በዚህ ምዕራፍ የተብራሩት ሦስቱ የጸሎት ዘዴዎች፣ ቅዱስ ኢግናጥዮስ ያስተማረውንና በየቀኑ ልትጠቀምበት የምትችለውን ተግባራዊ አቀራረብ ያቀርቡልሃል።
የመጀመሪያው ዘዴ
የመጀመሪያው የጸሎት ዘዴ ሦስት መሠረታዊ ጥያቄዎችን እንዴት እንደምትጠቀምባቸውና ስለ ኃጢአት፣ ስለ ነፍስህ ችሎታዎች እና ስለ ሰውነትህ የስሜት ሕዋሳት ከሚሰጡት ትምህርቶች ጋር እንዴት እንደምታዛምዳቸው ያስተምርሃል። ልታስብባቸው የሚገቡት ሦስቱ ጥያቄዎች እነዚህ ናቸው፦
- …ን በተመለከተ የእግዚአብሔር ፈቃድ ምንድን ነው?
- በዚህ ረገድ ያለሁበት ሁኔታ እንዴት ነው?
- እንዴት ልሻሻል እችላለሁ?
ኢግናጥዮስ የሚጀምረው ወደ ሰባቱ ዋና ዋና ኃጢአቶችና ወደ አሥሩ ትእዛዛት በመጠቆም ነው። እነዚህን የሕሊና ምርመራዎች ቀደም ሲል በሚገባ ብታውቃቸውም፣ በዚህ የኢግናጥዮስ ዘዴ መሠረት በቀጣይነት ለመጠቀምባቸው ራስህን ለመስጠት ሞክር። የሚያስገርመው፣ ቅዱስ ኢግናጥዮስ እነዚህን ዋና ዋና ኃጢአቶች እንደምትፈጽምና ትእዛዛቱንም እንደምትጥስ በቀላሉ መገመቱ ነው፤ ይህም በከባድ መንገድ እንዳይሆን ተስፋ ቢደረግም፣ ቢያንስ ፍጹም ባለመሆንህ ምክንያት ይከሰታል። ስለዚህ ዓላማው ያለማቋረጥ በጥፋተኝነት ስሜት መኖር ሳይሆን፣ እንደ አነጋገር ያህል፣ የማያቋርጥ «እንክብካቤ» ማድረግ ነው። ስለዚህ እያንዳንዱን ዋና ኃጢአትና እያንዳንዱን ትእዛዝ ዘወትር መመርመር እንደሚያስፈልግህ በቀላሉ መቀበል ከቻልህ፣ በየቀኑ ለማሰላሰል የሚሆን ብዙ ነገር ይኖርሃል። ምናልባትም በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ እያንዳንዱን ትእዛዝ ቀስ በቀስ በማለፍ ለሚመረምር ዘዴ ራስህን ልትሰጥ ትችላለህ። በዕለታዊ የሕሊና ምርመራህ በየቀኑ አንድ ነጥብ በማሰብ፣ በአንዱም ሆነ በሌላው ኃጢአት ውስጥ እጅግ ከመዘፈቅ ትጠበቃለህ።
እንደ ምሳሌ፣ የመጀመሪያውን ትእዛዝ አስብ፦ «እኔ ጌታ አምላክህ ነኝ፤ ከእኔ በፊት ሌሎች አማልክት አይኑሩህ።» በዕለቱ መጨረሻ ራስህን እንዲህ ብለህ ጠይቅ፦ «እግዚአብሔር በዚህ ትእዛዝ ከእኔ ምን ይፈልጋል? እያንዳንዳችን እርሱን ከአማልክት ሁሉ በላይ የሆነ አምላክ አድርገን እንዴት እንድንይዘው ይፈልጋል?» ከዚያም ራስህን ተመልከትና፣ «በዚህ ረገድ ያለሁበት ሁኔታ እንዴት ነው? እግዚአብሔርን ብቸኛው የሕይወቴ አምላክ አድርጌ እየኖርሁ ነው? ሌሎች ምን አማልክት አሉኝ?» ብለህ ጠይቅ። በመጨረሻም፣ «ነገ በዚህ ረገድ እንዴት ልሻሻል እችላለሁ? በተግባር ምን ማድረግ እችላለሁ?» ብለህ በማሰብ ደምድም። ይህን ቀላል ዘዴ በዕለታዊ የጸሎት ሕይወትህ ውስጥ በታማኝነት ከተጠቀምህበት፣ በቀናው መንገድ ላይ እንድትቆይ ይረዳሃል።
እነዚህን ሦስት ጥያቄዎች ስለ ነፍስህ ሦስት ችሎታዎችም አዘውትረህ ልትጠይቅ ይገባል፦
- አእምሮ
- የማስታወስ ችሎታ
- ፈቃድ
በየቀኑ አንዱን፣ ወይም በሳምንት አንዱን ብቻ እንኳ ምረጥና፣ እግዚአብሔር እያንዳንዱ ችሎታ ለክብሩ እንዴት እንዲውል እንደሚፈልግ፣ ይህን ምን ያህል በሚገባ እያደረግህ እንደሆነና እንዴት መሻሻል እንደምትችል ራስህን ጠይቅ።
በመጨረሻም፣ ስለ አምስቱ የስሜት ሕዋሳት እነዚሁን ሦስት ጥያቄዎች አስብ። ማየቴ፣ ድምፄ፣ ማሽተቴ፣ መስማቴና መዳሰሴ እንዴት እጅግ ከፍ ያለውን ክብር ለእግዚአብሔር እየሰጡ ነው? በዚህ ረገድ ያለሁበት ሁኔታ እንዴት ነው? ነገስ እንዴት ልሻሻል እችላለሁ?
ከእነዚህ አንዱን ማሰብ ከመጀመርህ በፊት፣ በዚያ ጉዳይ ላይ ግንዛቤ እንዲሰጥህ ጸልይ፤ ማሰላሰሉን አድርግ፤ ከዚያም ጸጋን በመለመን፣ ለምሳሌ «አባታችን ሆይ» ወይም «ሰላም ለኪ ማርያም» በመጸለይ ደምድም።
ሁለተኛው ዘዴ
ሁለተኛው የጸሎት ዘዴ እጅግ ቀላል ነው፤ ሆኖም ለብዙዎች በመጀመሪያ ብዙ ልምምድ ይጠይቃል። በመጀመሪያ፣ ኢግናጥዮስ ለጸሎት የበለጠ እንደሚያመችህ ተቀምጠህ ወይም ተንበርክከህ እንድትጸልይ ይጋብዝሃል። ሁለተኛ፣ ይህን ዘዴ ለአንድ ሙሉ ሰዓት መጠቀም እንደሚቻል፣ እንዲያውም እንዲሁ መጠቀም «እንደሚገባ» ይጠቅሳል። ሦስተኛ፣ ይህም ጸሎት እንደ ሌሎቹ ጸሎቶች ሁሉ፣ ለመጀመር በአግባቡ ዝግጁ እንድትሆን ጥቂት ቆም ብለህ በመንፈስ ራስህን በመሰብሰብ እንዲጀመር ያስተምራል። በሌላ አነጋገር፣ ዝም ብለህ መጸለይ አትጀምር፤ ይልቁንም ለጸሎት ተዘጋጅ፣ ስለ ጸሎትህ ጸልይ፣ ለጸሎት ተስማሚ ሁኔታ ውስጥ እስክትገባም ጠብቅ።
የጸሎቱ ትኩረት «አባታችን ሆይ»፣ «ሰላም ለኪ ማርያም»፣ «የሐዋርያት የእምነት መግለጫ» ወይም ሌላ በሚገባ የተዘጋጀና ለማሰላሰል የሚያመች ጸሎት ሊሆን ይችላል። «የሚያመች» ሲባል፣ ጸሎቱ በእግዚአብሔር ተመስጦ የተሰጠ መሆኑ ግልጽ የሆነና በበቂ ሁኔታ የተፈተነ መሆን አለበት።
እንደተጠቀሰው፣ አንዴ ዝግጁ ከሆንህ አቀራረቡ ቀላል ነው። ጸሎቱን ጀምርና በጣም ቀስ ብለህ ቀጥል። ምናልባት መጀመሪያ አንድ ወይም ሁለት ጊዜ ቀስ ብለህ ልትጸልየው ትችላለህ። ከዚያ ግን በየተራ አንድ ቃል ብቻ ውሰድ። ለምሳሌ፣ «አባታችን ሆይ» የሚለውን ጸሎት የምትጠቀም ከሆነ፣ «የእኛ» በሚለው ቃል መጀመር ትችላለህ። ያንን ቃል ጸልይና ቆም በል። አሰላስለው። ከሁሉም አቅጣጫ ተመልከተው። ወደ ትርጉሙ ጥልቀት ግባ።
«የእኛ» በሚለው ቃል፣ ከሌሎች ጋር ያለህን አንድነት ማየት ትችላለህ። እግዚአብሔር የሁሉም አባት መሆኑን ታያለህ። እርሱ አባት ብቻ ሳይሆን፣ «የእኛ» አባት በመሆኑ፣ እግዚአብሔር ከእኛ ጋር ያለውን ግላዊ ግንኙነት ፊት ለፊት ትገነዘባለህ። እርሱ «የእኔ» አባት ነው፤ ወዘተ።
ማሰላሰሉ ፍሬ እያፈራና እየመገበህ እስካለ ድረስ፣ በእያንዳንዱ ቃል ላይ በተቻለህ መጠን ብዙ ጊዜ አሳልፍ። አንድ ቃል ለአንድ ሙሉ ሰዓት በቂ ከሆነ፣ በዚያው አንድ ቃል ላይ ቆይ። መጀመሪያ ይህ ሊከብድህ ይችላል። ነገር ግን በዚህ ዘዴ እየተለማመድህ ስትሄድ፣ ዘዴው እጅግ ብዙ ፍሬ እንደሚያፈራና በእያንዳንዱ ጸሎት ውስጥ ያለው ምሥጢር ምን ያህል ጥልቅ እንደሆነ ታገኛለህ። ይህም ወደፊት ያንን ጸሎት በምትጸልይበት በእያንዳንዱ ጊዜ፣ የበለጠ ለውጥ እንዲያመጣብህ ያደርገዋል።
ሦስተኛው ዘዴ
ይህ ሦስተኛውና የመጨረሻው ዘዴ፣ የጸሎትህ ትኩረት «አባታችን»፣ «ሰላም ለኪ ማርያም»፣ «ጸሎተ ሃይማኖት» ወይም ሌላ ተመሳሳይ ጸሎት በመሆኑ፣ ከሁለተኛው ዘዴ ጋር ይመሳሰላል። በዚህ ጊዜ ግን ዓላማው ከአተነፋፈስህ ምት ጋር አስማምተህ በመጸለይ ሰውነትንና መንፈስን አንድ ማድረግ ነው። ይሁን እንጂ በዚህ ክርስቲያናዊ የአእምሮ ጸሎት ዘዴ ውስጥ ዋናው ነገር ትኩረትህን በጸሎቱ ይዘት ላይ ማቆየት ነው። በሌሎች የዓለም ሃይማኖቶች እንደሚደረገው አታሰላስልም። ይልቁንም ትኩረትህን በጸሎቱ ላይ በማድረግ ታሰላስላለህ። በዚህ ዘዴ ግን ጸሎቱ ከአተነፋፈስህ ምት ጋር ተስማምቶ ስለሚከናወን፣ ከሰውነትህ ጋር አንድ ይሆናል። ስለዚህ እስትንፋስ ወደ ውስጥ ስታስገባና ወደ ውጭ ስታወጣ «የእኛ» ትላለህ። በሚቀጥለው እስትንፋስ «አባት» ትላለህ። በቀጣዩም «የሆንክ» ትላለህ። እንዲሁም «አባታችን» ወይም የመረጥኸውን ሌላ ጸሎት ትቀጥላለህ።
ይህ ዘዴ ለሁሉም ሰው የሚስማማ ላይሆን ቢችልም፣ በቤተ ክርስቲያናችን ታሪክ ከታላላቅ ቅዱሳን አንዱ ያስተማረው ዘዴ ነው። ስለዚህ ሞክረው፣ ፍሬ እንደሚያፈራም በተስፋ ጠብቅ።
ማጠቃለያ
የሎዮላው ቅዱስ ኢግናጥዮስ ድንቅ መንፈሳዊ ሥራ በሆነው መንፈሳዊ ልምምዶች መጽሐፉ ያስተማራቸውን ዘዴዎችና ጸሎቶች በአጠቃላይ የሚያስተዋውቀው ይህ ክፍል እዚህ ይጠናቀቃል። ይህ መጽሐፍ ብዙ ነገሮችን አካትቶ ይዟል፤ ስለዚህ ማሰላሰያዎቹንና ትምህርቶቹን አንድ ጊዜ አንብበህ እንደምትተዋቸው አትመልከታቸው። እነዚህ ትምህርቶችና ማሰላሰያዎች ለመንፈሳዊ ሕይወትህና ከእግዚአብሔር ጋር ላለህ ግንኙነት ፍሬያማ ሆነው ካገኘሃቸው፣ በእነዚህ ትምህርቶችና ጸሎቶች ላይ ማሰላሰልህን ቀጥል። ምናልባትም ስለ ቅዱስ ኢግናጥዮስ የተጻፈ ሌላ መጽሐፍ ፈልግ፣ ወይም ከዚህ መጽሐፍ ይበልጥ ወደ ረዱህ ክፍሎች ተመለስ።
አንዳንዶች የቅዱስ ኢግናጥዮስ ዘዴዎች አስቸጋሪና ውስብስብ ሆነው ያገኟቸዋል። ይህ እውነት ሊሆን ቢችልም፣ ፍሬያማ አይደሉም ማለት አይደለም። ዓላማው ይህን መጽሐፍ በማንበብ ያሳለፍኸው ጊዜ ምን ያህል ፍሬ እንዳፈራ መመልከትና እነዚህን ትምህርቶች በዚያ መሠረት መጠቀም ነው።
የሎዮላው ቅዱስ ኢግናጥዮስ ሆይ፣ ጸልይልን!