Polski

Rozdział piąty: Rozeznawanie duchów — część pierwsza

Niezależnie od tego, czy odprawiasz rekolekcje ignacjańskie pod kierunkiem osoby prowadzącej, czy po prostu chcesz włączyć duchowe wskazania św. Ignacego do swojego codziennego życia duchowego, zrozumienie niektórych jego podstawowych nauk o „rozeznawaniu duchów” powinno zajmować centralne miejsce. Te metody rozeznawania mają pomóc ci zrozumieć, jak Bóg do ciebie przemawia, aby móc podążać za Jego delikatnymi natchnieniami. Mają ci również pomóc rozpoznawać sposoby, w jakie Zły próbuje cię zwieść, aby móc odrzucać te niepokoje i pokusy. Niewielu ludzi ma dziś głęboką świadomość rozmaitych poruszeń pochodzących od Boga w ich duszach. Wielu żyje dzień po dniu w rozproszeniu, nie zwracając uwagi na działanie Boga. Podobnie wielu nie rozumie, że liczne wewnętrzne impulsy i pragnienia są w rzeczywistości pokusami pochodzącymi od Złego. Rozeznawanie duchów jest zatem sposobem na coraz uważniejsze wsłuchiwanie się w wewnętrzne życie własnej duszy przez uwalnianie się od licznych codziennych rozproszeń.

Święty Ignacy dzieli tę naukę o rozeznawaniu duchów na dwie części:

Reguły służące do odczuwania i poznawania w pewnej mierze różnych poruszeń powstających w duszy. Dobrych — aby je przyjmować, a złych — aby je odrzucać. Są one bardziej odpowiednie na Pierwszy Tydzień.

Reguły służące temu samemu celowi, przy większym rozeznawaniu duchów. Są one bardziej odpowiednie na Drugi Tydzień.

Są to tytuły dwóch części znajdujących się pod koniec Ćwiczeń, w których otrzymujesz łącznie dwadzieścia dwie krótkie, jasne, zwięzłe i bogate w treść reguły rozeznawania rozmaitych poruszeń w twojej duszy. Poruszenia te są wywoływane albo przez Boga i Jego aniołów, albo przez Złego i pozostałe demony. Pierwsza z wymienionych wyżej części zawiera czternaście reguł, a druga osiem. Ponieważ pierwszy zbiór reguł jest właściwy dla Pierwszego Tygodnia Ćwiczeń duchowych, w tym rozdziale rozważymy tylko tych czternaście reguł. Reguły właściwe dla Drugiego Tygodnia zostaną omówione w następnym rozdziale.

 

Czym są „duchy”

Zanim przyjrzymy się regułom rozeznawania, warto podjąć jedno kluczowe pytanie: Co św. Ignacy rozumie przez „duchy”? Choć nie znajdziemy bezpośredniej i jasnej definicji, odpowiedź jest obecna w całych Ćwiczeniach oraz w Piśmie Świętym i Tradycji Kościoła. Zasadniczo powinniśmy rozumieć „duchy” jako określenie trzech dobrych wpływów i trzech przeciwstawnych im złych wpływów. Za dobre wpływy można uznać Boga (i Jego aniołów), pozytywne wpływy obecne w świecie oraz cnoty. Złe wpływy to diabeł, świat i ciało. 

Istoty duchowe: Przede wszystkim istotą duchową jest albo szatan i wszyscy aniołowie, którzy utracili łaskę i teraz działają jako demony, albo Bóg i dobrzy aniołowie, którzy trwają w zjednoczeniu z Bogiem, nadal wypełniając Jego wolę i swoje obowiązki. Istoty anielskie zostały stworzone przez Boga jako czyste duchy. Mają rozum i wolną wolę i są zdolne albo kochać Boga i innych, albo odwrócić się od Boga i w ten sposób żyć w nienawiści i wiecznym oddzieleniu od Niego. Biblia w Księdze Apokalipsy stwierdza, że jedna trzecia istot anielskich stworzonych przez Boga odwróciła się od Niego przez ostateczny grzeszny wybór i obecnie są one tym, co Kościół określa mianem „demonów”. Uważa się, że szatan zajmuje najwyższe miejsce wśród tych upadłych istot anielskich i jest głównym organizatorem ich diabelskiej działalności.

Dobre istoty anielskie stanowią te dwie trzecie istot duchowych, które nigdy nie zgrzeszyły, lecz wybrały wypełnianie swojego przeznaczenia: służenia Bogu i Jego świętej woli. Czynią to, wypełniając powierzone im naturalne obowiązki. Tradycyjnie, na podstawie Pisma Świętego, wyróżnia się dziewięć chórów (stopni) tych istot anielskich. Każdy stopień ma określone zadania. Zadaniem najwyższego stopnia (serafinów) jest otaczanie tronu Boga i trwanie w nieustannym uwielbieniu i wysławianiu Boga, wołając przez wieczność „Święty, Święty, Święty…”, gdy wchodzą w głęboką komunię z Bogiem. Najniższy z tych stopni (aniołowie stróżowie) ma obowiązek przekazywać nam, ludziom, wolę Boga dotyczącą naszego życia i pośredniczyć w udzielaniu Bożej łaski.

Natura anielska: To natura tych istot anielskich wyposaża je w rozmaite „naturalne moce duchowe”, z których korzystają albo w zjednoczeniu z wolą Boga (dwie trzecie duchów, które pozostały w zjednoczeniu z Bogiem), albo wbrew Jego Boskiej woli (jedna trzecia duchów, które upadły). Warto zrozumieć, że choć jedna trzecia tych istot duchowych utraciła przez grzech Bożą przychylność, nadal zachowują one swoje naturalne moce anielskie. Jedną z takich mocy jest przekazywanie nam, zwłaszcza za pośrednictwem naszej wyobraźni, różnych obrazów i myśli: podsuwanie sugestii, pobudzanie, ponaglanie, zachęcanie, zniechęcanie itd. Mówiąc prosto, mają naturalną zdolność komunikowania się i wykorzystują ją albo dla naszego wiecznego zbawienia, albo po to, by je zniweczyć. Bóg na to zezwala o tyle, o ile pozwala, by porządek naturalny toczył się swoim biegiem zgodnie z wolną wolą.

Zdolność wywierania wpływu: Jedną z naturalnych zdolności tych istot anielskich, której powinniśmy być świadomi, jest zdolność wywierania wpływu i podsuwania myśli. Na przykład demony mają naturalną zdolność podsuwania twojej wyobraźni wielu błędnych myśli, które prowadzą do zamętu. W przypadku ludzi dopuszczających się bardzo ciężkich grzechów demonom może być łatwo podsuwać ich wyobraźni najbardziej nikczemne sugestie, takie jak: „Ten człowiek nie zasługuje na to, by żyć — zabij!”. Jednak większość rozsądnych i dobrych ludzi od razu odrzuciłaby tak złą myśl. Dlatego demony najczęściej podsuwają subtelniejsze kłamstwa, takie jak: „Sprawiedliwość wymaga, by upokorzyć tego człowieka!” albo „To naprawdę nie jest aż tak zły grzech; Bóg zrozumie”. Wobec tych zaś, którzy są bardzo blisko Boga, te zwodnicze duchy będą jeszcze subtelniejsze. Osobie dążącej do świętości demon może podsunąć pomysł, który z pozoru wydaje się dobry… ale w rzeczywistości nie jest wolą Bożą. Te upadłe anioły będą udawać „aniołów światłości”, aby zwodzić. Mogą podsunąć twojej wyobraźni jakiś „dobry” pomysł na to, co masz zrobić dla Boga, doskonale wiedząc, że to czy tamto nie jest tym, czego Bóg od ciebie pragnie.

Dobrzy aniołowie również nieustannie do ciebie „mówią”, przekazując ci wolę Bożą za pomocą swoich naturalnych zdolności. Mogą pobudzać cię do miłosierdzia, współczucia i przebaczenia. Mogą też wzbudzać w tobie odwagę, by przeciwstawić się jakiemuś złu. Albo mogą otwierać twój umysł na pełniejsze rozumienie słowa Bożego, ucząc cię o pięknych tajemnicach wewnętrznego życia Boga i Jego woli. 

Rozeznawanie duchów to proces, w którym staramy się odczytać te różne anielskie przekazy, aby ustalić, czy dana myśl lub poruszenie pochodzi od dobrych duchów (a zatem ostatecznie jest zgodne z wolą Bożą), czy od złych duchów (a zatem jest sprzeczne z wolą Bożą).

Na potrzeby naszych rozważań, gdy zastanawiasz się nad nauczaniem św. Ignacego o „rozeznawaniu duchów”, wystarczy zrozumieć, że istnieją istoty anielskie (dobre i złe), które rzeczywiście porozumiewają się z tobą, wpływając na ciebie w jedną lub drugą stronę — zgodnie z Bożą wolą wobec twojego życia albo wbrew niej. Te reguły rozeznawania duchów odnoszą się wyłącznie do poruszeń w twojej duszy wywołanych przez owe dobre lub złe duchy, takich jak myśli, uczucia, pragnienia, skłonności, emocje, impulsy itd. Należy również zauważyć, że czasami możesz doświadczać myśli i innych poruszeń w duszy, które pochodzą od ciebie, wywołane przez twoją własną wolną wolę. Reguły „rozeznawania duchów” nie odnoszą się do tych myśli i poruszeń w twojej duszy. Nie odnoszą się również do innych naturalnych zjawisk, takich jak negatywne uczucia i myśli wynikające z depresji, wyczerpania fizycznego, zaburzeń równowagi chemicznej organizmu itd., ani do pozytywnych myśli i uczuć wynikających z takich rzeczy jak osiągnięcia, endorfiny, ćwiczenia fizyczne, ekscytacja itd. Chodzi tu wyłącznie o przekazy natury duchowej.

Świat: Tradycyjnie, gdy mówimy o „świecie” z biblijnego punktu widzenia, mamy na myśli powaby i pokusy, które napotykamy i które skłaniają nas do zdobycia wszystkiego, co ten świat może zaoferować. Na przykład pokusa doczesnej władzy, prestiżu, pieniędzy i tym podobnych rzeczy może bardzo silnie pociągać nas do egoistycznego działania dla tych przemijających życiowych satysfakcji. Częścią rozeznawania duchów jest zatem rozumienie i rozpoznawanie tych światowych wpływów w twoim życiu, a ostatecznie całkowite ich odrzucenie. 

Mając to na uwadze, trzeba też dostrzegać liczne dobre wpływy, które możesz napotkać na tym świecie. Na przykład możesz być świadkiem czyjejś heroicznej cnoty, takiej jak akt głębokiej wiary lub nadziei, albo jakiegokolwiek aktu chrześcijańskiej miłości, który inspiruje do większego upodobnienia się do Chrystusa. Być może włączasz radio i słyszysz inspirującą pieśń chrześcijańską, słuchasz poruszającego kazania albo widzisz kogoś, kto odważnie trwa pomimo wielkich prześladowań. Choć „świat” zazwyczaj odnosi się do pewnych złych wpływów, które napotykasz w życiu, istnieje też wiele dobrych wpływów, z którymi codziennie spotykasz się w życiu otaczających nas ludzi. Szukaj tych natchnień, a odrzucaj te, które nie pochodzą od Boga.

Ciało: Pokusy cielesne, których doświadczasz każdego dnia, również należą do złych wpływów duchowych, które musisz odrzucić. Są one najbardziej oczywiste i obejmują takie rzeczy jak lenistwo, pożądliwości oraz folgowanie sobie w jedzeniu i piciu. Codziennie będziesz napotykać, by tak rzec, „głosy”, które pociągają cię ku cielesnym wygodom sprzecznym z wolą Bożą i z twoją ludzką godnością. Te pokusy również trzeba odrzucić w całości. Post i umartwienie są pod tym względem wielką pomocą.

Z drugiej strony istnieją wielkie pomoce w walce z pokusami cielesnymi, które należy przyjmować całym sercem. Należą do nich liczne cnoty ludzkie, które nabywasz przez wierne życie chrześcijańskie, takie jak umiarkowanie, męstwo, roztropność i sprawiedliwość. Oczywiście pomogą ci również cnoty teologalne wiary, nadziei i miłości, gdy staną się one utrwalonymi nawykami skłaniającymi cię do działania zgodnie z wolą Bożą.

 

Doświadczenia duchowe a myślenie

Kolejną ważną rzeczą, którą trzeba zrozumieć, jest związek między twoimi wewnętrznymi doświadczeniami duchowymi a procesem myślenia. Przekazy duchowe (zarówno od dobrych, jak i od złych duchów) mają na celu wpływanie na twój proces myślenia i podejmowane przez ciebie decyzje. Na przykład pokusa pochodząca od złego ducha może przybrać postać silnego pragnienia, by surowo i krytycznie potraktować kogoś, kto na to „zasługuje”. To pragnienie doprowadzi do błędnego myślenia, takiego jak pochopny osąd. Gdy podejmiesz tę myśl, zaczyna się ona rozwijać i otwiera drzwi kolejnym pokusom o podobnym charakterze. Kiedy tak się dzieje, dobry duch może wzbudzić pragnienie przebaczenia i miłosierdzia. Jeśli to pragnienie zostanie przyjęte, wówczas w procesie racjonalnego myślenia można jasno pojąć wielką mądrość miłosierdzia i przebaczenia, a przez to owo pragnienie i przynaglenie do dobra będzie wzrastać.

Pod wieloma względami ostatecznym celem rozeznawania duchów jest oczyszczenie twoich myśli z błędów i karmienie ich Prawdą. Jezus jest Prawdą, a Jego doskonała wola musi zapanować w twoim umyśle. Kiedy tak się dzieje, wiara wzrasta i prowadzi do autentycznej nadziei i miłości. Natomiast gdy mnożą się błędne myśli, wiara, nadzieja i miłość powoli gasną, a tobie pozostaje nieracjonalne myślenie, odczuwanie i działanie.

 

Przegląd pierwszych reguł rozeznawania

Czternaście reguł przedstawionych przez św. Ignacego w tej pierwszej części można ująć bardziej ogólnie w cztery następujące grupy:

  1. Początkowe nawrócenie: Zrozumienie doświadczeń duchowych w duszy człowieka, który żyje w grzechu ciężkim, a następnie zaczyna intensywnie pracować nad przezwyciężeniem grzechu (Reguły 1–2).
  2. Pocieszenie duchowe: Czym jest oraz jak należy myśleć i postępować, gdy się go doświadcza (Reguły 3, 10, 11).
  3. Strapienie duchowe: Czym jest, skąd pochodzi oraz jak należy myśleć i postępować, gdy się go doświadcza. (Reguły 4–9, 11).
  4. Taktyki złego ducha: Zrozumienie jego metod oraz tego, jak można przezwyciężyć jego pokusy (Reguły 12–14).

 

Początkowe nawrócenie

Zacznij od rozważenia różnych wewnętrznych myśli i doświadczeń, przez które będziesz przechodzić, jeśli zmagasz się z kolejnymi grzechami ciężkimi i nadal tkwisz w tym błędnym kole. Jeśli mniej więcej tak wygląda twoje osobiste życie moralne, to zawarte w Regule pierwszej i drugiej wskazania, podsumowane poniżej, pomogą ci w dążeniu do uwolnienia się raz na zawsze od wszelkich nawyków grzechu ciężkiego.

Reguła pierwsza. Reguła pierwsza: Osobom, które przechodzą od jednego grzechu śmiertelnego do drugiego, nieprzyjaciel zwykle podsuwa pozorne przyjemności, sprawiając, że wyobrażają sobie zmysłowe rozkosze i przyjemności, aby mocniej je zniewolić i pogłębić ich wady i grzechy. Wobec tych osób dobry duch stosuje metodę przeciwną, kłując je i budząc wyrzuty sumienia przez osąd rozumu.

Reguła druga. Druga: W przypadku osób, które usilnie oczyszczają się ze swoich grzechów i postępują od dobrego ku lepszemu w służbie Boga, naszego Pana, metoda jest przeciwna do tej z Reguły pierwszej. Wówczas bowiem właściwością złego ducha jest gryźć, zasmucać i stawiać przeszkody, niepokojąc fałszywymi racjami, aby człowiek nie postępował naprzód. Dobremu duchowi zaś właściwe jest dodawać odwagi i sił, udzielać pocieszeń, łez, natchnień i pokoju, ułatwiając wszystko i usuwając wszelkie przeszkody, aby człowiek postępował w czynieniu dobra.

Grzech ciężki: Spójrz na swoje życie obiektywnie, to znaczy tak, jak ktoś, kto jest jedynie obserwatorem. Co widzisz? Czy dostrzegasz czyny, które stanowią wykroczenie w zakresie jednego lub kilku z siedmiu grzechów głównych (lub dziesięciu przykazań)? Jeśli tak, to zmagasz się z przechodzeniem od jednego grzechu ciężkiego do drugiego.

Być może od razu budzi się w tobie sprzeciw i próbujesz sobie wytłumaczyć, że twój grzech nie jest ciężki. Ale właśnie do takiego przekonania chce cię doprowadzić zły duch i jest to jedna z pierwszych pułapek, w które wpada wielu ludzi. Spójrz więc na swój grzech obiektywnie, jak postronny obserwator, i nazwij to, co widzisz. Jeśli dostrzegasz jeden lub więcej grzechów ciężkich z ostatniego miesiąca lub dwóch, zwróć szczególną uwagę na te początkowe reguły. Zachowaj uczciwość i obiektywizm.

Przyjemność: Jeśli ostatnio zmagasz się z grzechem ciężkim, to jedną z najczęstszych taktyk złego ducha jest podsuwanie twojej wyobraźni jakiejś zwodniczej przyjemności. Zły duch nie będzie kusił tym, co nieprzyjemne, ponieważ oczywiście nie przyniosłoby to skutku. Wykorzystuje rzeczy, które sprawiają przyjemność w jakiś niski sposób. Każdy z siedmiu grzechów głównych może przynosić chwilową przyjemność w bardzo niskiej i wypaczonej postaci. Właśnie to wykorzystuje zły duch.

Jak wykorzystuje te przyjemności? Podsuwa twojej wyobraźni myśl, że takie czy inne działanie przyniesie jakąś rozkosz i że jej pragniesz lub potrzebujesz. Będzie podsuwał twojej wyobraźni myśl, że „to nie jest takie złe” albo „to jest dobre”. Może chodzić o objadanie się, karcenie kogoś w gniewie, czyny nieczyste, jakąś kradzież itp. Ale cokolwiek to będzie, twoja wyobraźnia ukaże tę pokusę jako dobro, które jest przyjemne, a zatem pożądane. A dopóki będziesz trwać w nawyku grzechu ciężkiego, zły duch będzie ci dostarczał tyle pustej i zwodniczej przyjemności, ile tylko zdoła.

Gdy oddajesz się jednemu grzechowi po drugim, Bóg i dobrzy aniołowie będą walczyć o twoją duszę, stosując metodę przeciwną. Bóg będzie poruszał twoje sumienie, wzbudzając w tobie poczucie winy za grzech, aby dotarło do ciebie, że trzeba się zmienić. To łaska i należy ją za taką uznać, jeśli chcesz wyrwać się z błędnego koła grzechu. Zwracaj więc uwagę na wewnętrzne poczucie winy. Nie dlatego, że dobrze jest żyć w nieustannym wstydzie. Raczej dlatego, że dobre poczucie winy może pomóc ci wyrwać się z błędnego koła grzechu ciężkiego.

Kiedy zaczynasz uwalniać się od grzechu nałogowego i żyć w cnocie i wolności, zarówno dobre, jak i złe duchy będą przemawiać do ciebie w sposób przeciwny do tego, w jaki przemawiałyby do kogoś, kto po prostu przechodzi od jednego grzechu ciężkiego do drugiego. W tym przypadku św. Ignacy wskazuje cztery działania złego ducha wobec twojej duszy oraz siedem działań dobrych duchów. Jeśli chodzi o złego ducha, będzie on:

  1. Dręczyć twoje sumienie: Jakieś działanie może wytrącić cię z równowagi i wywołać nadmierny niepokój związany ze służeniem Bogu.
  2. Zasmucać cię: Gdy starasz się służyć woli Bożej, może ogarnąć cię niewytłumaczalny smutek. 
  3. Stawiać przeszkody na twojej drodze cnoty: Kiedy widzisz, z czym wiąże się służenie woli Bożej, możesz odczuwać przytłoczenie i myśleć, że brakuje ci sił, by prowadzić dobre chrześcijańskie życie w cnocie. Wola Boża wydaje się niemożliwa do wypełnienia. 
  4. Niepokoić twoją duszę fałszywym rozumowaniem: Możesz doświadczać pokusy utraty pokoju serca przez zwątpienie w miłość Boga lub w Jego działanie w twoim życiu. Twoje myśli mogą się pogmatwać i możesz stracić nadzieję.

Jednak Bóg i dobrzy aniołowie będą również działać na twoją duszę w następujący, przeciwny sposób:

  1. Dodawać odwagi: Choć widzisz przed sobą trudną drogę cnoty, możesz rozważać Psalm 23: „Pan jest moim pasterzem, nie brak mi niczego”. Wiesz, że możesz przejść przez „ciemną dolinę”, jeśli Bóg jest przy tobie.
  2. Dodawać siły: Możesz odczuwać, że Bóg mówi do ciebie: „Wystarczy ci mojej łaski”. Czujesz, jak ta siła wzbiera w twoim wnętrzu.
  3. Przynosić pocieszenia: Doświadczysz duchowej energii, radości i zapału, które można wyjaśnić jedynie jako łaskę. „Czeka na ciebie wolność”.
  4. Wywoływać łzy: Nie są to łzy smutku, lecz łzy, które uzdrawiają. Łzy będą oczyszczać, gdy otworzysz serce na oczyszczające miłosierdzie Boga i gdy napełni cię święty żal za grzechy. Te łzy dostrzegają wolność, która czeka.
  5. Dawać ci natchnienie: Doświadczysz duchowej jasności. Wszystko nabierze sensu. Będziesz jaśniej rozumieć wolę Boga i mocniej w nią wierzyć.
  6. Przynosić wewnętrzne uciszenie, które koi twoją duszę: „Zachowaj pokój, wszystko będzie dobrze”. Możesz odetchnąć z ulgą, gdy uświadomisz sobie działanie Boga w swoim życiu, wiedząc, że Bóg wszechświata cię kocha i ci pomaga. Niepokój i lęk słabną.
  7. Usuwać wszelkie przeszkody: Życie w cnocie i wolności od grzechu wydaje się osiągalne. Droga do świętości budzi zapał i z radością oczekujesz, że nią pójdziesz.

Te zestawienia działań Boga i złego ducha należy uważnie rozważać i wykorzystywać do badania własnych doświadczeń, gdy starasz się pokonać grzech. Zrozumienie twoich wewnętrznych doświadczeń pomoże ci rozeznać, czy pochodzą one od Boga, czy od złego ducha. Gdy już dokonasz tego rozeznania, łatwiej będzie ci podążać za wolą Boga i odrzucać wolę złego ducha.

Mówiąc prosto, kiedy starasz się przezwyciężyć grzech, zły duch będzie wywoływał w twojej duszy to, co święty Ignacy nazywa „strapieniem”, a Bóg będzie sprawiał „pocieszenie”. Zrozumienie różnicy między tymi dwoma wewnętrznymi doświadczeniami pomoże ci wybierać wolę Boga oraz odrzucać złego ducha i jego kłamstwa.

 

Pocieszenie duchowe

„Pocieszenie duchowe” to jeden ze sposobów, w jaki Bóg daje ci poznać swoje działanie w twoim życiu. W ten sposób prowadzi cię, dodaje ci otuchy i umacnia cię do podążania za Jego doskonałą wolą. W regule trzeciej święty Ignacy wskazuje rodzaje pocieszenia duchowego:

Reguła trzecia. Trzecia: O DUCHOWYM POCIESZENIU. Pocieszeniem nazywam to, gdy w duszy powstaje pewne wewnętrzne poruszenie, przez które dusza rozpala się miłością do swego Stwórcy i Pana; i gdy wskutek tego nie może miłować żadnej rzeczy stworzonej na obliczu ziemi dla niej samej, lecz tylko w Stwórcy ich wszystkich.

Podobnie wtedy, gdy wylewa łzy pobudzające do miłości swego Pana, czy to z żalu za własne grzechy, czy z powodu Męki Chrystusa, naszego Pana, czy też z powodu innych rzeczy bezpośrednio związanych ze służbą Jemu i oddawaniem Mu chwały.

Wreszcie pocieszeniem nazywam wszelki wzrost nadziei, wiary i miłości oraz wszelką wewnętrzną radość, która wzywa i pociąga ku rzeczom niebieskim i ku zbawieniu własnej duszy, uciszając ją i dając jej pokój w jej Stwórcy i Panu.

Te pocieszenia można ująć prościej w następujący sposób: 

  1. Rozpalenie miłością do Boga
  2. Miłość do wszystkich rzeczy stworzonych Sercem Boga
  3. Duchowe łzy
  4. Wzrost wiary, nadziei i miłości

Rozpalenie miłością do Boga: Ta forma pocieszenia duchowego jest wewnętrznym poruszeniem w twojej duszy, w którym po prostu „zakochujesz się” w Bogu. Trudno wyjaśnić, dlaczego kochasz — po prostu kochasz. Możesz zyskać nowe duchowe wejrzenie w wewnętrzne piękno i majestat Boga albo po prostu wyraźniej uświadomić sobie, że Bóg cię kocha. Owocem będzie wyraźna i niewątpliwa miłość do Boga. Kiedy doświadczasz takiego poruszenia w swoim sercu, raduj się, smakuj je, przyjmuj i rozkoszuj się nim. Możesz odczuwać to doświadczenie tylko przez chwilę albo znacznie dłużej.

Miłość do wszystkich rzeczy stworzonych Sercem Boga: Gdy twoje serce rozpala się miłością do Boga, będziesz także kochać wszystko na tym świecie nową miłością płynącą z natchnienia. Będziesz pełniej kochać innych ludzi, przyrodę i wszystkie rzeczy stworzone, tak jak kocha je Bóg. Często możesz „kochać” rzeczy w sposób egoistyczny. Twoja „miłość” do rzeczy jest raczej zaborczością. „Chcę tego!” albo „Potrzebuję cię!”, albo „To moje!”, albo „Naprawdę lubię to robić”. Ale łaska Boga poprowadzi cię do uporządkowania twojej egoistycznej „miłości” i przemiany jej w prawdziwą, bezinteresowną miłość. Ta bezinteresowna miłość będzie patrzeć na wszystkich ludzi i wszystkie rzeczy w twoim życiu z perspektywy Serca Chrystusa. Będziesz kochać ich tak, jak kocha ich Chrystus. Ta miłość niekoniecznie jest czymś, czego się uczysz; raczej rodzi się z natchnienia i z łatwością przychodzi twojemu sercu. Jest darem. A kiedy ją przyjmiesz, uświadomisz sobie, że jest to po prostu miłość Boga żyjąca w twoim sercu, prowadząca cię do kochania wszystkiego tak, jak On kocha.

Łzy duchowe: Łzy mogą mieć różne źródła. Jest czymś naturalnym, normalnym i zdrowym płakać po stracie ukochanej osoby lub w obliczu innej tragedii. Jednak łzy, o których tu mowa, nie należą do porządku naturalnego, lecz do nadprzyrodzonego. Są to „łzy duchowe”. Pomyśl na przykład o grzesznej kobiecie, która przyszła do Jezusa z żalem za grzechy i obmyła łzami Jego drogocenne stopy. Łzy te oczyściły jej własne serce. Były darem od Boga. Są one „duchowe” w tym sensie, że źródłem tego świętego smutku jest natchnienie od Boga. To, co Bóg przekazuje twojej duszy, jest tak głębokie, że wyrażasz to w sposób cielesny, przez łzy. Być może powodem jest twój żal za grzechy, uświadomienie sobie głębi cierpienia, które zniósł nasz Pan, lub głębokie uświadomienie sobie Jego doskonałej miłości do ciebie. Najważniejsze jest to, że ten przekaz jest tak głęboki i tak przemienia duchowo, iż znajduje wyraz w ten cielesny sposób — przez łzy.

Wzrost wiary, nadziei i miłości: Wzrost tych trzech cnót jest jednym z najbardziej wymownych znaków działania Boga w twoim życiu. Jeśli dostrzegasz, że twoja wiara wzrasta, to właśnie Bóg działa w twoim życiu. Wiara jest głębokim i przemieniającym poznaniem Boga i Jego woli. Rodzi pewność, której nie da się wyjaśnić samymi zdolnościami rozumu. A gdy wiara wzrasta, sprawia, że wzrasta również nadzieja pokładana w Bogu. Także nadzieja staje się pewna. „Wiesz”, że Bóg panuje nad wszystkim i przeprowadzi cię przez wszystko, z czym przyjdzie ci się zmierzyć w życiu. W konsekwencji wraz ze wzrostem wiary i nadziei rozpala się miłość, a ty odkrywasz w sobie nową miłość do Boga i miłość do innych, która po prostu jest. Po prostu kochasz i wiesz, że ta miłość jest możliwa tylko dzięki łasce Boga.

Jeśli chodzi o wzrost tych trzech cnót, nie ma granicy, do której mogą się one rozwijać. Bóg pragnie doprowadzić je w tobie do doskonałości. A gdyby osiągnęły w tobie doskonałość, twoje zjednoczenie z Bogiem i Jego świętą wolą byłoby doskonałe. Doskonałość tych cnót oznacza, że Bóg całkowicie cię posiada, a zły duch nie ma nad tobą żadnej władzy. Doskonałość tych cnót ostatecznie uwalnia cię od każdego grzechu, a nawet od najmniejszej duchowej niedoskonałości. Bardzo niewielu osiąga ten poziom świętości w tym życiu, ale wszyscy są do niego powołani i dzięki łasce Boga wszyscy mogą osiągnąć tę świętość. 

Ćwiczenia myślowe w czasie pocieszenia duchowego: Reguły dziesiąta i jedenasta zawierają kilka praktycznych wskazówek dotyczących tego, co można nazwać „ćwiczeniami myślowymi”, gdy doświadczasz pocieszenia duchowego. Pierwsze „ćwiczenie myślowe” z reguły dziesiątej brzmi następująco:

Reguła dziesiąta. Dziesiąta: Kto trwa w pocieszeniu, niech pomyśli, jak będzie się czuł w strapieniu, które nadejdzie później, i niech nabiera nowych sił na ten czas.

Ta reguła jest dość prosta. To sposób gromadzenia łaski pocieszenia duchowego, by skorzystać z niej następnym razem, gdy doświadczysz strapienia duchowego. Ta reguła przypomina ci również, że jeśli twoje życie nie osiągnęło jeszcze absolutnej doskonałości, strapienie duchowe z pewnością powróci. Innymi słowy, pocieszenie duchowe, którego doświadczasz, niekoniecznie pozostanie z tobą na zawsze. Przygotuj się więc już teraz!

Dla porównania przypomnij sobie biblijną historię Józefa, którego sprzedano w niewolę do Egiptu. Gdy wyniesiono go do służby faraonowi i uczyniono drugim po nim, jego kraj przeżywał okres obfitości żywności. Plony przewyższały to, co można było zużyć. Józef był mądry i postanowił zgromadzić nadmiar żywności na przyszłość, na wypadek klęski głodu. I właśnie tak się stało. Ponieważ jednak się przygotował, jego lud przetrwał suszę. Tak właśnie należy postępować z „obfitością”, której doświadczasz w pocieszeniu duchowym. Zachowuj ją w pamięci, zapamiętuj, co czujesz, czego doświadczasz i jakie dobre postanowienia podejmujesz. A w przyszłości, gdy doświadczysz strapienia, przywołuj doświadczenia z czasu pocieszenia duchowego i korzystaj z tego „pokarmu”, aby przetrwać próbę, którą niesie ze sobą strapienie duchowe.

Drugie „ćwiczenie myślowe”, które św. Ignacy zaleca na czas pocieszenia duchowego, znajduje się w pierwszej części reguły jedenastej:

Reguła jedenasta. Jedenasta: Kto doznaje pocieszenia, niech stara się uniżać i upokarzać tak bardzo, jak tylko może, myśląc o tym, jak niewiele może w czasie strapienia bez takiej łaski lub pocieszenia.

To ćwiczenie jest swego rodzaju „spojrzeniem na rzeczywistość” dla tych, którzy doświadczają pocieszenia duchowego. Choć takie pocieszenie pochodzi od Boga, ty w swojej słabości możesz odczuwać pokusę niewłaściwego wykorzystania daru tej łaski. Pokora pomoże ci uniknąć takiej pułapki. Pycha skłoni cię do myślenia, że jesteś kimś więcej, niż jesteś w rzeczywistości. Taki sposób myślenia poprowadzi cię jednak drogą pychy i jest pokusą pochodzącą od złego ducha. Sprawi, że zapomnisz, iż wszystko jest darem, wszystko jest łaską i miłosierdziem, a cała chwała należy do Boga. Dlatego, aby przeciwstawić się takiej pokusie, św. Ignacy zachęca cię do uniżania się w czasie każdego pocieszenia duchowego. W istocie im silniejsze pocieszenie, tym głębiej trzeba ci się uniżyć przed Bogiem. Uchroni cię to przed pobłądzeniem w pysznym myśleniu.

Jeśli uniżasz się w chwilach duchowego pocieszenia, otrzymywane przez ciebie łaski zostają w pewnym sensie pomnożone w sposób wykładniczy. Dzieje się tak dlatego, że twoja pokora pozwoli owocom duchowych pocieszeń łatwiej rozciągać się na przyszłe chwile pokusy. Na przykład, jeśli doświadczasz duchowego pocieszenia i czujesz się jak na szczycie świata, a wskutek tego zaczynasz mieć o sobie bardzo wysokie mniemanie, moc tego pocieszenia nie przetrwa. Jeśli więc następnego dnia ogarnie cię strapienie i twoja wiara zostanie wystawiona na próbę, możesz nie wytrwać. Jeśli jednak podczas wcześniejszego doświadczenia duchowego pocieszenia zachowasz pokorę, łaska ta zostanie niejako zachowana na później i pozwoli ci stawić czoła próbie dzięki trwałej mocy tamtego pocieszenia. Pokora pośród duchowego pocieszenia rodzi poznanie i właściwy sposób myślenia, które trwają znacznie dłużej niż towarzyszące ci dobre uczucia. To poznanie jest głębszą postacią wiary, a wiara ta będzie ci potrzebna, gdy będziesz przechodzić przez życiowe próby. Wiara poprowadzi cię ku nadziei i miłości wtedy, gdy będą najbardziej potrzebne.

 

Strapienie duchowe

Święty Ignacy wyjaśnia wewnętrzne doświadczenia „strapienia duchowego” w regule czwartej w następujący sposób:

Reguła czwarta. Czwarta: O DUCHOWYM STRAPIENIU. Strapieniem nazywam wszystko, co jest przeciwieństwem tego, o czym mówi reguła trzecia, jak na przykład ciemność duszy, panujące w niej zamieszanie, poruszenie ku rzeczom niskim i ziemskim, niepokój wywołany różnymi poruszeniami i pokusami, skłaniający do nieufności, bez nadziei, bez miłości, kiedy człowiek czuje się całkiem leniwy, letni, smutny i jakby oddzielony od swego Stwórcy i Pana. Jak bowiem pocieszenie jest przeciwieństwem strapienia, tak też myśli rodzące się z pocieszenia są przeciwne myślom rodzącym się ze strapienia.

A w regule dziewiątej święty Ignacy podaje trzy przyczyny strapienia duchowego:

Reguła dziewiąta. Dziewiąta: Są trzy główne powody, dla których ogarnia nas strapienie.

Pierwszy: ponieważ jesteśmy letni, leniwi lub niedbali w naszych ćwiczeniach duchowych; dlatego z naszej winy oddala się od nas pocieszenie duchowe.

Drugi: aby nas wypróbować i zobaczyć, na ile nas stać i jak bardzo oddajemy się Jego służbie i chwale bez tak wielkiej zapłaty w postaci pocieszenia i wielkich łask.

Trzeci: aby dać nam prawdziwe poznanie i zrozumienie, byśmy wewnętrznie odczuli, że nie od nas zależy zdobycie lub zachowanie wielkiej pobożności, żarliwej miłości, łez ani żadnego innego pocieszenia duchowego, lecz że wszystko jest darem i łaską Boga, naszego Pana; a także byśmy nie wili sobie gniazda w tym, co nie jest nasze, unosząc się w myślach pychą lub próżną chwałą i przypisując sobie pobożność lub inne przejawy duchowego pocieszenia.

Zacznijmy od wyjaśnienia tych trzech przyczyn strapienia duchowego. Gdy zrozumiesz przyczyny, przyjrzysz się samym wewnętrznym doświadczeniom strapienia.

Pierwsza przyczyna: Letniość i lenistwo lub niedbałość —Pierwszą z trzech przyczyn strapienia duchowego jest twój własny grzech. Zostaje tu wskazany wyraźny związek między osobistym grzechem a utratą pocieszenia pochodzącego od Boga. Jest to logiczna konsekwencja grzechu. Gdy grzeszysz, wypychasz Boga ze swojego życia, a kiedy to robisz, tracisz wszelkie wyraźne poczucie Jego bliskości. Z tego powodu, jeśli doświadczasz jakiejkolwiek postaci strapienia duchowego (zdefiniowanego w następnej części), najpierw zrób rachunek sumienia, aby rozeznać, czy jest ono skutkiem twojego grzechu, czy też nie. Bardzo często dostrzeżesz związek między jakimś swoim grzesznym czynem, a nawet zaniedbaniem, a utratą duchowego pocieszenia i bliskości z Bogiem. Bóg odbiera ci w takich chwilach swoje pocieszenie po to, by zaprosić cię do zmiany, do nawrócenia serca, aby zwróciło się na powrót ku Niemu i przyjęło uzdrowienie z grzechu. Ta utrata pocieszenia jest łaską od Boga, która ma pomóc ci wyraźniej uświadomić sobie własny grzech i całym sercem powrócić do Boga.

Druga przyczyna: Aby nas wypróbować — Jeśli po zrobieniu rachunku sumienia nie widzisz żadnego wyraźnego związku między doświadczanym strapieniem duchowym a twoim grzechem, warto rozważyć, czy twoje wewnętrzne doświadczenie strapienia nie jest raczej próbą, którą Bóg dopuszcza, aby pomóc ci na drodze do zbawienia, niż skutkiem grzechu. Chociaż Bóg nigdy nie jest główną przyczyną wewnętrznej próby, często pozwala nam przez takie próby przechodzić, aby dać nam możliwość odniesienia wielu duchowych korzyści.

Na przykład, kiedy doświadczasz strapienia bez żadnej widocznej przyczyny (to znaczy nie z powodu swojego grzechu), jest to okazja (próba), dzięki której możesz okazać czystszą miłość do Boga. To okazja, by kochać Boga z samej tylko miłości, a nie ze względu na jakiekolwiek miłe uczucie czy pocieszenie.

Ponadto takie próby są dla ciebie zaproszeniem do ugruntowania prawdy o twojej tożsamości jako sługi wielkiego Króla. Prawdziwy sługa będzie kochać Króla i służyć Mu zarówno w dobrych, jak i w trudnych chwilach. Jeśli pośród próby duchowego strapienia potrafisz kochać Boga swoimi czynami, wówczas twoja tożsamość wiernego sługi zostaje pełniej ugruntowana i urzeczywistniona w życiu. Nie będziesz kochać Boga dlatego, że „coś z tego masz”; będziesz Go kochać dlatego, że jest twoim Bogiem i jest godzien twojej miłości.

Co więcej, twoja miłość do Boga staje się coraz bardziej zdecydowana i zaangażowana. Łatwo jest kochać, gdy korzyść jest wyraźna (pocieszenie), ale potrzeba determinacji, zaangażowania i prawości, by kochać wtedy, gdy „korzyść” jest mniej widoczna. W ten sposób umacniasz się w postanowieniu, by kochać we wszelkich okolicznościach.

Próby pomagają ci także wzrastać w poznaniu siebie. W szczególności poznajesz, kim jesteś jako dziecko Boże i dlaczego postępujesz tak, jak postępujesz. Dlaczego kocham Boga? Dlaczego Mu służę? Próby pomagają znaleźć jaśniejsze odpowiedzi na te pytania, a w rezultacie je oczyszczają.

Wreszcie taka próba pomaga ci zrozumieć, jak blisko ciebie jest Bóg. Początkowo doświadczenie strapienia może sprawiać, że „czujesz”, jakby Bóg był daleko. Jednak dzięki wytrwaniu w próbie i przejściu przez nią dojdziesz do zrozumienia Jego głębokiej miłości do ciebie i Jego bliskości na nowym poziomie — na poziomie bardziej oczyszczonej wiary. Będziesz wierzyć nie ze względu na to, co czujesz, lecz ze względu na to, co poznajesz przez wiarę. Poprowadzi cię to na nowy poziom nadziei i miłości.

Trzecia przyczyna: Dać nam prawdziwe poznanie i zrozumienie — Trzecią przyczyną twojego wewnętrznego doświadczenia strapienia duchowego jest szczególny rodzaj poznania: świadomość, że uzyskanie i zachowanie pocieszenia przekracza twoje własne możliwości. To poznanie pozwala ci wzrastać w pokorze i zależności od Boga. Zaczynasz rozumieć, że wszystko jest darem, za który należy się wieczna wdzięczność. Uświadamiasz sobie, że dobre odczucia towarzyszące pocieszeniu nie są twoim prawem, nie są czymś, na co udało ci się zapracować, nie są czymś, na co zasługujesz ani co zyskujesz własnym wysiłkiem. Przeciwnie, uświadamiasz sobie, że bez Boga jesteś niczym. Bez Bożej łaski i miłosierdzia nic nie możesz uczynić i nie możesz osiągnąć pełni życia. To pokorne uznanie prawdy lepiej przygotuje cię do przyjmowania nieograniczonych darów łaski, którymi Bóg chce cię obdarzyć. Ta pokora ukazuje ci prawdę o tym, kim jesteś i kim jest Bóg.

Po opisaniu powyższych przyczyn strapienia duchowego nadszedł czas, by przedstawić następujące doświadczenia wewnętrzne, które mogą towarzyszyć człowiekowi w tym stanie:

  1. Ciemność duszy: Wewnętrzna udręka, która bezpośrednio uderza w wiarę człowieka. Depresja psychiczna lub wyczerpanie fizyczne. Pokusa duchowego zamętu, który wpływa na wiarę.
  2. Niepokój: Wewnętrzne rozdrażnienie. Brak pokoju. Przypomnij sobie słynne słowa św. Augustyna z Wyznań: „Niespokojne są nasze serca, o Panie, dopóki nie spoczną w Tobie”.
  3. Skłanianie się ku rzeczom niskim i ziemskim: Pokusa szukania „pocieszenia” w czymś innym niż Bóg, na przykład w grzechach cielesnych.
  4. Niepokój wywołany różnymi poruszeniami i pokusami: Wewnętrzne rozchwianie tak silne, że człowiek doznaje pokus przez różne wewnętrzne poruszenia. 
  5. Skłanianie się ku brakowi ufności: Zwątpienie w siebie i niepewność, zwłaszcza co do Boga i spraw wiary. Podchodzenie do życia ze słabością i brakiem zdecydowania.
  6. Bez nadziei: Zamęt w wierze prowadzący do „odczuwanej” utraty nadziei pokładanej w Bogu i Jego woli. Brak motywacji do działania, gdy nie otrzymuje się „pozytywnej informacji zwrotnej”.
  7. Bez miłości: Brak odczuwania miłości — czy to do Boga, czy ze strony Boga.
  8. Lenistwo, oziębłość, smutek: Atak na duchową energię, która pobudza człowieka do kochania Boga i służenia Mu. 
  9. Jakby w oddzieleniu od swego Stwórcy i Pana: Głębokie i bolesne doświadczenie całkowitej utraty Boga. W pełni objawia się to w człowieczeństwie Jezusa na krzyżu, gdy wołał do Ojca: „Boże mój, Boże mój, czemuś Mnie opuścił?”.

Choć te doświadczenia strapienia duchowego mogą początkowo wydawać się straszne i niepożądane, w rzeczywistości są niezwykłymi aktami Bożego miłosierdzia. Dają ci sposobność wzrastania w wierze, nadziei i miłości w sposób najczystszy i najgłębszy, jaki jest możliwy dla człowieka. Gdy wzbudzasz akty wiary, nadziei i miłości, doświadczając tych strapień, Bóg cię umacnia. Przemienia cię z dziecka w osobę duchowo dojrzałą i niezachwianą na chrześcijańskiej drodze.

Trzeba jednak powiedzieć, że jeśli strapienie i pokusa płynąca z tego doświadczenia strapienia nie zostaną w pełni odrzucone, będziesz bardzo cierpieć, dając się wciągnąć w zamęt i grzech. Jest tak zwłaszcza dlatego, że ten, kto nie odrzuca strapienia, zmaga się również z błędnym myśleniem, dopuszczając do siebie idee sprzeczne z prawdą. Jeśli ulegniesz strapieniu, doprowadzi cię ono do myśli o porzuceniu modlitwy, odwróceniu się od wiary, kwestionowaniu Boga, zagubieniu w życiu i poddaniu się rozpaczy. Myśli te trzeba jednak odrzucić, aby łaska próby, przez którą przechodzisz, przyniosła dobry owoc, którym Bóg chce cię obdarzyć.

Ponieważ te pokusy są realne, św. Ignacy podaje cztery reguły, które mają ukierunkować twoje myślenie podczas doświadczeń strapienia duchowego. Można je znaleźć w Regułach od piątej do ósmej oraz w drugiej części Reguły jedenastej z Ćwiczeń duchowych. Przeczytaj je uważnie i wracaj do nich zawsze, gdy doświadczasz jakiejkolwiek formy strapienia duchowego:

Reguła piąta. Po piąte: W czasie strapienia nigdy nie dokonywać zmiany, lecz trwać mocno i niezmiennie przy postanowieniach i decyzji, przy których trwało się w dniu poprzedzającym takie strapienie, albo przy decyzji, przy której trwało się podczas wcześniejszego pocieszenia. Bo jak w pocieszeniu prowadzi nas i doradza nam raczej duch dobry, tak w strapieniu — duch zły, za którego radami nie możemy obrać drogi prowadzącej do słusznej decyzji. 

Reguła szósta. Po szóste: Chociaż w strapieniu nie powinniśmy zmieniać naszych pierwotnych postanowień, bardzo pomaga usilne zmienianie samych siebie wbrew temu strapieniu, na przykład przez gorliwsze oddawanie się modlitwie, rozmyślaniu, starannemu rachunkowi sumienia oraz przez hojniejsze podejmowanie jakiegoś odpowiedniego sposobu pokuty.

Reguła siódma. Po siódme: Niech ten, kto jest w strapieniu, rozważy, jak Pan pozostawił go na próbę z jego naturalnymi siłami, aby opierał się różnym poruszeniom i pokusom nieprzyjaciela; może bowiem tego dokonać z Bożą pomocą, która zawsze przy nim pozostaje, choć jej wyraźnie nie dostrzega: Pan odebrał mu bowiem wielką gorliwość, wielką miłość i obfitą łaskę, pozostawiając mu jednak łaskę wystarczającą do wiecznego zbawienia.

Reguła ósma. Po ósme: Niech ten, kto jest w strapieniu, stara się trwać w cierpliwości, która jest przeciwieństwem doznawanych przez niego udręk; i niech myśli o tym, że wkrótce dozna pocieszenia, stosując przeciw strapieniu środki, o których mowa w regule szóstej.

Reguła jedenasta. Po jedenaste: …Przeciwnie zaś, niech ten, kto jest w strapieniu, myśli o tym, że może wiele z łaską wystarczającą do odparcia wszystkich swoich nieprzyjaciół, czerpiąc siłę ze swego Stwórcy i Pana.

 

Taktyki złego ducha

Święty Ignacy kończy swój pierwszy zbiór reguł trzema spostrzeżeniami dotyczącymi taktyk złego ducha. Zrozumienie tych taktyk pomoże ci osłabić jego zły atak i udaremnić jego dręczące działanie. 

Reguła dwunasta. Po dwunaste: …podobnie nieprzyjaciel zwykł słabnąć i tracić ducha, a jego pokusy pierzchają, gdy osoba ćwicząca się w sprawach duchowych śmiało stawia czoło pokusom nieprzyjaciela, czyniąc coś zupełnie przeciwnego. I przeciwnie, jeśli osoba ćwicząca się zaczyna odczuwać lęk i tracić ducha, doznając pokus, nie ma na obliczu ziemi bestii tak dzikiej jak nieprzyjaciel natury ludzkiej, który z tak wielką złośliwością realizuje swój potępienia godny zamiar.

Święty Ignacy daje tu jasną radę: zachowuj siłę, ufność i pełnię wiary. Zły duch próbuje wywołać lęk i niepokój. A gdy uda mu się wzbudzić ten lęk, zyskuje wpływ i władzę nad tobą. Kiedy jednak od razu odrzucasz go i jego kłamstwa z ufnością w Chrystusie, wówczas bardzo słabnie i kuli się przed twoją wiarą. Moc złego ducha, by cię dręczyć, pozostaje w bezpośrednim związku z twoją duchową siłą lub duchową słabością. Gdy tobie brakuje sił, on jest silny. Gdy masz siłę, on jest słaby.

Reguła trzynasta. …podobnie, gdy nieprzyjaciel natury ludzkiej podsuwa duszy sprawiedliwej swoje podstępy i namowy, chce i pragnie, aby je przyjęła i zachowała w tajemnicy; kiedy jednak ujawnia je swojemu dobremu spowiednikowi lub innej osobie duchowej, która zna jego oszustwa i złe zamiary, jest mu to bardzo przykre, ponieważ z odkrycia jego jawnych podstępów wnioskuje, że nie zdoła doprowadzić do skutku rozpoczętego niegodziwego działania.

Zły duch zyskuje nad tobą władzę, gdy ze strachu ukrywasz jego złe ataki. Kiedy jednak pokornie wyciągasz jego ataki na światło, zwłaszcza ujawniając je kierownikowi duchowemu lub spowiednikowi, traci nad tobą władzę. Jego ataki są jak pleśń. Gdy pleśń pozostaje w ciemności, rozrasta się. Gdy zostaje wystawiona na światło, ginie. Dlatego otwarte i szczere mówienie o tym, czego doświadczasz w sferze duchowej, zawsze przynosi duchowe owoce. 

Reguła czternasta. …podobnie nieprzyjaciel natury ludzkiej, krążąc, przygląda się po kolei wszystkim naszym cnotom: teologalnym, kardynalnym i moralnym; a tam, gdzie znajduje nas najsłabszymi i gdzie najwięcej nam brakuje do naszego wiecznego zbawienia, tam nas atakuje i usiłuje nas zdobyć.

Zły duch zazwyczaj atakuje cię w twoim najsłabszym punkcie. Dlatego miej świadomość swoich słabości! Jeśli zmagasz się z grzechem nałogowym, najprawdopodobniej właśnie tam zaatakuje. W istocie wszystko, z czym się zmagasz, jest potencjalnym obszarem ataku złego ducha. Być może masz trudność z braniem na siebie zbyt wielu obowiązków, zmagasz się z grzechami cielesnymi albo masz skłonność do plotkowania itp. Jakakolwiek jest twoja słabość, właśnie tam zaatakuje. Jeśli jednak dobrze wiesz, kim jesteś i z jakimi słabościami zmagasz się najbardziej, będziesz mieć dobrą podstawę, by odpierać i przezwyciężać jego ataki, gdy nadejdą.

Spis treści

Rozdział szósty: Rozeznawanie duchów — część druga

Udostępnij tę stronę: