
San Carlos Borromeo sa Pagkamapainubsanon, ni Lawrence OP, CC BY-NC-ND 2.0.
Nobyembre 4: San Carlos Borromeo, Obispo—Handumanan
1538–1584
Santos nga Patron sa mga tanaman sa mansanas, mga obispo, mga magsusulat sa katesismo, mga katekista, mga katekumen, mga seminarista, mga magbubuhat ug almirol, ug mga espirituhanong magtatambag
Gisangpit batok sa sakit sa tiyan, paghilab sa tiyan, mga balatian sa tiyan, ug mga ulser
Giproklamar nga santos ni Papa Paulo V niadtong Nobyembre 1, 1610
Kolor sa Liturhiya: Puti
Bersiyon: Kompleto – Mubo
Paminaw sa Iningles
Mga channel sa podcast:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Kinutlo:
Mga igsoon nga labing hinigugma, kon susihon ninyo pag-ayo ang nahisulat sa Karaang Balaod mahitungod sa kahalangdon ug kaputli sa mga pari ug ubang mga ministro nga nag-alagad sa halaran, ug ang nahisulat mahitungod sa gawasnong kalimpyo sa lawas, siguradong maklaro kaninyo kon unsa pa gayod ka halangdon ug kaputli, ug unsa pa gayod ka gawasnon gikan sa tanang lama ug buling sa lawas, ug labi na gayod sa kalag, ang mga ministro ug mga pari sa Balaod sa Ebanghelyo kinahanglan nga mahimong ingon. Kay kon itandi nato ang labing balaang halad sa Bag-ong Balaod sa walay buling nga Kordero, ang halad sa Anak sa atong Dios ug Ginoo nga gitanyag adlaw-adlaw sa halaran ngadto sa Dios Amahan alang sa atong mga sala, ngadto niadtong mga hayop nga walay pangatarongan nga giihaw sa Templo ni Solomon sa gitakdang mga adlaw, unsa pa man kana kon dili ang pagtandi sa landong ngadto sa tinuod, sa kangitngit ngadto sa kahayag, sa yuta ngadto sa langit, o hinuon, sa mga hayop ngadto sa labing hataas nga Dios sa mga dios, ang atong manluluwas nga si Jesucristo? ~San Carlos Borromeo ngadto sa bag-ong naordinahang mga pari
Pamalandong: Si Carlos Borromeo natawo sa Kastilyo sa Arona sa Dukado sa Milan, sa usa ka dugay nang lig-on ug impluwensiyadong pamilyang halangdon gikan sa amihanang Italya. Ang amahan ni Carlos mao ang Konde sa Arona, ug ang iyang inahan gikan sa ilado ug gamhanang pamilyang Medici. Si Carlos mao ang ikaduhang anak nga lalaki taliwala sa unom ka managsoon. Kasagaran, ang kamagulangang anak nga lalaki mao ang makapanunod sa kinadak-ang bahin sa bahandi ug mga titulo sa pamilya. Naandan nga ang ubang mga anak nga lalaki sa mga pamilyang halangdon mopili ug panginabuhian sulod sa Simbahan, nga kasagarang mahimong mga obispo o mga abad sa bantogang mga monasteryo.
Sa dihang pito ka tuig pa si Carlos, gisugdan ang unang sesyon sa Konsilyo sa Trento isip tubag sa Repormasyong Protestante ug aron sulbaron ang nagkalainlaing mga pag-abuso sulod sa Simbahan. Kining mahinungdanong konsilyo magpahigayon ug kawhaan ug lima ka sesyon sa putolputol nga mga panahon sulod sa misunod nga napulog siyam ka tuig. Sa dihang walo ka tuig si Carlos, ang iyang uyoan sa bahin sa inahan, si Juan Angelo Medici, giordinahan nga obispo ug gihimong kardinal tulo ka tuig sa ulahi. Sa dihang siyam ka tuig si Carlos, namatay ang iyang inahan, busa naminyo pag-usab ang iyang amahan. Naminyo na usab ang iyang amahan pipila ka tuig sa ulahi human mamatay ang iyang ikaduhang asawa. Sa edad nga napulog duha, gidawat ni Carlos ang tonsura, nga nagdala kaniya paingon sa usa ka bokasyon sa pag-alagad sa Simbahan. Sa samang panahon, laing uyoan ang mihatag kaniya sa titulo nga titular nga Abad sa mga San Gratiniano ug Felino sa Arona, usa ka dungganong titulo nga naghatag usab kaniya ug makanunayong kita. Pinaagi niining mga pondoha, gipadala siya ngadto sa Milan aron sugdan ang iyang pagtuon sa mga humanidades. Sa edad nga napulog unom, gipadayon niya ang iyang pag-eskwela sa Unibersidad sa Pavia, nga nahimutang mga kawhaan ka milya sa habagatan sa Milan, diin nagtuon siya sa balaod sa Simbahan ug sa balaod sibil.
Sa Agosto sa 1558, sa dihang napulog siyam ka tuig si Carlos, namatay ang iyang amahan, ug gitugyan kang Carlos ang responsibilidad sa paghan-ay sa kabtangan nga gibilin sa iyang amahan aron ang iyang magulang nga lalaki makapuli sa iyang amahan isip konde. Malisod kini nga buluhaton kay dili kaayo hapsay ang pagdumala sa iyang amahan. Sa dihang nahuman kini, ang magulang ni Carlos nahimong Konde Federico Borromeo. Sa misunod nga tuig, mibalik si Carlos sa iyang pagtuon, ug nakabaton sa iyang doktorado sa balaod sibil ug sa balaod kanoniko niadtong Disyembre 6, 1559.
Bag-o pa lang nakatapos sa pag-eskwela si Carlos, ug hapit nang mausab ang iyang kinabuhi. Sa miaging Agosto, namatay si Papa Pablo IV ug nagtigom ang mga kardinal aron mopili sa iyang mopuli. Si Kardinal Juan Angelo Medici, uyoan ni Carlos, usa sa mga tigpili ug nagkahiusang gipili isip Kinalabwang Pontipise sa Adlaw sa Pasko, 1559, nga mikuha sa ngalan nga Papa Pio IV. Nalipay pag-ayo ang mga pamilyang Borromeo ug Medici. Ang misunod nga nahitabo maoy usa sa labing klarong pananglitan sa nepotismo nga nakita sukad sulod sa Simbahan. Sulod sa usa ka bulan, gipatawag ni Papa Pio ngadto sa Roma ang iyang pag-umangkon nga si Carlos, nga kawhaan ug usa ka tuig ang edad, ug gihimo siyang kardinal, bisan tuod dili pa gani siya pari. Bisan tuod kasagaran ang mga kardinal pilion gikan sa mga obispo, ang papa makahimo kang bisan kinsa nga kardinal. Ang ngalang ‘kardinal’ usa ka mahinungdanong titulo sa kadungganan nga adunay kauban nga piho nga mga katungod ug responsibilidad, sama sa pagpili sa sunod nga papa, pagtabang sa pagdumala sa Simbahan, ug pagtambag sa papa sa mahinungdanong mga butang. Wala madugay, gitudlo sa papa si Kardinal Borromeo sa katungdanan nga katumbas sa Sekretaryo sa Estado, ingon man isip administrador sa Arkidiyosesis sa Milan, administrador sa mga Estado sa Papa, Protektor ug Legado sa Papa, ug sa nagkalainlaing ubang mga katungdanan.
Sulod sa misunod nga upat ka tuig, kugihang gituman ni Kardinal Borromeo ang iyang bag-ong mga responsibilidad ug nakapahimulos sa maayong kinitaan. Usa sa mga butang nga iyang gikainteresahan pag-ayo mao ang pagtapos sa Konsilyo sa Trento, nga nagpadayon sukad sa iyang pagka-siyete anyos. Giawhag niya ang iyang uyoan nga papa sa pagtapos sa Konsilyo pinaagi sa pagpatawag sa kataposang mga sesyon. Sa sinugdan sa 1562, gihimo ang ikanapulog-walong sesyon sa Konsilyo sa Trento, ug pito pa ang himoon sulod sa misunod nga duha ka tuig, nga mitapos sa pagpromulgar sa mga dekreto niadtong Enero 26, 1564. Tungod kay si Kardinal Borromeo usa ka kardinal apan dili pa ordinadong obispo, wala siya makaapil sa konsilyo sama sa ubang mga obispo, apan dako kaayo ang iyang kalambigitan sa pagporma sa mga dekreto bisan dili kini makita sa publiko, tungod sa iyang mahinungdanong mga katungdanan sa Batikano ug sa iyang pagbansay sa balaod kanoniko.
Niadtong Nobyembre 19, 1562, sa kataposang yugto sa Konsilyo sa Trento, giabot og trahedya ang pamilyang Borromeo. Si Konde Federico, igsoon ni Kardinal Borromeo, kalit nga namatay nga walay anak. Siya ug si Carlos mao na lamang ang buhing managsoon nga lalaki nga nagdala sa apelyidong Borromeo. Kon walay manununod, maputol ang ngalan sa pamilya, ug ang mga titulo ug panulondon mabalhin ngadto sa ubang halangdong mga pamilya. Tungod niini, daghan sa pamilya ang nag-awhag kang Kardinal Borromeo nga biyaan ang iyang panginabuhi sa Simbahan, mobalik sa kahimtang nga layko, mahimong Konde sa Arona, manunod sa kabtangan sa pamilya, magminyo, ug makabaton og manununod. Bisan ang iyang uyoan nga si Papa Pio IV miuyon nianang maong hunahuna.
Hangtod niadtong higayona, ang batan-ong Kardinal Borromeo nagkinabuhi nga mainampoon ug matarong sa pamatasan apan nagpahimulos usab sa iyang gahom ug bahandi. Kini nahimong dakong kausaban sa dagan sa iyang kinabuhi. Mihukom siya sa pagpadayon sa iyang bokasyon, busa tago niyang gihan-ay ang iyang pag-orden isip pari. Bisan ang iyang uyoan nga papa wala mahibalo niini. Sa dihang naordenan na si Carlos, nasagmuyo ang papa apan nakasabot ug misuporta kaniya. Human sa iyang pag-orden isip pari, gisaulog ni Carlos ang iyang unang Misa sa Solemnidad sa Pagsaka sa Langit sa Inahan sa Dios didto sa lubnganan nila San Pedro ug San Pablo. Tulo ka bulan sa ulahi, giordenan siya nga obispo sa Kapilya Sistina, ug lima ka bulan human niadto, gitudlo siya nga Arsobispo sa Milan sa edad nga kawhaan ug lima.
Human siya matudlo nga arsobispo, mipadayon si Carlos sa iyang pag-alagad sa Roma sulod sa misunod nga usa ka tuig ug tunga. Human matapos ang Konsilyo sa Trento, iyang gigahin ang iyang kaugalingon sa pagpatuman sa mga desisyon niini. Dako ang iyang papel sa pag-ugmad ug pagpagula sa Katekismo Romano, ingon man sa nagkalainlaing mga dokumento ug mga himno sa liturhiya. Dugang pa, aktibo niyang gipatuman ang mga dekreto ug mga reporma sa Konsilyo sulod sa Roma. Niining panahona, daghang mga kalisdanan ang naghampak sa Simbahan: kanunayng gibaligya ang mga indulhensiya ug mga katungdanan sa Simbahan, ang mga monasteryo nahisalaag gikan sa ilang espirituhanong tumong, kulang ang pagbansay sa mga klero, kanunayng gibalewala ang selibasiya sa mga klero, kulang sa pagtahod ang mga seremonyas sa liturhiya, ug huyang ang kinatibuk-ang pagtuo ug pamatasan sa katawhan. Sa pakigtambayayong sa debotong mga Romano, sama ni San Felipe Neri, gipangulohan ni Kardinal Borromeo ang mga reporma nga nagdala og dakong kausaban sa Roma.
Pag-abot sa Milan, gigahin ni Kardinal Borromeo ang napulog-siyam ka tuig sa pagpatuman sa mga dekreto sa Konsilyo sa Trento, nga nakapukaw og bag-ong kadasig sa Katolikong pagtuo sulod sa iyang halapad nga arkidiyosesis nga milanog sa tibuok Simbahan. Bisan tuod kaniadto sa iyang pagkabatan-on nagpahimulos siya sa iyang halangdong kagikan ug bahandi, nagsugod ang usa ka kausaban human siya maordenan nga pari. Gisagop niya ang mas yanong pagkinabuhi, gihalad ang iyang kaugalingon sa pagpuasa ug pag-ampo, gihatag ang kadaghanan sa iyang bahandi ngadto sa mga nanginahanglan, ug bug-os nga gitutokan ang iyang pastoral nga mga responsibilidad. Sukad sa iyang unang Misa, padayon nga mitubo ang iyang kadasig, hangtod nga kini nakapasilaob sa iyang ministeryo. Pipila ka higayon siyang mihimo og pastoral nga mga pagbisita sa tibuok niyang arkidiyosesis, nga adunay dakong epekto, ilabi na kay sulod sa walo ka dekada walay arsobispo nga nagpuyo sa Milan. Sa wala pa ang Trento, kasagaran na sa mga arsobispo sa dagkong mga diyosesis ang pagpuyo sa Roma, nga nagtagamtam sa “hayahay nga kinabuhi,” samtang ang uban maoy nag-atiman sa ilang mga diyosesis. Ubos sa iyang paggiya, gitukod ang mga seminaryo alang sa mas maayong pagbansay sa mga pari, gipahiusa ug gipalambo ang mga pamaagi sa liturhiya, gigiya pagbalik ang mga orden relihiyoso ngadto sa ilang orihinal nga mga lagda sa pagkinabuhi, gitukod ang Kapatiran sa Doktrinang Kristohanon aron tudloan ang mga batan-on ug mga tigulang, gipalapdan ang pag-atiman sa mga kabos ug masakiton, ug mitungha pag-usab ang kadasig sa mga debosyon, personal nga pagkadiosnon, mga buhat sa penitensiya, ug pagtahod sa mga Sakramento.
Sa daghang paagi, gisugdan ni San Carlos Borromeo ang iyang kinabuhi isip usa sa mga suliran sa Simbahan. Ang mga katungdanan sa Simbahan kanunayng giisip nga usa ka kadungganan alang sa mga halangdong pamilya imbes nga usa ka mapainubsanong pag-alagad kang Kristo. Bisan tuod makahimo unta siyang magkinabuhi isip usa ka prinsipe sulod sa Simbahan, mitubag siya sa grasya sa Dios ug misunod sa mga reporma sa Konsilyo sa Trento nga iyang gitabangan sa pagpatuman, ug nahimong talagsaong panig-ingnan kon unsa ang angay nga mahimong usa ka obispo. Ang katawhan sa Milan, nga sa dakong bahin mibiya na sa pagsabuhay sa pagtuo, mitubag sa iyang amahanong presensiya ug diha-diha misugod ang usa ka pagbag-o.
Samtang atong gipasidunggan kining balaan nga obispo nga nagpasiugda sa pagbag-o, pamalandongi ang imong kaugalingong panginahanglan ug ang panginahanglan sa imong pamilya alang sa pagbag-o. Kon maanad na kaayo kita sa atong karaang mga pamaagi ug daotang mga batasan, mahimong lisod ang pagbag-o. Sunda ang panig-ingnan ni San Carlos ug paningkamoti ang pagbag-o sa simbahan sa imong kaugalingong kalag ug sa simbahang panimalay sa imong pamilya, nga maggamit sa balaang mga sugo sa Dios isip imong giya ug sa Iyang grasya isip imong paagi.
Pag-ampo: San Carlos Borromeo, natawo ka nga adunay mga pribilehiyo, apan sa dihang naordinahan ka na, nahimo kang madasigong sumusunod ni Kristo ug balaang magbalantay sa katawhan sa Dios. Palihog iampo ako, aron sundon ko ang imong panig-ingnan sa pagbag-o sa Simbahan pinaagi sa paggamit sa imong kadasig alang sa akong kaugalingong kalag ug pamilya. Hinaot nga ang tanan kong buhaton himoon kanunay alang sa himaya sa Dios ug sa kaluwasan sa mga kalag. San Carlos Borromeo, iampo mo ako. Jesus, misalig ako Kanimo.
Pamalandong nga gikuha gikan sa:
Mga Santos ug mga Piyesta sa Tuig Liturhiko
Mga Tomo Uno–Kuwatro
Dugang nga Basahon:
Tanang Santos alang Karong Adlawa
Tanang Santos alang sa Tuig Liturhiko
(Mubo nga Bersiyon)
Nobyembre 4: San Carlos Borromeo, Obispo—Handumanan
1538–1584
Santos nga Patron sa mga kaapolan, mga obispo, mga magsusulat sa katesismo, mga katekista, mga katekúmeno, mga seminarista, mga tigbuhat og almirol, ug mga espirituwal nga magtatambag
Gisangpit batok sa sakit sa tiyan, kolik, mga sakit sa sikmura, ug mga ulser
Gikanonisar ni Papa Pablo V niadtong Nobyembre 1, 1610
Si Carlos Borromeo natawo sa usa ka halangdong pamilyang Italyano sa Kastilyo sa Arona sa Dukado sa Milan. Ang amahan ni Carlos mao ang Konde sa Arona, ug ang iyang inahan gikan sa gamhanang pamilya nga Medici. Ingong ikaduhang anak nga lalaki, gipaabot nga mosulod si Carlos sa usa ka katungdanan sulod sa Simbahan. Gidawat niya ang tonsura sa edad nga dose anyos ug gihatagan siya sa pasidungog nga titulo nga titular nga Abad sa mga Santos Gratiniano ug Felino sa Arona, nga naghatag kaniya og makanunayong kita. Sa Unibersidad sa Pavia, nagtuon siya sa balaod sa Simbahan ug sa balaod sibil.
Sa Adlaw sa Pasko, 1559, ang uyoan ni Carlos nga si Kardinal Juan Angelo Medici napili nga papa human sa kamatayon ni Papa Pablo IV. Gipatawag sa bag-ong Papa Pio IV ngadto sa Roma ang iyang pag-umangkon nga si Carlos, nga baynte uno anyos na, ug gihimo siyang kardinal, bisan tuod dili siya pari. Ingong kardinal, motabang siya sa pagpili sa sunod nga papa, sa pagdumala sa Simbahan, ug sa pagtambag sa iyang uyoan. Wala madugay, gitudlo sa papa si Kardinal Borromeo sa daghang tag-as nga mga katungdanan sa Simbahan, lakip ang Tigpanalipod ug Legado sa Papa.
Sulod sa upat ka tuig, gituman ni Kardinal Borromeo ang iyang bag-ong mga responsibilidad ug nakatagamtam og dakong kita. Gidasig niya ang iyang uyoan sa pagtapos sa Konsilyo sa Trento. Sa sayong bahin sa 1562, gipahigayon ang ikanapulog-walong sesyon sa Konsilyo, ug gisundan pa kini og pito ka sesyon, nga gitapos pinaagi sa pagpromulgar sa mga dekreto niadtong Enero 26, 1564. Tungod kay wala pa siya maordinahi nga obispo, si Kardinal Borromeo dili makaapil sa konsilyo sama sa ubang mga obispo, apan may bahin siya sa pag-umol sa mga dekreto bisan dili kini makita sa kadaghanan.
Sa kataposang yugto sa Konsilyo sa Trento, kalit nga namatay ang magulang nga igsoong lalaki ni Kardinal Borromeo nga walay anak. Tungod kay si Carlos na lamang ang buhing lalaki sa pamilya Borromeo, giawhag siya sa iyang mga paryente sa pagbiya sa iyang katungdanan sa Simbahan, pagkahimong Konde sa Arona, pagminyo, ug pagpanganak og manununod. Kini nahimong dakong kausaban sa kinabuhi ni Carlos. Sa iyang pagdesisyon nga ipadayon ang iyang bokasyon, sekreto siyang naghikay nga maordinahan nga pari. Human sa ordinasyon, gisaulog ni Carlos ang iyang unang Misa sa Solemnidad sa Pagsaka sa Langit sa Inahan sa Dios didto sa lubnganan ni San Pedro ug San Pablo. Tulo ka bulan sa ulahi, giordinahan siya nga obispo sa Kapilya Sistina ug wala madugay gitudlo nga Arsobispo sa Milan sa edad nga baynte singko anyos.
Human sa pagtapos sa Konsilyo, gihalad ni Carlos ang iyang kaugalingon sa pagpatuman sa mga desisyon niini. Mitabang siya sa pag-andam sa Katesismo Romano, ingon man sa nagkalainlaing mga dokumentong liturhiko ug mga himno. Gipatuman niya sa Roma ang mga dekreto ug mga reporma sa Konsilyo, lakip ang pagdili sa pagbaligya sa mga indulhensiya ug mga katungdanan sa Simbahan, pagreporma sa mga monasteryo, pagbansay sa kaparian, pagpatuman sa selibasiya sa kaparian, pagpabalik sa balaang pagtahod sa mga seremonyang liturhiko, ug pagpalig-on sa pagtuo ug moralidad sa mga layko.
Sa Milan, gigahin ni Kardinal Borromeo ang napulog-siyam ka tuig sa pagpatuman sa mga dekreto sa Konsilyo, nga nakapukaw og pagbag-o sa Katolikong pagtuo sulod sa iyang arkidiyosesis nga milanog sa tibuok Simbahan. Dugang sa mga reporma nga iyang gipasiugda sa Roma, gitukod niya ang Kapunongan sa Doktrinang Kristohanon aron tudloan ang mga batan-on ug mga tigulang. Bisan tuod nakatagamtam siya sa iyang halangdong kagikan ug bahandi sa iyang pagkabatan-on, sa iyang pagkapari gisunod niya ang mas yano nga pagkinabuhi, nagpuasa, nag-ampo, mihatag sa kadaghanan sa iyang bahandi ngadto sa mga kabos, ug mihimo og mga pastoral nga panaw sa tibuok niyang arkidiyosesis. Padayon nga mitubo ang iyang kadasig, nga nakapasilaob sa iyang ministeryo.
San Carlos Borromeo, sa dihang naordinahan ka na, madasigon kang misunod kang Kristo ug nahimong balaang magbalantay sa katawhan sa Dios. Palihog iampo nga sundon ko ang imong panig-ingnan pinaagi sa paggamit sa imong kadasig sa pagbag-o alang sa akong kaugalingong kalag ug pamilya. Hinaot nga ang tanan kong buhaton alang sa himaya sa Dios ug sa kaluwasan sa mga kalag. San Carlos Borromeo, iampo mo ako. Jesus, misalig ako Kanimo.
