የኢየሩሳሌሙ ቅዱስ ቄርሎስ

ደራሲው ያልታወቀ፣ የቅጂ መብት ገደብ የሌለበት፣ በዊኪሚዲያ ኮመንስ በኩል

ማርች 18፦ የኢየሩሳሌሙ ቅዱስ ቄርሎስ፣ ጳጳስና የቤተ ክርስቲያን መምህር—አማራጭ መታሰቢያ

ከ315 ገደማ–እስከ 387 ገደማ
ቅዱሳንን የማወጅ ጉባኤ ከመቋቋሙ በፊት ቅዱስ ተብሎ የታወቀ
በ1883 በርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሊዮን XIII የቤተ ክርስቲያን መምህር ተብሎ ታወጀ
የቅዳሴ ቀለም፦ ሐምራዊ (በዐቢይ ጾም ውስጥ ያለ የሳምንት ቀን)
ቅጂ፦ ሙሉ – አጭር

የፖድካስት ቻናሎች፦
አፕል – ስፖቲፋይ – አይሃርት – ጉግል – ኦዲብል

ጥቅስ፦
እግዚአብሔር ሰውን ይወዳል፤ የሚወደውም በጥቂቱ አይደለም። ስለዚህ «ዝሙትና ምንዝር ፈጽሜአለሁ፤ አስፈሪ ነገሮችን አድርጌአለሁ፣ አንድ ጊዜ ብቻ ሳይሆን ብዙ ጊዜ፤ ይቅር ይለኝ ይሆን? ምሕረት ያደርግልኝ ይሆን?» አትበል። መዝሙረኛው የሚለውን ስማ፦ «ጌታ ሆይ፣ የቸርነትህ ብዛት እንዴት ታላቅ ነው!» የተከማቹት በደሎችህ ከእግዚአብሔር ምሕረት ብዛት አይበልጡም፤ ቁስሎችህም ከታላቁ ሐኪም ችሎታ በላይ አይደሉም። ብቻ በእምነት ራስህን ስጥ፤ ሕመምህን ለሐኪሙ ንገረው፤ አንተም እንደ ዳዊት «ኃጢአቴን ለጌታ እናዘዛለሁ አልሁ» በል። እርሱም ወዲያው እንደሚለው፣ «አንተም የልቤን ክፋት ይቅር አልህ» የሚለው ለአንተም ይፈጸምልሃል። ~ቅዱስ ቄርሎስ፣ የክርስትና ትምህርት ንግግር 2

ማሰላሰያ፦ ታላቁ ቆስጠንጢኖስ በ313 ዓመት በመላው የሮማ ግዛት ክርስትና በሕግ እንዲፈቀድ ባደረገ ጊዜ፣ በቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያዎቹ ጥቂት ክፍለ ዘመናት ክርስቲያኖች የተቀበሉት መከራ በመጨረሻ አብቅቷል ብለው ብዙዎች ተስፋ አደረጉ። መከራው ግን መልኩን ብቻ ለወጠ። ፖለቲካ ወደ ቤተ ክርስቲያን ገባ፣ ነገሥታት በእምነት ትምህርት ውስጥ ጣልቃ ገቡ፣ በሥነ መለኮትና በግዛት ጉዳዮች የተነሱ ክፍፍሎችም እጅግ ተባባሱ። በአራተኛው ክፍለ ዘመን የነበሩት የሥነ መለኮት ክፍፍሎች በዋነኝነት ስለ እግዚአብሔር ወልድ መለኮታዊና ዘላለማዊ ባሕርይ ነበሩ። በሰሜን አፍሪካ ከምትገኘው እስክንድርያ የመጣው ካህን አርዮስ፣ አብ ወልድን እንደፈጠረው፣ በዚህም ወልድ ከአብ በታች እንደሆነና ከአብ ጋር በዘላለማዊነትም ሆነ በእኩልነት አንድ እንዳልሆነ ያምን ነበር። እነዚህ ትምህርቶች የአርዮስ መናፍቅነት ተብለው ታወቁ። ሌሎች ግን ወልድ «ከአብ የተወለደ» መሆኑን ያምኑ ነበር፤ ይህም ከዘላለም ጀምሮ ከአብ ጋር እንደነበረና ከእርሱ ጋር አንድ መለኮታዊ ባሕርይ እንዳለው ማለት ነው። ይህ የሥነ መለኮት ትግል በመጀመሪያ በ325 ዓመት በኒቂያ ጉባኤ ተመለከተ። ሆኖም ከኒቂያ ጉባኤ በኋላ ክርክሩ ቀጠለ፤ ግራ መጋባቱም በመጨረሻ በ381 በቁስጥንጥንያ ጉባኤ እስኪፈታ ድረስ ዘለቀ። የዛሬው ቅዱስ የተወለደው፣ የኖረውና ለእውነተኛው እምነት የታገለው፣ በእነዚህ ሃምሳ ስድስት ዓመታት የቤተ ክርስቲያን ታሪክና ክርክር ዘመን ውስጥ ነበር።

ቄርሎስ በ315 ዓ.ም. አካባቢ በኢየሩሳሌም ከተማ ወይም በአቅራቢያዋ ተወለደ። በመጽሐፍ ቅዱስና በፍልስፍና ጥሩ ትምህርት እንደነበረው ከሚታወቀው በስተቀር፣ ስለ ልጅነትና ወጣትነት ዘመኑ ብዙ አይታወቅም። በሃያ ዓመቱ አካባቢ፣ የአርዮስ ኑፋቄ ጽኑ ተቃዋሚ በነበረው በኢየሩሳሌሙ ጳጳስ ቅዱስ መቃርዮስ፣ ለኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን ዲያቆን ሆኖ እንደተሾመ ይታመናል። መቃርዮስ ከሞተ በኋላ፣ ቅዱስ ማክሲሞስ፣ እርሱም ሌላው የአርዮስ ትምህርት ተቃዋሚ፣ የኢየሩሳሌም ጳጳስ ሆነ፤ ቄርሎስም ወደ ሃያ ስምንት ዓመት ሲሆነው ካህን አድርጎ ሾመው። ቄርሎስ በክህነት አገልግሎቱ እውነተኛ የነፍሳት እረኛ ሆነ። ጳጳስ ማክሲሞስ እንደ ሰባኪና እንደ እምነት አስተማሪ ሆኖ እንዲረዳው ኃላፊነት ሰጠው። ቄርሎስ በየእሁዱ ይሰብክ ነበር፤ ወደ ክርስቲያናዊ ሕይወት ለሚያስገቡት ምሥጢራት የሚዘጋጁትንም የእምነት ትምህርት ያስተምር ነበር። ከእምነት ትምህርቶቹ ሃያ አራቱ በአንድ ስብስብ ተጠብቀው ደርሰውናል፤ በይዘታቸውና በግልጽነታቸውም እጅግ የሚደነቁ ናቸው። ትምህርቶቹ በመግቢያ ይጀምራሉ፤ ከዚያም የጥምቀት እጩዎች ከመጠመቃቸው በፊት ይማሯቸው የነበሩ አሥራ ስምንት ትምህርቶች ይከተላሉ። እነዚህ ትምህርቶች ስለ ጥምቀት ሊያውቁት የሚገባውን፣ ከአረማዊ ሥነ ምግባር እንዴት መለወጥ እንደሚችሉ፣ የጸሎተ ሃይማኖትን ትርጉምና የአርዮስን ትምህርት ስሕተቶች ያብራሩ ነበር። ከተጠመቁ በኋላ፣ የቄርሎስ የመጨረሻዎቹ ስድስት ትምህርቶች አዲስ ተጠማቂዎቹን የተቀበሏቸውን ምሥጢራት በጥልቀት ወደሚረዱበት የትምህርት ጊዜ ያስገቧቸው ነበር። በዚህም በምሥጢረ ጥምቀት፣ በምሥጢረ ሜሮንና በእጅግ ቅዱሱ ቁርባን የተቀበሉትን አዲስ ሕይወት እንዴት መኖር እንደሚገባቸው ይማሩ ነበር፤ ስለ ጸሎትም፣ በተለይ በጌታ ጸሎት ውስጥ የሚገኙትን ትምህርቶች ይማሩ ነበር።

ጳጳስ ማክሲሞስ በ348 ዓ.ም. አካባቢ ወይ ሞተ ወይም ከመንበሩ ተነሣ፤ ቄርሎስም እርሱን እንዲተካ ተመረጠ። ከኢየሩሳሌም በስተ ምዕራብ ባለው የሜትሮፖሊታን መንበር በነበረው፣ በቄሳርያ ማሪቲማው ሊቀ ጳጳስ አካኪዮስ ጳጳስ ሆኖ ተሾመ። ሊቀ ጳጳስ አካኪዮስ ለአርዮስ ትምህርት ያደላ ነበር፤ ስለዚህ እርሱና ሌሎች ቄርሎስም ለአርዮስ ትምህርት ያደላል ብለው አስበው ሊሆን ይችላል፤ እርሱ ግን እንዲህ አልነበረም።

የኢየሩሳሌም ጳጳስ ከሆነ ብዙም ሳይቆይ፣ ኢየሱስ በተሰቀለበት ቅዱስ ስፍራ በላይ ለሁሉም የሚታይ ተአምራዊ ምልክት ታየ። በቀስተ ደመና የተከበበ ትልቅ የብርሃን መስቀል በሰማይ ላይ ታየ፤ ከከተማዋም በላይ ለሁለት ማይል ያህል ተዘረጋ። ይህ ምልክት መጀመሪያ ላይ እግዚአብሔር ጳጳስ ቄርሎስን እንዳጸናው የሚያሳይ ተደርጎ ተወሰደ፤ ነገር ግን ቄርሎስ በቅርቡ የሚቀበላቸውን መከራዎች የሚያመለክትም ሊሆን ይችላል። መከራው የጀመረው ቄርሎስ አካኪዮስን በሁለት ጉዳዮች መቃወም ሲጀምር ነበር። ጳጳስ ቄርሎስ የኢየሩሳሌምን መንበር ከአካኪዮስ ነጻ ሆኖ የማስተዳደር መብት እንዳለው አስታወቀ። በተጨማሪም አካኪዮስ ያስተምረው የነበረውን የአርዮስ ኑፋቄ ተቃወመ። በእነዚህ ውጥረቶች ምክንያት፣ አካኪዮስ፣ ሌሎች የአርዮስ ትምህርት ተከታይ ጳጳሳትና ነገሥታት ቄርሎስን አሳደዱት፣ የሐሰት ክሶችንም አቀረቡበት። ጳጳስ ሆኖ ባገለገለባቸው ወደ አርባ በሚጠጉ ዓመታት ውስጥም ሦስት ጊዜ ከመንበሩ አንሥተው ከኢየሩሳሌም አሰደዱት።

ጳጳስ ቄርሎስ በእነዚህ ነገረ መለኮታዊና ፖለቲካዊ የቤተ ክርስቲያን ውዝግቦች መከራ ቢቀበልም፣ ካህን ሳለ እንዳደረገው እየሰበከና የእምነት ትምህርት እያስተማረ የመንጋው እውነተኛ እረኛ ሆኖ ቀጠለ። በአገልግሎቱ ያሳየው ገርነት፣ የእረኝነት አሳቢነት፣ የማስታረቅ መንፈስና ትሕትና፣ በቀጥተኛው እምነት ይበልጥ የጸኑ አንዳንድ ጳጳሳት ለአርዮስ ተከታዮች ያደላል ብለው እንዲጠረጥሩት አደረጋቸው። በዚህ ምክንያት፣ ቄርሎስ በ378 ከመጨረሻው ግዞት ከተመለሰ በኋላ፣ ታላቁ ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘናዚያንዞስ ስለ እርሱ እንዲያጣራ ተላከ። ጎርጎርዮስ ቄርሎስ ቀጥተኛውን እምነት እንደሚከተል ደመደመ፤ ይህም ጥርጣሬውን ሁሉ አስወገደ። በ381 የቁስጥንጥንያ ጉባኤ ስለ አርዮስ ኑፋቄ ተጨማሪ ማብራሪያ ሰጠ፣ የኒቅያን ጸሎተ ሃይማኖት ይበልጥ ግልጽ አደረገ፣ ጳጳስ ቄርሎስ የኢየሩሳሌም ጳጳስ መሆኑንም አረጋገጠ። እርሱም ተመልሶ፣ ከስድስት ዓመታት በኋላ እስከ ሞተበት ጊዜ ድረስ የሕዝቡ ቅዱስ እረኛ ሆኖ ቀጠለ። በሐጅ ጉዞ ኢየሩሳሌምን የጎበኘች አንዲት የዓይን ምስክር፣ ጳጳስ ቄርሎስ የእምነት ትምህርቶቹን በቅዱስ መቃብር ቤተ ክርስቲያን ያቀርብ እንደነበር በዕለታዊ ማስታወሻዋ ጻፈች። ሕዝቡም ትምህርቶቹን እጅግ በመቀበሉ፣ አንድን ትምህርት ባጠናቀቀ ቁጥር ሁሉም በደስታ ያጨበጭቡ ነበር።

በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ሁሉ መራራ መከፋፈሎችና ቀጥተኛውን እምነት በሚከላከሉ ሰዎች ላይ የሚደርስ ስደት ተስፋፍተው ታይተዋል። ቅዱሳን ሆነው የወጡት፣ በጽናት የቆሙ፣ ታማኝ ሆነው የቀጠሉ፣ ፈጽሞ ተስፋ ያልቆረጡና ክርስቶስ ለቤተ ክርስቲያን የሰጣትን ንጹሕ እምነት ማስፋፋታቸውን የቀጠሉ ናቸው። ቅዱስ ቄርሎስ ከእነዚህ ብሩህ አርአያዎች አንዱ ነበር። እርሱን ስናከብር፣ ለወንጌል እውነት በሙሉ ስላለህ ታማኝነት አሰላስል። ተቃውሞ ሲያጋጥምህ፣ ወደ ኋላ ትላለህን፣ በፍርሃት ትሸማቀቃለህን፣ ግራ ትጋባለህን፣ ተስፋ ለመቁረጥስ እጅ ትሰጣለህን? ወይስ በመጨረሻ ክርስቶስ ድል እንደሚነሣ ተስፋህን ጠብቀህ፣ በፍቅር በእውነት ላይ ጸንተህ ትቆማለህ? ቀጥተኛ እምነቱን ብቻ ሳይሆን፣ ለነፍሳት ያለውን ቅንዓት ያቀጣጠለውን ፍቅርም በመቀበል፣ ይህን ታላቅ የቤተ ክርስቲያን መምህር ለመምሰል ጣር።

ጸሎት፦ ቅዱስ ቄርሎስ ሆይ፣ አንተ አፍቃሪ እረኛና የክርስቶስን መለኮት እውነት በጽናት የምትከላከል ነበርህ። በስደትና በግዞት ጊዜ እንኳ በተልእኮህ ፈጽሞ አልተወላወልህም፤ ይልቁንም ክርስቶስ ኢየሱስን ለመንጋህ አወጅህ። በእምነቴ ዘወትር እንድጸና፣ በተለይም ጠላትነት ካለው ዓለም ተቃውሞ ሲገጥመኝ፣ እንዲሁም እውነትን እጅግ ለሚፈልጉት በፍቅር እንዳውጅ፣ እባክህ ጸልይልኝ። ቅዱስ ቄርሎስ ዘኢየሩሳሌም ሆይ፣ ጸልይልኝ። ኢየሱስ ሆይ፣ በአንተ እታመናለሁ።

ማሰላሰያው የተወሰደው ከ፦

የሥርዓተ አምልኮ ዓመቱ ቅዱሳንና በዓላት
ከመጀመሪያው እስከ አራተኛው ቅጽ