Kukutana Binafsi!
“Liturujia”, kwa maana yake pana zaidi, inahusu kila aina ya ibada ya kiliturujia inayoadhimishwa ndani ya Kanisa. Hii inajumuisha kila moja ya Sakramenti Saba, Liturujia ya Saa, Baraka ya Sakramenti Takatifu, baraka, na aina nyingine mbalimbali za ibada na maadhimisho ya kiliturujia.
Kati ya ibada zote za kiliturujia, Sakramenti zina nafasi ya kwanza. Ubatizo ni mlango wa kuingia katika Sakramenti, na Ekaristi ndiyo kilele cha Sakramenti. Kila moja hutupatia neema kwa ajili ya hitaji maalumu.
Mara nyingi sana Sakramenti hutazamwa hasa kama ibada ya nje tunayoshiriki. Zinaweza kutuvutia na kutuinua kiroho, lakini baadhi ya watu hubaki katika mambo ya nje tu. Hili linasikitisha kwa sababu Sakramenti hazikusudiwi kuwa ishara na maadhimisho ya nje tu; zinakusudiwa pia kuwa mambo halisi ya ndani yanayotubadilisha, ambamo tunakutana binafsi na Mungu Aliye Hai! Hapa tutasisitiza namna hii ya kukutana na Mungu iliyo ya binafsi kabisa.
Sakramenti ni tendo la Kristo na Kanisa linalotimiza kile linachoashiria. Kwa mfano, maji yanayomiminwa katika Ubatizo ni ishara ya nje na pia uhalisi wa kiroho. Katika sakramenti hii, ishara ya nje na inayoonekana ya kuoshwa kwa maji hutimiza kwa kweli uhalisi wa ndani na wa kiroho wa kuitakasa roho kutokana na dhambi zote, na kumfanya mtu kuwa kiumbe kipya. Jambo hili linapoeleweka na kuaminiwa, Sakramenti zinaweza kuleta matokeo yake kamili katika maisha yetu. Lazima tufahamu kinachotendeka na kuruhusu uhalisi huo wa kiroho uguse na kubadilisha maisha yetu.
Mtazamo unaofaa kuhusu kuadhimisha Sakramenti ni ule wa muungano binafsi na Mungu. Lazima tutambue kwamba huku ni kukutana naye moyo kwa moyo, ambapo tunaweza kubadilishwa kwa kina. Tusipotambua hili, Sakramenti bado ni halali; hata hivyo, hatutamruhusu Mungu atubadilishe. Ingekuwa kana kwamba Mungu amekuja, akasema nasi, akatualika tumruhusu abadilishe maisha yetu, nasi tukampuuza tu. Kutokushiriki kwetu binafsi hakubadili ukweli kwamba Mungu amekuja, lakini kunaondoa uwezekano wa kumpokea katika roho zetu.
Tunapoadhimisha Sakramenti yoyote, lazima tuwe na lengo la kukutana na Mungu katika undani wa nafsi zetu. Lazima kuwe ni kukutana kwa kweli na kila Nafsi ya Utatu Mtakatifu, kunakotubadilisha. Lazima tuzitazame Sakramenti kwa macho ya kiroho ya imani: tukimjua, tukimpenda na kumpokea Mungu mwenyewe. Hili linahitaji moyo wa sala ya kweli.
Kuna simulizi la mtoto aliyekuja kutambua uhalisi huu kwa kuwatazama mama na baba yake katika Misa Takatifu. Mtoto huyu mdogo alikuwa akiwafuata walipokwenda kupokea Komunyo Takatifu, akarudi kwenye benchi, kisha akawatazama wakifumba macho na kusali. Waliacha kufuatilia kila kitu kingine kilichowazunguka na wakaingia katika ushirika wa kina na Mungu. Mtoto huyu alikuwa amefundishwa katekisimu na alielewa kwamba Komunyo Takatifu ilikuwa Mwili na Damu, Roho na Umungu wa Kristo. Lakini ushuhuda huu binafsi wa wazazi wake ndio uliomfundisha kwa kweli maana ya Ekaristi. Kuwaona wakikutana na Mungu kwa namna halisi na ya binafsi kulimpa ufahamu aliohitaji ili aitamani zawadi hii takatifu na kuamini uhalisi wa Ekaristi. Kutokana na ushuhuda wa wazazi wake, alielewa kwamba Ekaristi ilikuwa halisi na ya binafsi kwa kina.
Kama Sakramenti zingekuwa mambo ya nje tu, basi kutekeleza matendo ya nje kungetosha. Lakini si mambo ya nje tu; ni ya nje na ya kiroho, na yanahitaji ushiriki wa ndani wa kiroho. Yanahitaji mtu atekeleze yale ya nje, amruhusu Mungu ajidhihirishe, kisha aupokee uwepo Wake na neema Yake ndani ya roho yake. Hii ndiyo namna ya kuadhimisha Sakramenti!
Ingekuwa vizuri sana kama ungetenga muda wa kutafakari namna unavyoadhimisha Sakramenti. Je, unakutana na Mungu binafsi? Je, kweli unaziadhimisha Sakramenti kwa moyo wa sala? Je, unamruhusu Mungu akubadilishe unaposhiriki? Hata kama ungekitafiti kitabu hiki kwa kina, ukajua yote kuhusu Sakramenti na kuamini yale unayojifunza, hayo yasingetosha. Lazima basi uziishi Sakramenti. Lazima ziwe hai katika maisha yako. Lazima ziwe nafasi za kukutana na Mungu kwa kweli na kwa namna ya binafsi kabisa. Uwe mkweli kwako mwenyewe. Tafakari kuhusu ushiriki wako. Na pale ambapo ushiriki wako una upungufu, azimia kubadilika. Hutajuta! Utagundua kwamba zawadi hizi za thamani zinaweza kweli kubadilisha maisha yako, zikikupa yote unayohitaji ili kuishi maisha yenye utimilifu, utakatifu na furaha!
Maelezo ya Jumla
Sakramenti Saba zimegawanywa katika makundi yafuatayo:
1) Sakramenti za Kuingizwa katika Maisha ya Kikristo—Ubatizo, Kipaimara, Ekaristi
2) Sakramenti za Uponyaji—Kitubio, Mpako wa Wagonjwa
3) Sakramenti za Kuhudumia Ushirika—Ndoa, Daraja Takatifu
Sura zinazofuata zitachunguza kila moja ya Sakramenti. Tutazitafakari si tu kwa mtazamo wa kiteolojia na wa katekesi (yaani mafundisho ya Kanisa kuzihusu), bali pia kwa mtazamo huu wa binafsi kabisa. Tunapaswa kugundua jinsi sakramenti hizi zinavyoweza kubadilisha maisha yetu kabisa. Lazima tuelewe kwamba tunakutana na Mungu katika kila moja ya sakramenti hizo na kwamba kukutana huku ni kwa binafsi kabisa. Kwa hiyo, uwe tayari kuzitazama Sakramenti Saba kwa namna mpya kabisa!
Tatu za Kuingiza: Sakramenti za Uingizaji katika Ukristo
Sakramenti za kuingizwa katika maisha ya Kikristo—Ubatizo, Kipaimara na Ekaristi—huweka misingi ya maisha ya kila Mkristo. “Kushiriki katika asili ya Mungu, ambako wanadamu hujaliwa kwa neema ya Kristo, kuna mfanano fulani na mwanzo, ukuaji na ulishaji wa uhai wa kimaumbile. Waamini huzaliwa upya kwa Ubatizo, huimarishwa kwa Sakramenti ya Kipaimara, na hupokea katika Ekaristi chakula cha uzima wa milele. Hivyo, kwa njia ya sakramenti hizi za kuingizwa katika maisha ya Kikristo, wanapokea kwa kipimo kinachozidi kuongezeka hazina za uzima wa Mungu na kusonga mbele kuelekea ukamilifu wa mapendo” (Paulo VI, hati ya kitume, Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 657; taz. Utangulizi wa RCIA 1–2). (KKK #1212)
Sote tunazifahamu taratibu za kuwapokea watu katika vikundi. Kwa mfano, mara nyingi kuna taratibu za kuwapokea wanafunzi wa vyuo vikuu wanaochagua kujiunga na vyama vya udugu vya wanaume au vya wanawake. Au unapojiunga na jeshi, lazima upitie mafunzo ya msingi kama namna ya kuingizwa katika maisha ya kijeshi. Unapojiunga na chama cha Knights of Columbus katika Kanisa Katoliki, lazima upitie sherehe za kuingizwa katika chama hicho zinazoitwa madaraja ili uwe umeingizwa kikamilifu.
Kwa namna inayofanana na hiyo, Sakramenti za Kuingizwa katika Maisha ya Kikristo ni matendo yetu rasmi ya kuingizwa katika maisha hayo. Lakini ninasema “kwa namna inayofanana na hiyo” kwa sababu maalumu. Sakramenti si sherehe au taratibu tu unazopaswa kupitia ili ukubaliwe kuwa mwanachama. Haziashirii tu kuingizwa kwetu katika maisha hayo, wala si taratibu za kuashiria kuvuka kutoka hatua moja ya maisha kwenda nyingine. Sakramenti za Kuingizwa katika Maisha ya Kikristo kwa kweli hutufanya kuwa wanachama. Zinatubadilisha kwa namna ambayo hatuwezi kamwe kutengua kilichofanyika. Kwa sakramenti hizi, tunaingizwa kikamilifu. Lakini unaweza kuuliza: tunaingizwa katika nini? Zinatuingiza katika mambo mawili: Kanisa na Utatu Mtakatifu. Na haya mawili hayatenganishiki. Kuingizwa katika moja kunamaanisha kuwa umeingizwa pia katika jingine. Huwezi kuwa na moja bila jingine.
Kila Sakramenti itajadiliwa kwa kina katika sura zinazofuata, lakini kwa sasa tuziangalie pamoja Sakramenti hizi tatu za Kuingizwa katika Maisha ya Kikristo ili tuone umoja wake na jambo la pekee ambalo kila moja inalikazia. Kila moja ya sakramenti hizi inahusisha Utatu Mtakatifu mzima. Lakini kila moja pia inakazia kwa namna ya pekee uhusiano wetu na Nafsi moja ya Utatu Mtakatifu.
Ubatizo: Ubatizo unatufanya kuwa wana wa Mungu wa kiume na wa kike kwa kufanywa wana. Hili linafanyika kwa nguvu ya Roho Mtakatifu, nasi tunafanywa viumbe vipya katika Kristo Yesu. Lakini jambo la pekee linalokaziwa hapa ni uhusiano unaowekwa na Baba kwa njia ya Ubatizo.
Katika Ubatizo tunafanywa wana kiroho. Hili lina umuhimu mkubwa zaidi kuliko kuasiliwa katika familia ya kibinadamu. Kufanywa wana kiroho kunatufanya kuwa wana wa kweli wa kiume na wa kike kwa milele. Tunapewa Mungu awe Baba yetu milele. Na uhusiano wetu na Baba unakuwa wa karibu sana na wa binafsi. Kwa hiyo, jambo la binafsi tunaloalikwa kulitafakari ni kwamba, kwa sababu ya Ubatizo wako, una uhusiano mpya na Mungu kama Baba yako. Uhusiano huu unawekwa ili uweze kufurahia matunda yote ya kuwa mtoto wa Mungu. Maana yake ni kwamba Baba anakujua, nawe unafikia kumjua Baba. Maana yake ni kwamba uhusiano uliowekwa hauvunjiki na ni wa kifamilia. Maana yake ni kwamba wewe ni wa Mungu unapopata utambulisho mpya kama mtoto wa Mungu. Huyo ndiye wewe!
Ubatizo si tukio la mara moja tu. Bali ni tukio la mara moja ambalo lina matokeo ya kudumu katika maisha yetu ikiwa tunaruhusu yafanye kazi ndani yetu. Unatuweka katika uhusiano wa kudumu na usiobadilika na Mungu. Kwa hiyo, ni vizuri kutafakari kila siku uhusiano wako na Baba uliowekwa kwa njia ya Ubatizo. Ubatizo una matokeo haya yanayoendelea katika maisha yako.
Kipaimara: Inapaswa kuwa wazi kwamba Kipaimara kinatupa nafasi ya pekee ya kuimarisha uhusiano wetu binafsi na Roho Mtakatifu. Roho Mtakatifu si nguvu fulani ya kiroho ya Mungu tu; bali Roho Mtakatifu ni Nafsi—Nafsi ya kimungu tunayoiitwa kuijua na kuipenda. Ubatizo unatufahamisha Roho Mtakatifu, lakini ni Kipaimara kinachoimarisha uwezo wetu wa kuwa na uhusiano wa kweli na Roho unaotubadilisha. Kipaimara ni Sakramenti ambamo Roho Mtakatifu anaingia katika maisha yetu kwa ukamilifu. Tunakutana Naye, tunafikia kumjua, na tunapokea manufaa yasiyo na kikomo ya uhusiano huo wa kweli na wa binafsi. Kumjua Roho Mtakatifu kunatubadilisha. Uhusiano huu unamwezesha Roho Mtakatifu kutumiliki na kutenda ndani yetu na kwa njia yetu. Tunakuwa kitu kimoja Naye katika Sakramenti hii.
Ikiwa umepokea Kipaimara, ni vizuri kutafakari mara kwa mara mazungumzo yako ya kila siku na uhusiano wako na Mungu Roho Mtakatifu. Je, unamwona akitenda katika maisha yako? Je, uhusiano wako Naye unaongoza matendo yako yote? Je, yuko pamoja nawe kila wakati wa siku yako? Mungu Roho Mtakatifu anataka kuwa na urafiki nawe ulio wa kweli na wa kudumu. Ukishapokea Kipaimara, anaahidi kuwapo daima mradi tu uendelee kuwa tayari kumpokea. Chagua kuwa tayari kumpokea na uruhusu urafiki huu ukubadilishe.
Ekaristi: Ekaristi ni Mwili, Damu, Roho na Umungu wa Kristo Yesu. Kwa hiyo, kupokea Ekaristi kuna matokeo ya pekee ya kuimarisha uhusiano wetu na Mungu Mwana. Ni rahisi zaidi kumwona Mungu Mwana kama Nafsi tunayoweza kuwa na uhusiano wa karibu Naye, kwa kuwa alitwaa mwili katika Nafsi ya Yesu. Kwa hiyo, tunapaswa kujitahidi kuiona Ekaristi Takatifu kama mwito wa kuimarisha uhusiano wetu binafsi Naye. Ekaristi si chakula fulani cha kiroho tu; bali Ekaristi ni Mungu mwenyewe anayeingia katika roho yetu kwa namna ya kweli na ya binafsi. Ni mwaliko kutoka kwa Mungu Mwana wa kuingia katika ushirika nasi. Kupokea Ekaristi kwa imani kunatubadilisha tufanane na Yeye tunayemla. Kwa namna fulani, ni sahihi kusema kwamba tunaliwa na Yeye tunayemla. Na huku kuliwa kunatokea katika uhusiano wa kweli na wa binafsi.
Pia ni vizuri kumwabudu Kristo katika Sakramenti Takatifu mara kwa mara. Ingawa kumpokea katika Komunyo Takatifu ndilo lengo kuu, kumwabudu katika Sakramenti Takatifu kunaiandaa roho yetu kumpokea kwa undani zaidi na kunatusaidia kumpokea kwa namna ya binafsi zaidi na inayotubadilisha zaidi.
Hili lingefanana na kuandaa chakula. Mtu akikaa na kutazama chakula cha kipekee kikiandaliwa kutwa nzima, akakitamani hadi mate yakamtoka, na akatazamia kulionja tonge la kwanza, basi tonge hilo la kwanza litakuwa la kufurahisha sana! Kwa kweli, mtu anayetazama chakula kikiandaliwa na kutazamia kukila, yaelekea atakifurahia zaidi sana kuliko mtu anayefika dakika ya mwisho na kukila haraka.
Ndivyo ilivyo pia kwa Ekaristi. Tukitenga muda wa kumwabudu Kristo, kuzungumza Naye, kumtazama na kukua katika hamu ya kuwa Naye, basi kumpokea kwetu katika Komunyo Takatifu kutazaa matunda mengi zaidi.
Utatu: Sakramenti za Kuingizwa katika Maisha ya Kikristo huimarisha uhusiano wetu na kila Nafsi ya Utatu Mtakatifu. Tunakuwa watoto wa Baba katika Ubatizo, tunaimarishwa katika mwenendo wetu wa Kikristo kwa uhusiano wetu uliozidi kuwa wa kina na Roho Mtakatifu katika Kipaimara, na tunakuwa kitu kimoja na Kristo Yesu tunapomla na kumwabudu katika Ekaristi Takatifu. Kwa hiyo, Sakramenti za Kuingizwa katika Maisha ya Kikristo hutupeleka katika uzima kamili wa Utatu Mtakatifu Sana!
Mbili za Kuponya: Sakramenti za Uponyaji
Licha ya neema isiyo na mipaka tunayopewa kupitia uhusiano wetu binafsi na Utatu katika Sakramenti za Kuingizwa katika Maisha ya Kikristo, bado tunatenda dhambi na bado tunakumbana na magonjwa na kifo. Kwa sababu hiyo, Mungu anatujia na uponyaji kwa njia nyingine mbili za pekee.
Kuungama: Sakramenti ya Kuungama, Kitubio au Upatanisho hutupatia nafasi ya pekee ya kukutana na Mungu katika hali yetu ya dhambi. Mungu anatupenda sana kiasi kwamba alikuja kutupatanisha Naye. Naye alifanya hivyo akijua vyema kabisa kwamba sisi ni wakosefu tunaohitaji msamaha na huruma.
Kuungama ni nafasi ya kukutana na Mungu kwa kweli na kibinafsi tukiwa katika dhambi zetu. Ni njia ya Mungu ya kutuambia kwamba Yeye mwenyewe anataka kutuambia kuwa anatusamehe. Tunapoungama dhambi zetu na kupokea maondoleo ya dhambi, tunapaswa kutambua kwamba hiki ni kitendo cha Mungu mwenyewe kutujia, kusikiliza dhambi zetu, kuzifuta, kisha kutuambia tuende zetu na tusitende dhambi tena.
Kwa hiyo, unapoenda kuungama, hakikisha unaona kuungama huko kuwa kukutana binafsi na Mungu wetu mwenye huruma. Hakikisha unamsikiliza akizungumza nawe na kutambua kwamba ni Mungu anayeingia katika nafsi yako na kuifuta dhambi yako.
Mpako wa Wagonjwa: Mungu anawajali na kuwashughulikia kwa namna ya pekee walio dhaifu, wagonjwa, wanaoteseka na wanaokaribia kufa. Hatuko peke yetu katika nyakati hizi. Katika sakramenti hii, tunapaswa kujitahidi kumwona Mungu huyu anayekutana nasi binafsi akitujia kwa huruma ili kututunza. Tunahitaji kumsikia akituambia kuwa yuko karibu. Tunahitaji kumruhusu ayageuze mateso yetu, atuletee uponyaji anaoutaka (hasa uponyaji wa kiroho), na wakati wetu utakapofika, tumruhusu aitayarishe kikamilifu nafsi yetu kukutana Naye Mbinguni.
Ukijikuta unaihitaji sakramenti hii, hakikisha unaiona kuwa Mungu huyu anayekutana nawe binafsi anakujia wakati wa uhitaji wako ili akupe nguvu, rehema na huruma. Yesu anajua vyema mateso na kifo ni nini. Ameyapitia mwenyewe. Naye anataka kuwa pamoja nawe katika nyakati hizi.
Mbili kwa ajili ya Utume: Sakramenti za Wito
Kila mmoja wetu amepewa utume. Tumepewa utume kila mmoja binafsi, na Kanisa kwa ujumla limepewa utume. Sakramenti za Wito tumepewa ili sisi kama watu binafsi, na sisi kama Kanisa, tuweze kuutekeleza utume ambao Mungu ametukabidhi.
Ndoa: Utume wa kwanza ambao Mungu aliwapa Adamu na Eva, wakiwa wanadamu wa kwanza, ulikuwa “kuwa kitu kimoja” na kisha “kwenda na kuongezeka.” Aliweka maisha ya ndoa tangu wakati wa uumbaji kuwa sehemu isiyotenganishwa na maisha ya binadamu. Bila shaka, kuanguka na kuondolewa katika Bustani ya Edeni kuliwaacha wanadamu wakiwa wamejeruhiwa sana kiasi kwamba kuutimiza utume wao kikamilifu hakukuwezekana tena. Kwa hiyo, Mungu anauinua utume huu wa kiasili kuwa utume upitao maumbile kwa kuiweka ndoa kuwa sakramenti. Ikiwa sasa ni sakramenti, ndoa inamhusisha mshiriki wa tatu. Sasa Mungu anajifunga kwa wanandoa kwa njia ya agano. Anamwezesha kila mmoja katika ndoa kumjua, kumpenda na kumtumikia Mungu mwenyewe kwa njia ya kujuana, kupendana na kutumikiana. Wanandoa wanampenda Mungu wanapopendana. Wazazi wanampenda Mungu wanapowapenda watoto wao. Aidha, wazazi wanawezeshwa kuwa vyombo vya pekee vya Mungu katika maisha ya watoto wao. Yote haya yanamaanisha kwamba ndoa ni zawadi ya Mungu yenye uwezo wa kukuza ushirika binafsi na Mungu kwa njia ya kila mmoja kwa mwenzake.
Daraja Takatifu: Yesu alitaka kubaki pamoja nasi daima. Anafanya hivyo kwa njia ya sala na Sakramenti. Njia nyingine anayotumia kufanya hivyo ni huduma ya waliopokea Daraja Takatifu. Kwanza, mhudumu aliyepokea Daraja Takatifu, awe askofu, padri au shemasi, anapewa fadhila ya kuunganishwa kwa kina na Mungu, akimfikisha Mungu kwa ulimwengu kupitia yeye mwenyewe. Mungu anaishi katika nafsi ya mhudumu kwa namna halisi na binafsi. Kwa hiyo, kitendo chenyewe cha kutekeleza huduma yake ya Daraja Takatifu huanzisha uhusiano wa pekee na wa binafsi kati ya Mungu na mhudumu.
Daraja Takatifu pia huwawezesha watu wote wa Mungu kukutana Naye kupitia mhudumu Wake. Hii hutokea hasa katika huduma ya Sakramenti. Kupokea Daraja Takatifu pia huwawezesha watu wa Mungu kukutana Naye binafsi kupitia mahubiri na huduma ya kichungaji ya mhudumu. Na kadiri mhudumu anavyozidi kuifungulia moyo neema ya Mungu, ndivyo anavyozidi kuwa chombo bora cha Mungu mwenyewe.
Natumaini kwamba maelezo haya mafupi ya jumla kuhusu Sakramenti yanakusaidia kuelewa kwamba Mungu si nguvu isiyo na nafsi, bali anakutana nasi binafsi, na kwamba anatamani kutujia binafsi katika Sakramenti. Kuanzia hapa, tuangalie kwa undani zaidi kila moja ya zawadi hizi takatifu.
Inayofuata: Sura ya 3 – Sakramenti ya Ubatizo
Pia Inapatikana kama Kitabu cha Kielektroniki & Kitabu chenye Jalada Laini
Amazon.com – Google Play – iTunes – Barnes and Noble
