ጃንዋሪ 1—የማርያም እመ አምላክ ታላቅ በዓል
የጌታ ልደት ስምንተኛ ቀን
ቅዳሴ መሳተፍ ግዴታ የሆነበት ቅዱስ ቀን
(በአሜሪካ የተባበሩት መንግሥታት፦ ቅዳሜ ወይም ሰኞ ካልዋለ በስተቀር ግዴታ ነው)
የሥርዓተ አምልኮ ቀለም፦ ነጭ/ወርቃማ
ቅጂ፦ ሙሉ – አጭር
የፖድካስት ቻናሎች፦
አፕል – ስፖቲፋይ – አይሃርት – ኦዲብል
ጥቅስ፦
እነሆ፣ በማኅፀንሽ ትፀንሻለሽ፣ ወንድ ልጅም ትወልጃለሽ፤ ስሙንም ኢየሱስ ትዪዋለሽ። እርሱ ታላቅ ይሆናል፣ የልዑልም ልጅ ይባላል፤ ጌታ እግዚአብሔርም የአባቱን የዳዊትን ዙፋን ይሰጠዋል፤ በያዕቆብ ቤት ላይ ለዘላለም ይነግሣል፣ ለመንግሥቱም ፍጻሜ አይኖረውም። ~ሉቃስ 1:31–33
ማሰላሰል፦ የእናትነትን ታላቅ ምሥጢርና ውበት መረዳት ልትጀምር የምትችለው እናት ብቻ ናት። ነገር ግን የእግዚአብሔር ልጅ እናት የመሆንን ወሰን የሌለውን ውበት መረዳት ልትጀምር የምትችለው አንዲት እናት ብቻ ናት። ኢየሱስ ከተወለደ በኋላ፣ እረኞቹ ለልጇ ሊሰግዱ መጡ፤ ብዙ የሰማይ ሠራዊት እንዴት እንደታዩአቸውና የማርያም ልጅ መሲሕ መሆኑን እንደገለጹላቸውም ተናገሩ። ማርያም እነዚያን ቃላት በሰማች ጊዜ አሰላሰለቻቸው፣ በጥልቀት አሰበችባቸው፣ በልቧም ጠበቀቻቸው። ይህ ልጇ ከተወለደ በኋላ ስለማርያም አሰላሳይ ልብ የምንሰማበት የመጀመሪያው ጊዜ ብቻ ነበር፤ ነገር ግን ስለ እርሱ ደጋግማ እያሰላሰለች፣ የእግዚአብሔር ልጅ እናት የመሆኗን ምሥጢር ይበልጥ እየተረዳች እንደሄደች እርግጠኞች መሆን እንችላለን።
እመ አምላክ እንደመሆኗ፣ ማርያም በጸሎት ያደረገችው ማሰላሰል ከእኛ ግንዛቤ በላይ ነበር። አምላክ ከሆነው ልጇ ጋር የነበራት ትስስር ተራ ሰብዓዊ ትስስርን እጅግ የሚበልጥ ነበር። ኢየሱስ ልጇ ብቻ አልነበረም፤ አዳኟም ነበር። ስለዚህ እናት ልጇን እንደምትወድ በመውደድ ብቻ ሳይሆን፣ አገልጋይም አምላኳን እንደምታመልክ አመለከችው። በዚህች ልዩ እናትና በልጇ መካከል ያለው ግንኙነት ወሰን የሌለው አድናቆትና አክብሮት ያሳድራል።
ብፅዕት እናታችን “እመ አምላክ” የሚለውን ልዩ መጠሪያ የተሰጣት፣ ከሁሉ በፊትና በዋናነት፣ በኢየሱስ መለኮት ያለንን እምነት ለመግለጽ ነው። ኢየሱስ ሰውም አምላክም ነበር፤ ነገር ግን እነዚህ ሁለት ባሕርያት በእርሱ ፍጹም አንድነት ነበራቸው። ስለዚህ ማርያም የኢየሱስ ሰብአዊ ባሕርይ ብቻ እናት ነበረች ማለት አይቻልም፤ እርሷ የአካሉ እናት ነበረች። ያ አንድ አካልም በአንድ ጊዜ አምላክና ሰው ነበር።
ኢየሱስ የሕዝብ አገልግሎቱን ከጀመረ በኋላ እያስተማረ ሳለ፣ ከሕዝቡ መካከል አንዲት ሴት፣ «የተሸከመህ ማኅፀንና የጠባሃቸው ጡቶች የተባረኩ ናቸው» ብላ ጮኻ እንደነበር አስታውስ። ኢየሱስም፣ «ይልቁንስ የእግዚአብሔርን ቃል የሚሰሙና የሚጠብቁት የተባረኩ ናቸው» ብሎ አረማት (ሉቃስ 11:27)። ይህን ለመጀመሪያ ጊዜ ስናነብ፣ ኢየሱስ የገዛ እናቱን ሚና እያሳነሰ እንደነበር ልንደመድም እንችላለን፤ በእውነቱ ግን እያደረገ የነበረው የዚህን ተቃራኒ ነበር። ኢየሱስ ከእናቱ ጋር ባለው ግንኙነት ውስጥ ከሁሉ ይበልጥ አንድ የሚያደርጋቸውን ገጽታ እያጎላ ነበር። ማርያም እናቱ የነበረችው በሥጋ ብቻ አልነበረም። የተባረከችውም በማኅፀኗ ስለተሸከመችው ብቻ አልነበረም። ይልቁንም፣ ከመለኮታዊ ልጇ ጋር ያላት ከሁሉ የጠለቀ ኅብረት የመነጨው፣ ከእርሱና በሰማይ ካለው አብ ፈቃድ ጋር ከነበራት መንፈሳዊ ኅብረት ነበር። እርሷ፣ «እነሆ፣ እኔ የጌታ አገልጋይ ነኝ። እንደ ቃልህ ይሁንልኝ» አለች (ሉቃስ 1:38)። የእግዚአብሔርን ቃል ሰምታ በፍጹም ጠበቀችው። በብሥራት ጊዜ ይህን አደረገች፤ ልጇን ስታሳድግም ይህንኑ ማድረጓን ቀጠለች፤ በመስቀሉ ፊት ቆማ፣ እየሞተ ያለውን ልጇን ለዓለም ድኅነት ለአብ ስታቀርብም፣ ይህን እጅግ በፍጹም አደረገች። የማርያም እናትነት መላ ማንነቷን ያቀፈ ነበር። ፈጽሞ ልንረዳቸው በማንችላቸው መንገዶች ከልጇ ጋር አንድ ያደረጋት እናትነት ነበር።
ማርያም የእግዚአብሔር እናት ናት፤ ስለዚህም አንተን ጨምሮ የእግዚአብሔር ልጆች ሁሉ እናት ናት። ዛሬ ሰማያዊት እናትህን አክብር፣ ውደዳትም፤ ስለዚህች የክብር ንግሥትና ቅድስት እናት እያሰላሰልክም ደስ ይበልህ። በዓለም ታሪክ ከቅዱሳን ሁሉ የምትበልጠውን ይህችን ቅድስት ስናከብር፣ ስለምታሰላስለው እናት አሰላስል። ለልጇ ስላላት ፍቅር አሰላስል። ለመለኮታዊ ፈቃዱ ስላላት ታዛዥነት አሰላስል። እርሱ የእርሷ አዳኝ ስለመሆኑ አሰላስል። በፍቅር የተሞላውን ግንኙነታቸውን ሰብአዊና መለኮታዊ ገጽታ ሁሉ አሰላስል።
ጸሎት፦ እጅግ ቅድስት የእግዚአብሔር እናት ሆይ፣ ከሰዎች ሁሉ በላይ የተባረክሽ፣ እኔም ፈጽሞ ልረዳው ከምችለው በላይ ጸጋ የተሞላሽ ነሽ። በሁሉም ነገር ለእግዚአብሔር «እሺ» ስላልሽ አመሰግንሻለሁ። ለልጅሽ ስላለሽ ንጹሕና ቅዱስ ፍቅር፣ ስለ እናታዊ ልብሽ፣ ስለ እናታዊ ማሰላሰልሽና ለልጆችሽ ሁሉ ስለምታደርጊው እናታዊ እንክብካቤ አመሰግንሻለሁ። አንቺን እንደ እናቴና እንደ ንግሥቴ ለማግኘት እንድበቃ፣ ልጅሽን ይበልጥ እንድመስል ጸልዪልኝ። የእግዚአብሔር እናት ሆይ፣ ጸልዪልን። ኢየሱስ ሆይ፣ በአንተ እታመናለሁ።
የሥርዓተ አምልኮ ዓመት ቅዱሳንና በዓላት
ቅጽ አንድ–አራት
ለተጨማሪ ንባብ፦
በካቶሊካዊ ቀን መቁጠሪያ ያሉ ቅዱሳን & በዓላት
«በወንጌላት ውስጥ “የኢየሱስ እናት” ተብላ የተጠራችው ማርያም፣ ልጇ ከመወለዱ በፊት እንኳ፣ ኤልሳቤጥ በመንፈስ ቅዱስ ተነሳስታ “የጌታዬ እናት” ብላ አወድሳታለች። በእውነቱ፣ በመንፈስ ቅዱስ እንደ ሰው የፀነሰችው፣ በሥጋም በእውነት ልጇ የሆነው፣ የአብ ዘላለማዊ ልጅ፣ የቅድስት ሥላሴ ሁለተኛ አካል እንጂ ሌላ አልነበረም። ስለዚህ ቤተ ክርስቲያን ማርያም በእውነት “የእግዚአብሔር እናት” (ቴዎቶኮስ) መሆኗን ትመሰክራለች» (የካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ካቴኪዝም 495)።
«ማርያም ሰው የሆነው፣ ራሱም እግዚአብሔር የሆነው የዘላለማዊው የእግዚአብሔር ልጅ እናት ስለሆነች፣ በእውነት “እመ አምላክ” ናት» (CCC 509)።
«ፍጹም ቅድስትና ዘወትር ድንግል የሆነችው እመ አምላክ ማርያም፣ ዘመኑ በተፈጸመ ጊዜ የወልድና የመንፈስ ቅዱስ ተልእኮ ድንቅ ሥራ ናት። መንፈሱ እርሷን አዘጋጅቶ ስለነበር፣ አብ በድኅነት ዕቅድ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ፣ ልጁና መንፈሱ በሰዎች መካከል ሊያድሩበት የሚችሉትን ማደሪያ አገኘ። በዚህ ትርጉም፣ የቤተ ክርስቲያን ትውፊት ስለ ጥበብ የሚናገሩትን እጅግ ውብ ጽሑፎች ከማርያም ጋር በማያያዝ ብዙ ጊዜ አንብቧቸዋል። ማርያም በሥርዓተ አምልኮ ውስጥ “የጥበብ ዙፋን” ተብላ ትወደሳለች፣ እንዲሁም ትገለጻለች። መንፈስ ቅዱስ በክርስቶስና በቤተ ክርስቲያን ሊፈጽማቸው የነበሩት “የእግዚአብሔር ድንቅ ሥራዎች” በእርሷ መገለጥ ጀመሩ» (CCC 721)።
(አጭር እትም)
ጃንዋሪ 1—የማርያም፣ የእግዚአብሔር እናት፣ ታላቅ በዓል—የጌታ ልደት በዓል ስምንተኛ ቀን
ማርያም ስለ ልጇ የሰማቻቸውን ቃላት «ታሰላስል» ወይም «በልቧ ትጠብቅ» እንደነበር መጽሐፍ ቅዱስ ሦስት ጊዜ ይነግረናል። የመጀመሪያው በሉቃስ ወንጌል (2:19) ውስጥ ነው፤ ኢየሱስ ከተወለደ በኋላ እረኞች ልጇን ለማምለክ መጥተው፣ እጅግ ብዙ የሰማይ ሠራዊት እንዴት እንደታዩአቸውና የማርያም ልጅ መሲሑ መሆኑን እንደገለጡላቸው በተረኩ ጊዜ ነበር። ማርያም ስለ እርሱ ደጋግማ እንዳሰላሰለች፣ የእግዚአብሔር ልጅ እናት የመሆኗን ምሥጢርም እየጠለቀች እንደተረዳች እርግጠኞች መሆን እንችላለን።
ማርያም የእግዚአብሔር እናት እንደመሆኗ፣ ከልጇ ጋር የነበራት ትስስር ከማስተዋላችን በላይ ነው። ኢየሱስ ልጇ ብቻ ሳይሆን አዳኟም ነበር። ስለዚህ፣ እናት ልጇን እንደምትወድ ትወደው ነበር፤ እንዲሁም አገልጋይ አምላኳን እንደምታመልክ ታመልከው ነበር።
ብፅዕት እናታችን «የእግዚአብሔር እናት» የሚለው ልዩ ማዕረግ የተሰጣት፣ ከሁሉ አስቀድሞና በዋነኝነት፣ በኢየሱስ መለኮት ያለንን እምነት ለመግለጽ ነው። ኢየሱስ ሰውም አምላክም ነበር፤ በእርሱ ውስጥ ግን እነዚህ ሁለት ባሕርያት በፍጹም ተዋሕደው ነበር። ስለዚህ፣ ማርያም የኢየሱስ ሰብአዊ ባሕርይ ብቻ እናት ነበረች ማለት አይቻልም፤ እርሷ የአካሉ እናት ነበረች። ያ አንድ አካልም በአንድ ጊዜ አምላክና ሰው ነበር።
ማርያም የኢየሱስ እናት የሆነችው በሥጋ ብቻ አልነበረም። በማኅፀኗ ስለፀነሰችው ብቻ የተባረከች አልነበረችም። ይልቁንም፣ መለኮታዊ ከሆነው ልጇ ጋር የነበራት እጅግ ጥልቅ አንድነት የመነጨው ከእርሱና በሰማይ ካለው አብ ፈቃድ ጋር ከነበራት መንፈሳዊ አንድነት ነበር። «እነሆ፣ እኔ የጌታ አገልጋይ ነኝ። እንደ ቃልህ ይሁንልኝ» አለች (ሉቃስ 1:38)። የእግዚአብሔርን ቃል ሰምታ በፍጹም ጠበቀችው። በብሥራት ጊዜ ይህን አደረገች፤ ልጇን ስታሳድግም ይህንኑ ማድረጓን ቀጠለች፤ ከመስቀሉ ፊት ቆማ፣ በሞት ላይ ያለውን ልጇን ለዓለም ድኅነት ለአብ ስታቀርብም ከሁሉ በላቀ ፍጹምነት ይህን አደረገች። የማርያም እናትነት መላ ማንነቷን ያካተተ ነበር። ፈጽሞ ልንረዳቸው በማንችላቸው መንገዶች ከልጇ ጋር አንድ ያደረጋት እናትነት ነበር።
ማርያም የእግዚአብሔር እናት ናት፤ ስለዚህም አንተን ጨምሮ የእግዚአብሔር ልጆች ሁሉ እናት ናት። ዛሬ ሰማያዊት እናትህን አክብራት፣ ውደዳትም፤ ስለዚህች ክብር የተሞላች ንግሥትና ቅድስት እናት እያሰብክም ደስ ይበልህ። በዓለም ታሪክ ከቅዱሳን ሁሉ የምትበልጠውን የዚህችን ቅድስት በዓል ስናከብር፣ በልቧ የምታሰላስለውን እርሷን አሰላስል። ለልጇ ያላትን ፍቅር አሰላስል። ለመለኮታዊ ፈቃዱ ያላትን ታዛዥነት አሰላስል። እርሱ አዳኟ መሆኑን አሰላስል። በፍቅር የተሞላውን ዝምድናቸውን በሰውነትም ሆነ በመለኮት በኩል ባለው እያንዳንዱ ገጽታ አሰላስል።
እጅግ ቅድስት የእግዚአብሔር እናት ሆይ፣ በሁሉም ነገር ለእግዚአብሔር «እሺ» ስላልሽ አመሰግንሻለሁ። ለልጅሽ ስላለሽ ንጹሕና ቅዱስ ፍቅር፣ ስለ እናታዊ ልብሽ፣ ስለ እናታዊ ማሰላሰልሽና ለልጆችሽ ሁሉ ስለምታደርጊው እናታዊ እንክብካቤ አመሰግንሻለሁ። አንቺን እንደ እናቴና ንግሥቴ ለማግኘት እንድበቃ፣ ልጅሽን ይበልጥ እንድመስል ጸልዪልኝ። የእግዚአብሔር እናት ሆይ፣ ጸልዪልን። ኢየሱስ ሆይ፣ በአንተ እታመናለሁ።