्याच्या लोकप्रियतेची आणि लोकांवरील प्रभावाची त्याला भीती वाटली. त्या वेळी महायाजक असलेल्या आपल्या मेहुण्याला त्याने पाण्यात बुडवून मारले आणि तो अपघात असल्याचे भासवले. इ. स. पू. 29 मध्ये आपली प्रिय पत्नी मरियाम्ने आपल्याशी प्रतारणा करीत आहे आणि सिंहासन बळकावण्याचा कट रचत आहे, असा संशय हेरोदाला येऊ लागला. तिच्यावर खटला चालवण्यात आला आणि तिला देहदंड देण्यात आला. मरियाम्नेची आई आणि आजोबा यांनाही देहदंड देण्यात आला. इ. स. पू. 7 मध्ये हेरोदाने अरिस्तोबुलुस आणि अलेक्झांडर या आपल्या दोन मुलांना देहदंड दिला, तर इ. स. पू. 4 मध्ये त्याने आपला मुलगा अंतिपातर याला ठार मारले. या प्रत्येक देहदंडामागे हेरोदाचा एकच निराधार समज होता: ती व्यक्ती आपल्याविरुद्ध कट रचत आहे आणि आपले सिंहासन बळकावू पाहत आहे.
मत्तयच्या शुभवर्तमानाच्या दुसऱ्या अध्यायात येशूच्या जन्मानंतर लवकरच घडलेल्या घटनांचे वर्णन आहे: ज्ञानी पुरुषांचे आगमन, इजिप्तला पलायन, बालकांची कत्तल आणि पवित्र कुटुंबाचे नाझरेथला परतणे. आपण असे वाचतो: “हेरोद राजाच्या काळात यहुदियातील बेथलेहेम येथे येशूचा जन्म झाला. तेव्हा पाहा, पूर्वेकडून ज्ञानी पुरुष यरुशलेमला आले आणि विचारू लागले, ‘यहुद्यांचा नवजात राजा कोठे आहे? त्याचा तारा उगवताना आम्ही पाहिला आणि त्याला नमन करायला आलो आहोत’” (मत्तय 2:1–2). आपल्याला ज्यांच्यापासून धोका वाटे, त्यांच्याशी हिंसकपणे वागण्याची हेरोदाची प्रवृत्ती पाहता, “यहुद्यांच्या नवजात राजाची” बातमी ज्ञानी पुरुषांनी ज्याला अजिबात सांगायला नको होती, तो म्हणजे हेरोद.
नवजात राजाविषयी ऐकून हेरोद फार अस्वस्थ झाला. वचन दिलेल्या राजाचा जन्म कोठे होणार, हे जाणून घेण्यासाठी त्याने मुख्य याजकांना आणि शास्त्रज्ञांना एकत्र बोलावले. त्यांनी त्याला उत्तर दिले, “यहुदियातील बेथलेहेम येथे…” (मत्तय 2:5). मग हेरोदाने आपला दुष्ट कट अमलात आणायला सुरुवात केली. त्याने ज्ञानी पुरुषांना पुन्हा बोलावले, तारा पहिल्यांदा केव्हा दिसला हे विचारले आणि बाळाचा शोध घेऊन त्याला आपल्याकडे आणण्याची आज्ञा दिली, म्हणजे आपल्यालाही त्याला नमन करता येईल, असे तो म्हणाला. त्या ज्ञानी पुरुषांनी शोध घेतला आणि त्यांना बाळ येशू सापडला. त्यांनी त्याच्यासमोर साष्टांग दंडवत घातला, त्याला नमन केले आणि सोने, धूप व गंधरस अर्पण केला. त्यानंतर हेरोदाकडे परत जाऊ नका, अशी सूचना त्यांना स्वप्नात मिळाली. म्हणून ते दुसऱ्या मार्गाने पूर्वेकडील आपल्या मायदेशी परतले.
नवजात राजाला ठार मारण्याचा प्रयत्न फसल्यावर हेरोदाला अधिक कठोर उपाय योजावा लागला. “पूर्वेकडील ज्ञानी पुरुषांनी आपल्याला फसवले आहे, हे हेरोदाच्या लक्षात आले तेव्हा तो संतापला. त्या ज्ञानी पुरुषांकडून त्याने जी वेळ जाणून घेतली होती, तिच्या हिशोबाने बेथलेहेम व त्याच्या परिसरातील दोन वर्षे व त्याहून कमी वयाच्या सर्व मुलांची कत्तल करण्याचा त्याने हुकूम दिला” (मत्तय 2:16). पौर्वात्य चर्चच्या प्राचीन उपासनाविधींनुसार, 14,000 ते 144,000 मुलांची कत्तल झाली. मात्र, हे मोठे आकडे केवळ प्रतीकात्मक असू शकतात. बेथलेहेम हे छोटे नगर होते आणि त्याची लोकसंख्या कदाचित 1,000 पेक्षाही कमी होती. त्यामुळे दोन वर्षांखालील मुलांची संख्या दोन डझनांच्या आसपास असावी. एका आख्यायिकेनुसार, त्या वेळी हेरोदाने स्वतःच्या एका मुलालाही ठार मारले. त्याच आख्यायिकेत पुढे असे सांगितले आहे की, रोमन सम्राट ऑगस्टसने हे कृत्य ऐकून म्हटले, “हेरोदाचा मुलगा असण्यापेक्षा त्याचे डुक्कर असणे बरे.”
प्रत्यक्षात कितीही मुले मारली गेली असोत, आज ख्रिस्तासाठी प्राण दिलेले पहिले हुतात्मे म्हणून त्यांचा सन्मान केला जातो. आरंभीच्या चर्चमधील धर्मसेवक संत स्तेफन यांचा सण आपण दोन दिवसांपूर्वी साजरा केला. त्यांचा बाप्तिस्मा झाला होता, म्हणून पहिले ख्रिस्ती हुतात्मे हा मान आजही त्यांच्याकडेच आहे. पण ख्रिस्तामुळे प्राण गमावणारी ही बालके सर्वांत पहिली होती. या बालकांविषयी संत ऑगस्टीन म्हणाले, “अशा रीतीने, केवळ एका बालकाचा जीव घेण्याच्या निर्धाराने हेरोद अनेक लहान बालकांना ठार मारतो. इतक्या निरपराध बालकांची ही कुप्रसिद्ध आणि क्रूर कत्तल करताना, त्या अत्यंत दुष्ट कृत्याने त्याने सर्वप्रथम स्वतःचाच घात केला” (प्रवचन 373). देवाच्या ज्ञान आणि सामर्थ्याने, हेरोद आपल्या कृत्यामुळे सदैव दोषी ठरेल आणि या बालकांचा सदैव गौरव होईल.
नाताळाचा अष्टदिवसीय उत्सव साजरा करताना आपण ख्रिस्ताच्या जन्माचा आनंद मानतो, पण त्याच वेळी त्याच्या पृथ्वीवरील जीवनाभोवती किती मोठे दुःख होते, हेही लक्षात घेतो. देवाची तारणाची परिपूर्ण योजना उधळून लावण्यासाठी सैतानाने आणि त्याच्या पतित देवदूतांनी शक्य ते सर्व केले. आपल्या प्रभूचे कार्य नष्ट करण्याच्या प्रयत्नात त्यांनी द्वेष, मत्सर, निराधार संशय आणि कल्पना करता येईल असे प्रत्येक नीच पाप भडकवले. येशूच्या जन्माच्या वेळी त्यांचा हल्ला सुरू झाला आणि त्याच्या सार्वजनिक सेवाकार्यादरम्यान तो चालू राहिला. शेवटी, येशूचा जो पराभव भासत होता, त्याचे रूपांतर त्याच्या गौरवशाली विजयात झाले. या निरपराध बालकांच्या बाबतीतही असेच घडले. त्यांच्या क्रूर आणि दुःखद मृत्यूचे देवाने रूपांतर केले आहे आणि स्वर्गात त्यांचा सदैव सन्मान होईल.
नाताळकाळातील हे हौतात्म्य आजही आपल्याला काही सांगते. खरे तर या काळात सर्वत्र शांती आणि आनंद नांदायला हवा. तरीही हालअपेष्टा, छळ आणि इतर प्रकारच्या दुःखांना आपल्याला सामोरे जावे लागते. येशूच्या जन्मामुळे आपल्या जीवनातील दुःख नाहीसे होत नाही, पण त्याचे रूपांतर होते. त्यामुळे संत स्तेफन, ही पवित्र निरपराध बालके आणि ख्रिस्ताशी पूर्णपणे एकरूप झालेले सर्व संत यांच्या गौरवशाली दुःखांत आपण सहभागी होऊ शकतो.
प्रार्थना: प्रिय पवित्र निरपराध बालकांनो, क्रौर्य म्हणजे काय हे समजण्याचेही तुमचे वय नव्हते, तेव्हाच तुम्हाला अत्यंत क्रूरपणे वागवण्यात आले. देवाने तुम्हाला हे दुःख भोगू दिले. आता ज्याच्यासाठी तुमचे रक्त सांडले गेले, त्याचे सर्वांत पहिले साक्षीदार म्हणून तो तुमचा सदैव गौरव करतो. माझ्यासाठी प्रार्थना करा, म्हणजे मी माझ्या जीवनात सदैव ख्रिस्ताची साक्ष देईन आणि या जीवनातील दुःखांतून शांतीने व आनंदाने वाटचाल करीन. पवित्र निरपराध बालकांनो, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४
अधिक वाचन:
संतांची वर्णानुक्रमे संपूर्ण यादी>>>
(संक्षिप्त आवृत्ती)
28 डिसेंबर: पवित्र निरपराध बाल रक्तसाक्षी — सण
इ.स. 1
अर्भके, सोडून दिलेली अर्भके, बालगायकवृंद, विद्यार्थी आणि वेदीसेवक यांचे आश्रयदाते संत
महत्त्वाकांक्षा व मत्सर यांपासून मुक्तीसाठी यांचा धावा केला जातो
संतपदविषयक धर्मसंघाच्या स्थापनेपूर्वी संत म्हणून मान्यता
यहूदियाचा राजा हेरोद महान हा निराधार संशय आणि असुरक्षिततेच्या भावनेने ग्रासला होता. तो आपली सत्ता जपण्याबाबत कमालीचा मत्सरी होता. ज्याच्याकडून आपल्याला धोका आहे असे त्याला वाटे, त्याच्यावर तो निर्दयपणे हल्ला करी; अगदी जवळच्या कुटुंबीयांनाही तो सोडत नसे. आपल्या 30 वर्षांच्या कारकिर्दीत त्याने आपल्या मेहुण्याला, पत्नीला, सासूला, पत्नीच्या आजोबांना आणि तीन मुलांना देहदंड दिला. यांपैकी प्रत्येक जण आपल्याविरुद्ध कट रचत आहे आणि आपले सिंहासन बळकावू पाहत आहे, असा त्याला निराधार भ्रम होता.
मत्तयच्या शुभवर्तमानाच्या दुसऱ्या अध्यायात पूर्वेकडील ज्ञानी पुरुषांचे आगमन, इजिप्तला पलायन, बालकांची कत्तल आणि पवित्र कुटुंबाचे नाझरेथला परतणे यांचे वर्णन आहे. आपण असे वाचतो: “हेरोद राजाच्या काळात यहूदियातील बेथलेहेम येथे येशूचा जन्म झाला, तेव्हा पाहा, पूर्वेकडून काही ज्ञानी पुरुष यरुशलेमला आले. त्यांनी विचारले, ‘यहुद्यांचा नवजात राजा कोठे आहे? त्याचा तारा उगवताना आम्ही पाहिला आणि त्याला वंदन करण्यासाठी आलो आहोत’” (मत्तय 2:1–2).
नुकताच जन्मलेल्या राजाबद्दल ऐकून हेरोद फार अस्वस्थ झाला. ज्या राजाच्या आगमनाचे वचन दिले होते, त्याचा जन्म कोठे होणार हे जाणून घेण्यासाठी त्याने मुख्य याजकांना आणि शास्त्र्यांना एकत्र बोलावले. त्यांनी त्याला उत्तर दिले, “यहूदियातील बेथलेहेमात…” (मत्तय 2:5). आपला दुष्ट डाव अमलात आणण्यासाठी हेरोदाने ज्ञानी पुरुषांना पुन्हा बोलावले, तारा प्रथम केव्हा दिसला हे त्यांना विचारले आणि त्या बालकाचा शोध घेऊन त्याला आपल्याकडे आणण्याची आज्ञा केली. म्हणजे आपल्यालाही त्या बालकाला नमन करता येईल, असे त्याने सांगितले. ज्ञानी पुरुषांनी शोध घेतला आणि त्यांना बालख्रिस्त सापडला. त्यांनी त्याच्यापुढे साष्टांग दंडवत घालून त्याला नमन केले आणि सोने, ऊद व गंधरस या भेटी त्याला अर्पण केल्या. त्यानंतर हेरोदाकडे परत जाऊ नका, असा इशारा त्यांना स्वप्नात मिळाला. म्हणून ते दुसऱ्या वाटेने पूर्वेकडील आपल्या मायदेशी परतले.
नुकताच जन्मलेल्या राजाला ठार मारण्याचा प्रयत्न फसल्यावर हेरोदाने आणखी क्रूर डाव आखला. “ज्ञानी पुरुषांनी आपल्याला फसवले आहे हे लक्षात येताच हेरोद संतापला. ज्ञानी पुरुषांकडून त्याने जाणून घेतलेल्या वेळेनुसार, बेथलेहेम आणि त्याच्या आसपासच्या परिसरातील 2 वर्षे व त्याहून कमी वयाच्या सर्व मुलांची कत्तल करण्याची आज्ञा त्याने दिली” (मत्तय 2:16). बेथलेहेम हे छोटे गाव होते आणि त्याची लोकसंख्या कदाचित 1,000 पेक्षाही कमी होती. त्यामुळे मारल्या गेलेल्या दोन वर्षांखालील मुलांची संख्या दोन डझनांच्या आसपास असावी. एका आख्यायिकेनुसार, त्या वेळी हेरोदाने स्वतःच्या एका मुलालाही ठार मारले. त्याच आख्यायिकेत पुढे असे म्हटले आहे की, हे कृत्य ऐकून रोमन सम्राट ऑगस्टस म्हणाला, “हेरोदाचा मुलगा होण्यापेक्षा त्याचे डुक्कर होणे बरे.”
या पवित्र निरपराध बालकांचा ख्रिस्तासाठी प्राण देणारे पहिले रक्तसाक्षी म्हणून सन्मान केला जातो; तर संत स्तेफन यांचा बाप्तिस्मा झाला होता, म्हणून पहिले ख्रिस्ती रक्तसाक्षी हा मान त्यांच्याकडेच राहतो. ख्रिस्तामुळे प्राण गमावणारी ही पहिली बालके होती. या बालकांविषयी संत ऑगस्टिन म्हणाले, “अशा रीतीने, केवळ एका बालकाला ठार मारण्याच्या निर्धाराने हेरोद अनेक लहान बालकांना मारतो. आणि इतक्या निरपराध बालकांची ही कुप्रसिद्ध व क्रूर कत्तल करताना, त्या घोर दुष्कृत्याने त्याने सर्वप्रथम स्वतःचाच घात केला” (प्रवचन 373). देवाच्या ज्ञानाने आणि सामर्थ्याने हेरोद आपल्या कृत्यामुळे सर्वकाळ दोषी ठरेल आणि या बालकांचा सर्वकाळ गौरव केला जाईल.
प्रिय पवित्र निरपराध बालकांनो, क्रौर्य म्हणजे काय हे समजण्याचेही तुमचे वय नव्हते, तेव्हाच तुम्हाला असीम क्रौर्य सोसावे लागले. देवासाठी रक्त सांडणारे पहिले साक्षीदार म्हणून तो तुमचा सर्वकाळ गौरव करतो. मी ख्रिस्ताची साक्ष द्यावी आणि या जीवनातील दुःखांमधून शांतीने व आनंदाने वाटचाल करावी, म्हणून कृपया प्रार्थना करा. पवित्र निरपराध बालकांनो, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

